1992 – Atatürk Barajı açıldı.

Son güncelleme tarihi 08/04/2026

GAP kapsamında 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ile 1,8 milyon hektar alanda sulama yapılması planlanmıştır. Barajın sulama sahası ülkemizin ekonomik olarak sulanabilir arazisinin yaklaşık %10’unu oluşturuyor.

Atatürk Barajı, yapıldığı tarih itibariyle Türkiye`nin her bakımdan en büyük barajıdır. Şanlıurfa’nın Bozova ilçesinde Fırat Nehri üzerindedir. Baraj, dünyada da gövde hacmi bakımından 4., su hacmi bakımından da 9. sırada. Harita üzerinden kabataslak bir ölçüme göre göl alanı 728 km2, kıyları ise 700 km’yi aşıyor. Kendi başına bir ülke kadar. (Mart 2026)

25 Temmuz 1992’de törenle açılan Atatürk Barajı ve hidroelektrik santrali, başta hidroelektrik enerji ve tarımsal sulama olmak üzere faaliyet gösterdiği alanlarda ülke ekonomisine her yıl yaklaşık 1,7 milyar ABD doları katkıda bulunuyor. Barajın sulama sahası ülkemizin ekonomik olarak sulanabilir arazisi olan 8,5 milyon hektarın yaklaşık %10’unu oluşturuyor.

Dicle – Fırat havzasından beslenen Fırat Nehri üzerinde Atatürk Barajı haricinde 4 baraj daha bulunmaktadır. Bunlar Karakaya Barajı, Keban Barajı, Birecik Barajı ve Karkamış Barajı’dır. Atatürk Barajı 2405 MW’lık kapasitesi ile Fırat Nehri üzerindeki en büyük barajdır.

Atatürk Barajı’nda depolanan sular 1995 yılından itibaren tarım arazileriyle buluşmaya başladı. O tarihten bu yana sulanan arazi miktarı sürekli arttı ve günümüz itibariyle yaklaşık 450 bin hektara ulaştı. Baraj, 1995 – 2024 arası tarımsal sulamadan ülke ekonomisine toplam yaklaşık 423 milyar TL katkı sağladı. Atatürk Barajı, sağladığı kazançla 2018 yılına kadar maliyetinin 6 katı gelir sağladı.

Türkiye`nin en büyük kaya dolgu barajı olan Atatürk Barajı, 2400 MW kurulu gücü ve ürettiği 8,9 milyar kW saat enerji ile de Türkiye`nin en büyük hidroelektrik santralidir. Atatürk Barajı ve HES ortalama 6.405.640.927 kilovatsaat elektrik üretimiyle 1.763.668 kişinin günlük hayatında ihtiyaç duyduğu tüm elektrik enerjisi ihtiyacını karşılayabilir.

Atatürk Barajı, fiziki büyüklüğünün yanında Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP)`ın kilit projesidir ve bölgesel kalkınmanın başlamasını sağlamıştır. 1989 yılında GAP Master Planı’nın hazırlanmasıyla dokuz ilde (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak) uygulanan çok sektörlü entegre bir bölgesel sulama ve kalkınma projesi başlatılmıştır. Fırat- Dicle Havzası’nda 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ile 1,8 milyon hektar alanda sulama yatırımlarının yapımı planlanmıştır. Projenin enerji santrallerinin toplam kurulu gücü 7476 MW olup, yılda 27 milyar kilovat-saat enerji üretimi öngörülmüştür. Fakat son 25 yılda açgözlü politikacılar yüzünden proje durma noktasına gelmiştir.

Küresel ısınma etkisi

Azalan yağış miktarları, artan nüfus ve sanayi tüketimine bağlı olarak baraj gölünde biriken su ve santralde üretilen elektrik miktarı her yıl düşmektedir. 1996 yılında üretim 10.426.000.000 kWh iken, 2010’da 6.162.704.000 kwh’ya, 2023’te 3.228.389.190’ya kadar (neredeyse yarı yarıya) düşmüştür.

2021 yılında suyu çekilen gölün Adıyaman-Sitilce mevkiinde sahile yakın kısımlarda yüzey tamamen yeşil renge dönüştü. 2016 ve 2019 yıllarında da benzer bir durumun yaşandığı Atatürk Barajı’nda, oksijen seviyesinin 4 miligramın altına düşmesi sebebiyle alt patlama olmuş ve buna bağlı olarak ötrofikasyon meydana gelmişti.

2022’de Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde Atatürk Barajı suları altında kalan tarihi köprü, suların çekilmesiyle yüzeyden 4 metre yukarıda kaldı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 2024-2025 sonbahar döneminde Karadeniz bölgesi hariç (%5) tüm ülkede yağışlar %25-60 arası azaldı.

TEMA Vakfı İl Temsilcisi Ali Rıza Öztürkmen, baraj bölgesinde 2025 yılında yıllık yağış miktarının 430 milimetrede yalnızca 155 milimetreye düştüğünü ifade etti. Barajın doluluk oranı yüzde 40’a kadar düştü. Su seviyesinin yaklaşık 7 metre düşmesi, bazı bölgelerde 150 metreye ulaşan su çekilmesi nedeniyle kuraklığın etkileri ortaya çıktı.

Diğer yazılar: 1983 Atatürk Barajı’nın temeli atıldı ve 1989 GAP Güneydoğu Anadolu Projesi’ne başlandı.

Kaynakça:
. Atatürk Barajı'ndan Ekonomiye Yıllık 1,7 Milyar Dolar Katkı, DSİ Genel Müdürlüğü, https://www.youtube.com/watch?v=VtH9VmvNGEc
. DSİ Atatürk Barajı belgeseli: https://www.facebook.com/dsigenelmudurlugu/videos/atat%C3%BCrk-baraj%C4%B1-belgeseli/212328259984908/
. Atatürk Barajı’nda su seviyesi düştü, 30.09.2025, Tuba Başkan, https://www.baraj.com.tr/haber/ataturk-barajinda-su-seviyesi-dustu
. Şanlıurfa için tehlike çanları: Atatürk Barajı'nın doluluk oranı yüzde kaç?, 12.08.2025, https://www.gazeteipekyol.com/haber/15719076/sanliurfa-icin-tehlike-canlari-ataturk
. Sular çekilince tarihi köprü gün yüzüne çıktı, Samet Yücel, 15 Aralık 2022, https://www.baraj.com.tr/haber/sular-cekilince-tarihi-kopru-gun-yuzune-cikti
. Atatürk Barajı maliyetinin 6 katı gelir getirdi, 22 Kasım 2018, https://www.bloomberght.com/ataturk-baraji-maliyetinin-6-kati-gelir-getirdi-2175022
. Atatürk Barajı kuraklık sebebiyle yeşile büründü, 17.09.2021, https://www.medyaege.com.tr/ataturk-baraji-kuraklik-sebebiyle-yesile-burundu-178816h.htm
. GAP nedir? https://www.gap.gov.tr/sayfa/gap-hakkinda/gap-nedir/
. GAP'ta son durum: https://www.gap.gov.tr/sayfa/gap-hakkinda/gapta-son-durum/
. MGM 2025 Su yılı alansal yağış değerlendirmesi, Ekim 2025, https://www.mgm.gov.tr/FILES/arastirma/yagis-degerlendirme/2025anlansalyagisdegerlendirmesi.pdf
. 2024 Yılı Kuraklık Değerlendirmesi, https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/kuraklik-analizi.aspx?d=yillik#sfB
. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/yagis-degerlendirme.aspx
. https://www.dsi.gov.tr/Haber/Detay/13076
. https://www.ituvakif.org.tr/bir-basari-hikayesi-ataturk-baraj%C4%B1
. https://www.enerjiatlasi.com/hidroelektrik/ataturk-baraji.html	
. https://www.enerjiatlasi.com/video/ataturk-baraji-maliyeti-ni-5-kez-cikardi.html
. https://eski.imo.org.tr/50_yilda_50_eser/36.php
. https://adiyaman.ktb.gov.tr/TR-61395/ataturk-baraji-ve-gap.html
. https://www.suski.gov.tr/icerik/39/75/ataturk-baraji
. TMH - Türkiye Mühendislik Haberleri / Sayı 442-443 - 2006/2-3, sayfa 101, https://eskimersin.imo.org.tr/resimler/ekutuphane/pdf/34.pdf