1973 – Gemlik Gübre Sanayii kuruldu.

Son güncelleme tarihi 29/10/2025

Gemlik Gübre Sanayii A.Ş. ilk kez 1973 yılında bir devlet işletmesi olarak Bursa’da kuruldu.

2003 yılından sonra tarımı bitireceği uyarılarına karşın Türkiye Gübre Sanayi A.Ş ve İstanbul Gübre Sanayi A.Ş özelleştirildi. Gübre sektöründe üretim tamamıyla özel sektörün eline geçerek kamusal üretim sona erdi. Gemlik Gübre de özelleştirilecekti.

Turhan Çömez’in x hesabında paylaştığı üzere, Gemlik Gübre’nin mülk değeri 120 milyon dolardı (930 dönüm arsa, 154 adet lojman, cami, okul, market ve spor alanları) Yalnızca amonyak işletmesinin kuruluş maliyeti, 370 milyon doları buluyordu. 2005 itibarı ile depolarında 23.2 trilyon liralık hammadde vardı.

600 milyon dolarlık milli servet, beş yıl vadeyle 83 milyon dolara gitti. Gemlik Gübre 2005’te ARY Holding’e satıldı (Yıldırım Holding, Yılfert).

Yıldırım Holding tam bir özelleştirme canavarı. 1963’te Samsun’da Garip Yıldırım ve Oğulları adında mütevazı bir inşaat firmasıyken 2000’lerde Yılmar Shipping’i kurmuş, Gebze limanı, Sedef Port ve Alemdar Port limanlarının işletmelerini almış.

AKP döneminde başlayan furyada Eti Krom ve Beykoz Kundura’yı satın almış. 2008’de İsveçli maden firmasını satın alarak devam etmiş, nasılsa yirmi senede madencilik ve gübre sektörlerinde bir deve dönüşmüş. 25.000 çalışan, 57 ülkede faaliyet. Tabii tüm bunları sadece bir kişinin ticari dehasına borçludurlar. Yersen.

19 Temmuz 2015’te Gemlik Gübre Sanayii fabrikasında amonyum nitrat sirkülasyon hattındaki tıkanma yüzünden oluşan basınç nedeniyle patlama meydana geldi. Gece saat 01:50 sıralarında 10-15 km mesafeden duyulan patlamada bir işçi hayatını kaybetti. Bir işçi yaralandı. Cumhuriyet savcısı mütalaasında, olaydan üç ay önce çalışılan campril kulesinde bazı değişiklikler yapılması ve tıkanan hatta nitrik asit verilerek bölgenin gaz ve dumana bulanmasına, durumun bildirildiği yetkililerin konuyu önemsemediğine, sistem uyarı verdiği halde üretime ara verilmediğini vurguladı.

2016’da Gemlik Gübre fabrikasında toplu iş sözleşmesinde anlaşma sağlanamaması üzerine Petrol-İş Sendikası’na üye 335 işçi greve başladı. Petrol-İş Bursa Şubesi Başkan Yardımcısı Sedat Özturan, daha önce fabrikada yasal olarak grev hakkının olmadığını, grev hakkını açtıkları dava sonucu kazandıklarını ve patronun bunu sindiremeyip bütün görüşmelere olumsuz bir tavırla katıldığını belirtti. Özturan, işçi sayısının 1300’den 535’e düşürüldüğünü belirtti.

2020 yılında İznik Gölü’nün son yılların en büyük çekilmesini yaşaması ve su seviyesinin rekor seviyede düşmesi sonrasında Gemlik Gübre tesislerine çekilen su da yeniden tartışma konusu oldu. DSİ’yle 1985 yılında yapılan protokol gereği, Orhangazi’de İznik Gölü sahilinde kurulu üç ayrı pompa ve yaklaşık 25 kilometrelik boru hattıyla Gemlik Serbest Bölge’ye yılda 10 milyon metreküp su veriliyor. Fabrikanın kendisine tahsis edilen suyu sattığı iddia ediliyor. Gemlik Gübre Sanayi A.Ş ile DSİ Genel Müdürlüğü arasında yenilenen protokolün imzalanmaması nedeniyle hukuki süreç devam ediyordu.

Fabrikada 2022 yılında meydana gelen kazada bir işçi hayatını kaybetti, üç işçi yaralandı. Son Dakika.com’un haberine göre, yıllık bakımda reformer reaktöründe katalizörlerinin yenilenmesi için kazanın içine giren operatör, oksijen yetersizliğinden hayatını kaybetti. Operatöre yardıma giden üç işçi yaralandı.

2021 yılında gübre üreticilerinin kendi aralarında anlaşarak tekel kurdukları yönünde şikayetler üzerine Rekabet Kurumu, Bandırma Gübre Fabrikaları A.Ş., Ege Gübre Sanayii A.Ş., Eti Bakır A.Ş., Gemlik Gübre Sanayi A.Ş., Gübre Fabrikaları T.A.Ş., İstanbul Gübre Sanayii A.Ş ve Toros Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş.hakkında soruşturma açtı.

Gemlik Gübre’nin internet sitesinde yer alan bilgilere göre şirket, Yıldırım Holding cirosunun yüzde 36’sını tek başına gerçekleştiriyor. Fabrikanın ve ARY Holding’in sahibi olan şahıs, bu emniyetli iş yöntemleri sayesinde 900 milyon dolar kazanıp Forbes 100 listesine 43. sıradan girebilmiş. Ayrıca dört milyar liracık bayılıp holding satın almış. Ne demişler, çok para haramsız olmaz.

Kaynakça:
. Turhan Çömez x paylaşımı, 07.08.2024, https://x.com/ComezTurhan/status/1821265109378855067
. Gemlik Gübre'deki facianın sebebi belli oldu, 11.08.2022, https://www.sondakika.com/yerel/haber-gemlik-gubre-fabrikasi-nda-1-iscinin-hayatini-kaybettigi-3-iscinin-de-yaralandi-15164619/
. Savcı, gübre fabrikasındaki patlamanın sanıkları için 15'er yıl hapis istedi, 30.06.2020, https://www.sondakika.com/guncel/haber-son-dakika-haberleri-savci-gubre-fabrikasindaki-patlamanin-saniklari-13375214/
. Gemlik Gübre, İznik Gölü'nden çekilen su ile ilgili iddialara yanıt verdi, 2020, https://www.sondakika.com/guncel/haber-gemlik-gubre-iznik-golu-nden-cekilen-su-ile-ilgili-13629845/
. 200 milyon Euro'luk gübre fabrikası kuruluyor, 19.03.2020, Kerim Ülker, https://www.ekonomim.com/kose-yazisi/200-milyon-euroluk-gubre-fabrikasi-kuruluyor/465285
. Gemlik Gübre fabrikasıyla ilgili tedbirler, 22.07.2015, http://www.gemlik.gov.tr/gemlik-gbre-fabrikasi-ile-ilgili-tedbirler
. İşçi özelleştirmeden sonra yaşanan hak gasplarına dur dedi, Eren Öner, Hakkı Tali, 24 Ağustos 2016, https://www.evrensel.net/haber/288359/isci-ozellestirmeden-sonra-yasanan-hak-gasplarina-dur-dedi
. https://www.forbes.com.tr/makale/forbes-2025-milyonerler-listesi-en-zengin-100-turk
. https://www.gemlikgubre.com.tr/
. https://www.yildirimgroup.com/our-history