Son güncelleme tarihi 28/05/2026
Türkiye’de en son kurulan ve ilk kapanan kibrit fabrikası, Tekel’e ait Gümüşhane Kelkit Kibrit Fabrikası’dır. Sümerbank Ayakkabı Üretim Tesisi olarak planlanan ancak, sonradan kibrit fabrikasına çevrilen fabrikada kibrit üretimi 1992’de başladı. Kelkit Kibrit Fabrikası yılda 50 bin koli (100 milyon kutu) kibrit üretiyordu.
Türkiye’de Kibrit talebi 1977 yılında 1.590.000 kutu/sandık olarak tahmin edilirken bu rakam 1982 yılında 2.278.000 kutu/sandık olarak tahmin ediliyordu.
2000’li yıllarda başlayan özelleştirme furyasıyla birlikte 2004 yılında zarar ettiği gerekçesiyle fabrikanın kapatılması gündeme geldi. Petrol-İş Sendikası İşyeri Baştemsilcisi Ali Balcı, Gümüşhane milletvekillerinin de devreye girmesiyle kapatmanın yerel seçimlerden sonraya ertelendiği söyledi. Fabrikanın 108 kişiye iş imkânı sağladığını, Kelkit’in ekonomisine canlılık kazandırdığını bildiren Balcı, “Gerekli yatırım yapılsın, biz canımızı dişimize takar çalışır, fabrikamızın ayakta durmasını sağlarız. Fabrika kapatılmamalı” dedi. Ama yetmedi. Bir rivayete göre fabrikanın kapatılmasında müdür ve mühendisinin fitnesi rol oynadı. Kelkit Kibrit Fabrikası kapatıldı, TEKEL’e ait birçok fabrika ve tesis gibi çürümeye terk edildi.
2016 yılında hazırlanan proje kapsamında Kelkit Organik Tarım Araştırma ve Uygulama Merkezi olarak hazine tarafından Gümüşhane Üniversitesi’ne tahsis edildi. Burada bir süre 3-4 kişi çalışarak kültür mantarı ve organik tavuk yumurtası elde etmeğe başlanmıştı bu da uzun sürmedi.
Kelkitliler, 110 ailenin ekmek kapısı olan ve kapatılan fabrikanın mevcut durumundan muzdarip: “Biz Kelkit halkı olarak kapatılan kibrit fabrikası ve atıl bir vaziyette bekleyen Organik Tarım Araştırma Enstitüsü’nün yerine fakülte istiyoruz. O da olmayacaksa mevcutta sayıları 300’ler de olan meslek yüksek okulunda okuyan öğrenci sayısını 5 binlere çıkmasını istiyoruz.”
2020 yılında eski fabrikanın kısmen Kelkit Belediyesi’ne tahsis edileceği açıklandı.
Büyükdere’nin rakipleri, 1961’de kurulan Safina Kibrit (Malazlar) 2008 yılında kapandı. İstanbul’dan Bursa’ya taşınan Türkay Kibrit (Kav-Swedish Match) 2006’da üretimi durdurdu.
2022 itibariyle Türkiye’de kibrit üretimi yapan fabrika bulunmamaktadır. Piyasada bulunan kibritler Hindistan, Endonezya gibi ülkelerden ithal edilmektedir.
Kaynakça:
. Kibrit Fabrikasının Belirli Bir kısmı Kelkit Belediyesine Tahsis Edildi, DHA, 18.06.2020, https://www.gumushaneekspres.com/haber-kibrit-fabrikasinin-belirli-bir-kismi-kelkit-belediyesine-tahsis-edildi-9005.html
. Organik Tarım Araştırma Enstitüsü Kaderine mi Terk Edildi?, DHA, 13.11.2017 , https://www.gumushaneekspres.com/haber-organik-tarim-arastirma-enstitusu-kaderine-mi-terkedildi-5693.html
. Türk kibriti can çekişiyor, 2 Mayıs 2006, https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/turk-kibriti-can-cekisiyor-4347751
. TEKEL Kibrit'i söndürüyorlar..!, 09.03.2004, https://www.evrensel.net/haber/148710/tekel-kibrit-i-sonduruyorlar
. İnhisar & TEKEL FB hesabı, https://www.facebook.com/100035988732014/posts/cumhuriyetin-100-y%C4%B1l%C4%B1nda-tekel-kibritin-tarihi-ve-ineg%C3%B6l-kibrit-fabrikas%C4%B1kibriti/4413724795313998/?locale=ta_IN
İlk yorum yapan siz olun