1960 – Devlet Planlama Teşkilatı kuruldu.

Son güncelleme tarihi 29/07/2025

Demokrat Parti iktidarlarındaki kamu yatırım politikaları bazı bürokratlar ve akademisyenler arasında tedirginlik yarattı. 1958 yılında Türkiye ödemeler dengesi krizine girdi. Ağustos 1958’de 1 dolar 2,8 liradan 9,1 liraya çıktı. Uluslararası kuruluşlardan yardım talebinde bulunuldu. OECD ve benzeri uluslararası kuruluşlar tarafından Türkiye’ye yapılacak yardımlar “plan” şartına bağlanmıştı. Plan çalışmaları için kurulan heyetin başında 1969 yılında Nobel Ekonomi Ödülü’nü alan Hollandalı İktisatçı Jan Tinbergen de vardı. Tinbergen ekonometrinin kurucularındandır ve az gelişmiş ülkelerde ekonomik planlama konusunda çalışmalar yapmıştır.

DPT oluşturulurken özellikle de 1950’lerde kamu yatırımlarına yapılan siyasi müdahalelerin olumsuz etkilerinden ders çıkartılmaya çalışıldı. Teşkilat, “Hükümetçe kabul edilen hedefleri gerçekleştirecek uzun ve kısa vadeli planlar hazırlamanın yanı sıra ülkenin kaynak ve imkânlarını belirleyerek, uygulanacak iktisadi ve sosyal politikanın hedeflerinin oluşturulmasında ve uygulanmasında hükümete yardımcı olmak” gibi görevler üstlenmişti.

Devlet Planlama Teşkilatı, kamu ve özel sektörde sanayileşmenin ve ekonomide büyümenin önünü açan kalkınma stratejisini, 5 yıllık kalkınma planlarını ve yıllık programları hazırladı; ekonomiye ve devlet bürokrasisine nitelikli kadrolar kazandırdı.

DPT 2011 yılı Haziran ayında kapatıldı, görevleri yeni kurulan Kalkınma Bakanlığı’na devredildi. Kalkınma Bakanlığı’nın faaliyetine 2017’de son verildi, görevlerini Cumhurbaşkanlığı’na bağlı Strateji ve Bütçe Başkanlığı yapmaya başladı. Kısacası, bir zamanların Bakanlar Kurulu’yla üç hafta boyunca projeleri tartışacak derecede nüfuzlu olan Planlama Teşkilatı, Cumhurbaşkanlığı’nın muhasebesine dönüştü.

Kaynakça:
. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), Umut Emek, 2023-10-01, https://www.ilhankesici.org/tr/medya/basin/devlet-planlama-teskilati-dpt-ugur-emek-karar
. DPT'nin Kuruluşu ve Cumhuriyet Ekonomi, Fatih Altaylı-İlhan Kesici röportajı, 2023-09-30, https://www.ilhankesici.org/tr/desifre/dptnin-kurulusu-ve-cumhuriyet-ekonomisi
. Devlet Planlama Teşkilatı, Umut Cafer Karadoğan, 16 Ağustos 2023, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/960/Devlet_Planlama_Te%C5%9Fkilat%C4%B1