1924 – Türkiye İş Bankası kuruldu.

Son güncelleme tarihi 08/06/2026

Osmanlı döneminde bankacılık sistemi, yabancı sermayeli Osmanlı Bankası ve Selanik Bankası arasında paylaşılmış durumdaydı. İki bankanın ödenmiş sermaye toplamı tüm bankacılık sektörünün yüzde 60’ını teşkil ediyordu.

Cumhuriyet döneminin ilk ulusal bankası olan İş Bankası, Atatürk’ün direktifleriyle İzmir Birinci İktisat Kongresi’nde alınan kararlar doğrultusunda 26 Ağustos 1924 tarihinde kuruldu. İş Bankası ilk Genel Müdürü Celal Bayar’ın liderliğinde iki şube ve 37 personel ile hizmete başladı. Bankanın inşasının temel harcı niteliğinde olan 250 bin lirayı Atatürk koymuştu ama mütevazı bir bankanın kurulması için bile bu para yeterli değildi. Para bulmak için neler yapıldığını Celal Bayar şöyle anlatıyor:

“Sermaye bir milyondu. 250 bin lira hazırdı. O nispeten fazla para, dışardan on para yok. Müessis hissesi, bir hisse 1000 liraydı. Müessisler bulacağız ve meclis – i idareyi kuracağız. Hiç kimse yanaşmıyor. Diyorlar ki ‘Ne kadar böyle bir işe girdiysek, hiçbirinin neticesi çıkmadı, bu da onların devamı’… Ecnebi bankalar nezdinde, Banque d’Athens var, İtalyanlar’ın bankaları var, Fransızların bankaları var. Onlar bizim Türkler’e, hatır için, Kızılay’a 1000 lira teberruda bulunur gibi, müessis hisselerini verdiler. Ben de şahsımı kullanarak, hatta Atatürk’ün nüfuzunu kullanarak 1000’er lirayı böyle topladım.”

İş Dergisi, Sayı 240, Ekim 1986, s. 4

Kuruluşundan sonra sadece dört ayda, diğer 16 yerel bankanın dört katı mevduat toplamayı başardı. Öyle ki, Merkez Bankası işlevinin Osmanlı Bankası’ndan alınıp İş Bankası’na yüklenmesi bile düşünüldü.

1927’de Osmanlı Bankası’na alternatif olması amacıyla kurulan İtibar-ı Millî Bankası’yla birleşti.
1929’daki Büyük Buhran’a rağmen beş yılda altı şube açılmıştı (Ankara, İstanbul, İzmir, Adana, Bursa, Samsun). Bankanın toplam mevduatı 9 kat artmış, tüm bankacılık sistemi içindeki payı da yüzde 4’ten yüzde 21’e yükselmişti.

İş Bankası sermayesiyle,
1925’te Bursa’da İpek-iş ipekli dokuma fabrikası ve Anadolu Anonim Sigorta Şirketi
1926 Maden Kömürü TAŞ.
1930’da Yüniş
İstanbul Şeker Fabrikaları
1932 İş Bankası İskenderiye şubesi kuruldu.

1930-1953 yılları arasında şube sayısı 28’den 130’a geldi. 1953-1960 yılları arası sadece 7 yılda 113 yeni şube açıldı ve şube sayısı 243’e ulaştı. 1964 yılına gelindiğinde İş Bankası’nın kısmen veya tamamen sermayesine sahip olduğu şirketlerin listesi şöyleydi:

1979’da en büyük dört banka olan İş Bankası, Ziraat Bankası, Yapı Kredi Bankası ve Akbank’ın toplam mevduat payı yüzde 66.7; İş Bankası’nın buradaki payı da yüzde 22.2’ydi.
Bugün, dönemin kuruyla yaklaşık 420 bin dolarla kurulan İş Bankası’nın özkaynak büyüklüğü 285 milyar lirayı (8.4 milyar dolar), şube sayısı 1066’yı bulacaktı…Bankanın halen 154 şirkette ortaklığı var ve bunların 119’unda yönetim yetkisine sahip.

Tüm bunlar neden AKP’nin ısrarla İş Bankası’yla uğraştığını bir kere daha hatırlamamıza yardımcı oluyor.

Kaynakça:
. https://www.isbank.com.tr/bankamizi-taniyin/o-gunlerden-bugunlere
. https://www.isbank.com.tr/bankamizi-taniyin/ilklerimiz
. https://isteataturk.com/g/icerik/Turkiye-Is-Bankasi/733
. 1924 yılında kurulan Türkiye'nin ilk ulusal, özel bankası, Uygur Kocabaşoğlu, 7 Aralık 2020, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/turkiye-is-bankasi/
. https://www.patronlardunyasi.com/250-bin-lira-ile-kurulan-is-bankasinin-100-yillik-oykusu
. https://www.businessweek.com.tr/haberler/is-bankasinin-100-yillik-yolculugu-2359286
. İtibar-ı Millî Bankası 1917 yılında İstanbul'da kurulan banka, Meltem Tekerek, 26 Nisan 2021, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/704/%C4%B0tibar-%C4%B1_Mill%C3%AE_Bankas%C4%B1