1934 – İzmir – Kasaba demiryolu devletleştirildi

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

1934 yılında İzmir-Kasaba Temdidi Demiryolu Şirketi 2487 sayılı yasayla satın alınmıştır. Bu şirket hem üreticileri güç durumda bırakıyor hem de zarar ediyordu. 1934 yılında ekonomik buhrandan etkilenen Aydın Demiryolu Şirketi devletin tüm hattı satın almasını önerdi. Bunun üzerine hükümetle yapılan müzakerelerde şirketin elinde bulunan Aydın Demiryolu ve Alsancak İskelesi satın alınması 1935 yılı 2745 sayılı kanun ile onaylanmıştır.

Amerika’da başlayan Büyük Ekonomik Bunalım’ın etkilerini 1930 yılından itibaren görülmektedir. Hem gelirlerde hem de harcamalarda azalma olsa da karlılık süreci devam etmiştir. 1934’ten itibaren Ege’deki hatlarında alınmasıyla karlılık oranı artmıştır.

Cumhuriyet’in ilk 25 yılında 513 milyon TL kaynak ayrılarak var olan demiryollarına 3540 km yeni demiryolu eklenmiştir. Ayrıca 4165 km’lik var olan demiryolu da millileştirilmişti. 1925’ten 1940’a uzanan 15 yıllık sürede her yıl ortalama 200 km yeni demiryolu yapımı gerçekleşmiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında bu hız 50 km’nin altına düşmüştür. Özellikle Büyük Buhran’ın etkisiyle birlikte neredeyse büyük başarıdır. Türk müteahhitleri ve Türk sanayisi önemli deneyim kazanmışlardır.

Kaynakça:
. Türkiye’de Demiryolu Ulaştırmasının Tarihsel Serüveni, 18 Kasım 2017, https://elvanarslannet.wordpress.com/2017/11/18/turkiyede-demiryolu-ulastirmasinin-tarihsel-gelisimi/
. Tekeli, İ., İlkin, S. (2004). Cumhuriyetin Harcı: Modernitenin Altyapısı Oluşurken(3).(1). İstanbul/TÜRKİYE: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 160-321.
. Smyrne Cassaba & Prolongements, https://tr.wikipedia.org/wiki/Smyrne_Cassaba_%26_Prolongements
. Cumhuriyet Demiryoluyla Kanatlandı, T.Arslan Bartu, 11 Mart 2011, https://kentvedemiryolu.com/cumhuriyet-demiryoluyla-kanatlandi/
. Cumhuriyet'ten Bugüne Demiryolu, Furkan Civelek , 1 Ekim, 2020, https://www.patlayicimuhendisligidernegi.org/?p=426
. Erdoğan’a Yanıtı TCDD arşivleri veriyor, Cumhuriyet, 22.08.2012, https://ahmetsaltik.net/tag/ataturk-doneminde-demiryollari-yabancilardan-satin-alindi/
. Cumhuriyet'in Sloganı: Bir Karış Fazla Demiryolu, Nazmi Kal, https://haber.tobb.org.tr/ekonomikforum/2016/268/108_114.pdf