1925 – Bursa’da İpek-İş fabrikası kuruldu.

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

Cumhuriyet’in ilanından iki yıl gibi kısa bir süre sonra Bursa bölgesi ipek böcekçiliği ve koza üretiminin değerlendirilmesi amacıyla Atatürk’ün talimatıyla kurulmuş olan İpek-iş Fabrikası, tekstil sektöründe 95 yılı geride bırakmıştır.
1 Ekim 1925 tarihinde temellerini Atatürk’ün kendi elleriyle attığı İpekiş Fabrikası, Türkiye Cumhuriyeti’nin sanayiye öncülük eden ilk fabrikası olarak bilinmektedir.
O dönemde anonim şirket yapısı ve İş Bankası sermayesiyle kurulan İpekiş; aynı zamanda Cumhuriyet tarihinin ilk ihracat yapan firmasıdır.
Bursa İpek-İş Dokumacılık ve Trikotaj Anonim Şirketi başlangıçta ağırlıklı olarak doğal ipek kumaş üretimine ayırmışsa da 1930 yılında 15 yün tezgâhı ile yün dokumacılığını da faaliyet sahasına almıştır. 1933 yılında Yüniş kuruldu.
1930’da İpek-iş 15’i yün, 50’si doğal ipek işleyen toplam 65 tezgâhıyla günde 600 metre kumaş çıkarmaktadırlar.
Yerli malı kullanılmasını özendirme, yurtiçi ve yurtdışında düzenlenen fuar ve sergilere İpek-iş de katılarak büyük başarılar sağlamıştır. Dördüncü Yerli Mallar Sergisi’nde sergilenen ürünlerin Avrupa malları kalitesinde olması ve hatta onlardan daha ucuz olması nedeniyle satış rekoru kırılmıştır. İpek- iş ayrıca 1933 yılında Milano Sergisine de katılmıştır.
1934 yılında Selanik’te düzenlenen uluslararası sergiye Türkiye adına katılan İpekiş’in mamulleri on ülke arasından birinci seçilerek, Prix Hors Concours ödülü verilmiştir.
1936 yılında kendi elektriğini de kendi üreten fabrikada her gün kadın erkek 200 işçi çalışanı (Bursa Sesleri, 29.10.1936) ile Bursa’nın en büyük dokuma fabrikasıydı.

Halkın sermayesiyle kurulan Sümerbank gibi İpek-iş de satılmıştır, 1991 yılından beri özel bir şirket tarafından işletilmektedir.

Kaynakça:
. Atatürk’ün temelini attığı fabrika: İPEKİŞ , Sinan Meydan, 22.01.2025, https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/sinan-meydan/ataturkun-temelini-attigi-fabrika-ipekis-2291602
. Belen, N. ve Kutlu, N. (2023). Sürdürülebilir Bir Tasarım Kültürünün İzinde: İpekiş. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 10(2), 62-82.
. https://www.ipekis.com.tr/hakkimizda/
. Çoban , Y., (2011). Atatürk Dönemi Tarım, Sanayi ve Ticaret Sergileri, [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. Yök Tez.
. Polatoğlu, M.G. ve Eyyüpoğlu, İ., (2020). Erken Cumhuriyet Dönemi’nde İpekli Dokuma Sanayi ve Gelişimi (1923-1938). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (Aralık Özel Sayı), Erzurum, 351-370.