1939- Sivas cer atölyesi kuruldu.

“Cer”, çeken ve çekilen araçları tanımlamak için kullanılan teknik bir terimdir. “Cer”, çeken ve çekilen araçları tanımlamak için kullanılan teknik bir terimdir.

TCDD’nin kullanmakta olduğu buharlı lokomotif ve yük vagonlarının onarımını yapmak gayesi ile 1939 yılında “Sivas Cer Atelyesi” adı altında işletme açılmıştır. Demiryolu ulaştırmasının gelişmesine ve yurt ekonomisinin ihtiyaçlarına paralel olarak bina, tezgâh ve tesis bakımından geliştirilen Sivas Cer Atelyesi 1953 yılından itibaren yeni yük vagonu yapımına geçmiştir. 1958 yılından itibaren de Sivas Demiryolu Makineleri Sanayi Müessesesi (SİDEMAS) adı ile faaliyetini sürdürmüştür. 1961’de sunuma çıkan ilk yerli otomobil Devrim’e ait motor bloklarının dökümü SİDEMAS teknik personeli tarafından yapılmıştı.

110 dönüm kapalı alan olmak üzere toplam 418 dönüm arazi üzerinde faaliyet gösteren SİDEMAS’ta vagon üretim, vagon onarım, metal işleri (talaşlı imalat), dövme ve presler, dökümhane olmak üzere beş fabrika bulunmaktaydı. Ayrıca sosyal tesisler, düğün salonu, futbol sahası, misafirhane, dinlenme evi ve restoranın bulunduğu lokal / sosyal hizmet binaları nizamiyenin dışında yer almakta olup hem atelye çalışanlarına hem de Sivas halkına hizmet vermekteydi. SİDEMAS’ta sinema salonu vardı. Her hafta sonu vizyona giren filmleri tüm şehir halkı izleyebilirdi. Çalışanlara konaklama imkanı sunan lojmanlar ise, Sivas Gar binası ile TCDD Hastanesi arasında yer alan arazideydi.

SİDEMAS, yolcu vagon üretimi ve tamiratını işini 1951 yılında kurulup 1961 yılına kadar kendini iyiden iyiye geliştiren Adapazarı Demiryolu Fabrikası’na kaptırmıştır. Bu gelişme bir kırılma noktası olmuştur.

İkinci kırılma anı ise dizel lokomotifin üretilmesiyle ortaya çıkıyor. Eskişehir’de bulunan TÜLOMSAŞ Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayi Aş’ye dönüşen fabrikada dizel lokomotifin imalatı ve tamiri yapılmaya başladıktan sonra teknoloji ile olan uyumunu kaybeden SİDEMAS’ın buharlı lokomotifinin tamiratına yük vagon üretimi ve tamiratına mahkûm bırakıldığını, bünyesindeki birçok birimin kapatıldığını ya da başka şehirlere aktarıldığını görüyoruz.

1972 yılında fabrikada 4.286 kişi çalışıyordu.

SİDEMAS Müessesesi 1986’da Bakanlar Kurulu’nun 86/10527 sayılı kararı ile Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii Anonim Şirketi (TÜDEMSAŞ) ismini almıştır. ISO 9001 kalite belgesine sahip olan TÜDEMSAŞ, yük ve yolcu vagonu tamiri, her türlü yük vagonu ve yedek parça üretimi ile demiryolu ulaşımının gelişimine katkıda bulunmaya devam etmekteydi.

Son yıllarda dövme ve presler fabrikası kapatılarak şube müdürlüğü haline getirildi. Yani bir nevi küçülme yaşandı. Döküm fabrikası ise tamamen kapatıldı. Kapatılan ve yıkılan döküm fabrikası binası taşerona bu kapalı alanda vagon yapması şartıyla yaptırılmıştır. Sonuç itibarıyla kuruma çok zarar vermiştir. Çünkü vagon imalat, tamir ve tadilatını taşeron bu şekilde öğrenmiştir. Yeni imalat ve tamir edecek vagon bulmakta zorluk çeken kurumun karşısına vagon tamirini ve imalatını öğrenen yeni rakipler çıkmıştır. Sürekli küçültülmeye çalışılan kurumun özelleştirilmesi 2006 yılında gündemde idi.

2020’de AKP tarafından TCDD Genel Müdürlüğü’ne bağlı üç şirket, aynı çatı altında birleştirme bahanesiyle kapatıldı:
– Türkiye Vagon Sanayii A.Ş. (TÜVASAŞ),
– Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii A.Ş. (TÜLOMSAŞ)
– Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii A.Ş. (TÜDEMSAŞ)

Bunların yerine Ankara merkezli, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı TÜRASAŞ kuruldu. Üç kurumun tüm taşınır/taşınmaz varlıkları TÜRASAŞ’a devredildi, genel müdürleri kovuldu.