1997 – TEKEL Ballıca Sigara Fabrikası

Son güncelleme tarihi 30/08/2026

TEKEL Ballıca Sigara Fabrikası, Samsun ilinin 19 Mayıs ilçesi Ballıca mahallesindedir. Temeli 1976 yılında atılmış, 1997 yılında üretime başlamıştır.

1000 dönüm alan üzerinde kurulan, 137 dönümden fazla kapalı alanı olan Ballıca Sigara Fabrikası, yaklaşık 12 trilyon liraya maloldu. Son teknolojiyle çalışacak fabrikada yılda 15 milyon ton tütün işlenmesi planlanıyordu.

Türk ve yabancı tütünlerin harmanıyla “Ballıca” marka sigara imal edilecekti. Sigara kağıdı SEKA tarafından üretilecekti. 2000’li yıllarda tüketici tercihlerinin değişmesine paralel olarak iki adet sert paket üretim hattı satın alındı.

O dönemde tütün sektörü TEKEL tarafından idare ediliyordu. (Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş. Genel Müdürlüğü) İthalat kısıtlanarak sektörler korunuyordu. TEKEL o kadar önemliydi ki, gümrükler ve tekele bağlı sektörlerin idaresi için ayrı bir Gümrük ve Tekel Bakanlığı kurulmuştu.

AKP döneminde gözü doymak bilmeyen politikacıların IMF’den aldıkları borçlar karşılığında son hız özelleştirme yapma sözü verildi. 2002’de tütünde destekleme kaldırıldı, sözleşmeli üretime geçildi, tütüne dikim kısıtlaması getirildi, onbinlerce üretici mağdur edildi. Sigara, tütün, alkollü içki ithalatı tamamen serbest bırakıldı. Tütün enstitüleri kapatıldı. Tekel’in pazar payı yüzde 85’ten 38’lere kadar düşürüldü.

2008 yılında TEKEL’in sigara bölümü British American Tobacco (BAT) şirketine satıldı. Samsun Ballıca hariç tüm TEKEL fabrikaları kapatıldı. Ballıca’da da yerli tütün kullanılmıyor, yabancı tütünler harmanlanarak üretim yapılıyor. Fabrikanın tütün kurutma hangarı bile yok.

2011’de artık Tekel’e değil, BAT’ye ait olan fabrikada işten atılan 9 işçi, işe iade talebiyle direnişe başladı. İşçiler “Son 5 senedir performans sistemi denilen ve sadece işçileri baskı altına almaya yarayan bir uygulamayla karşı karşıyaydık. Tek istediğimiz daha insani çalışma koşulları ve yaşayabileceğimiz, nefes alabileceğimiz bir maaştı. Bize çok görüldü ve hukuksuzca işten çıkarıldık.” dediler.

Eski Tekel fabrikasının tütün depolama ve kurutma alanı olarak kullanılan yaklaşık 1000 dönümlük alandaki 60 hangar restore edilerek 2019 yılında Samsun Üniversitesi’ne tahsis edildi. Üniversite deyince sevinmeyin, hangarlardan 6’sı Özdemir Bayraktar Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi, Yurt Savunma Sanayii, Milli Teknoloji Atölyesi, 8 hangar Teknopark alanı ve diğer 8 hangar da özel bir telefon firmasına hizmet veriyor.

Bir kez daha inşaatı ve sonradan restorasyonu halkın vergileriyle karşılanan bir kurum, yandaşa peşkeş çekiliyor. Bayraktarlar’ın kim olduğunu biliyorsunuz. İçlerinden biri Erdoğan’ın damadı ve İsrail’e silah satan şirketlerin ortağı.

Sigara zararlı tamam.
Peki çiftçiyi bitirmek? Göç ettirip herkesi asgari ücretli işçiye dönüştürmek zararlı değil mi? Üniversite restorasyonu diye halkın cebinden para tırtıklamak? Zalime silah satarak katliamı mümkün kılmak? Sigara fabrikaları satıldı, sigara üretimi yasaklandı mı? Hayır. Ülkede havamız ve doğamız korunuyor mu? Hayır. Sadece sektör yabancıların eline teslim edilerek Türk tütünü, Türk çiftçisi ve sanayii bitirildi.

AKP sayesinde (!) Tütün Rejisi geri geldi
Üreticinin kendi kullanımı için 50 kg’a kadar işlenmiş kıyılmış tütüne izin var, fazlası ticari sayıldığı için yakalandığında ağır para cezası uygulanıyor. Üretici tütünü tarladan evine taşırken, kıydırmaya, kıyıcıya götürürken jandarma üreticiyi kaçakçı olarak yakalıyor. Üretici ya para cezası ödüyor ya da hapis yatıyor.

Kaynakça:
. Tütün hangarları geleceğin teknoloji üssüne dönüştü, 26 Aralık 2025, Gökhan İçkilli, https://www.dha.com.tr/foto-galeri/tutun-hangarlari-gelecegin-teknoloji-ussune-donustu-2784874/2
. Özelleştirmeyle devredilen Ballıca Sigara Fabrikası'nda işten atılan 9 işçi, işe iade talebiyle direnişe başladı, 19.08.2022, https://t24.com.tr/video/ozellestirmeyle-devredilen-ballica-sigara-fabrikasi-nda-9-isci-isten-atildi-ise-iade-talebiyle-direnise-basladi,49450
. Samsun'da tütün üretimi neden durdu?, 16 Haziran 2018, Birgün-Nurcan Gökdemir, https://t24.com.tr/gundem/samsunda-tutun-uretimi-neden-durdu,652668?_t=1787639480661
. T.B.M.M. Tutanakları, sayı 02.1.ÖİB.065.00.00/ 03.11.2004, s.81
. Ballıca Sigara Fabrikası açılıyor, 14.06.1997, https://www.milliyet.com.tr/ekonomi/ballica-sigara-fabrikasi-aciliyor-5381325
. Yerli tütüncülük bitti, 18 Temmuz 2016, https://www.tekgida.org.tr/yerli-tutunculuk-bitti-29128/
. Tütünde yüz yıllık gerileme, 21.1.2016, https://www.tarlasera.com/haber-10717-tutunde-yuz-yillik-gerileme
. Tekel ihalesini BAT kazandı, 22 Şubat 2008, https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/tekel-ihalesini-bat-kazandi-8290881
. TEKEL’de Kadın İşçi Olmak: “Sabah Olsa da İşe Gitsem” – Melda Yaman Öztürk, 23.01.2019, https://tezkoopis.org/tekelde-kadin-isci-olmak-sabah-olsa-da-ise-gitsem-melda-yaman-ozturk/
. Tekel dosyası, Mühendis ve Makina • Cilt : 48 Sayı: 572