1938 – İzmir Telefon Şirketi devletleştirildi.

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

Cumhuriyetin kurulduğu yıllarda devletin bütçesi tamtakırdır. Üstelik Osmanlı devletinin borçlarının büyük bir bölümü üstlenilmiştir. Telefon yatırımları oldukça pahalıdır. Ticaretin önemli merkezlerinden birisi olan İzmir’de ticari hayatın gelişmesi için Telefon haberleşmesi için yatırım yapmak zorunludur. 1924 yılında İzmir Belediyesi’nin nin imtiyazı almasıyla 1925’te İstanbul Telefon Şirketi Ekçi Ustabaşısı Halil Orhan’a İzmir’de bir manyetolu telefon şebekesi kurdurulmuş ve 200 abone ile tesis işletmeye açılmıştır. Bir süre sonra İzmir telefon şebekesinin yatırım için gerekli finansmanı temin edebilmesi amacıyla hükümet, İzmir Belediyesi’ne Ericsson firması ile ortak olması için izin vermiştir. 1927’de 30 yıl geçerli “İzmir ve Civarı Telefon Anonim Şirketi” kurulmuştur.

İzmir’de Ericsson fabrikası imalatı olan ‘Hultmonn Ericsson otomatik sistem santrali’ 28 Ekim 1928 tarihinde tesis edilmiştir. Belediye imtiyazı aldığında iki yüz aboneyle hizmete başlandığı, 1930 yılına gelindiğinde abone sayısının 1300 olduğu bilinmektedir.

İzmir Telefon Türk Anonim Şirketi 24 Ocak 1938 tarihinde hükümet tarafından satın alınmıştır.

İzmir Telefon Şirketi’nin devletleştirilmesine etki eden faktörlerden en önemlisi, Atatürk’ün dünyanın yeniden savaşın eşiğine geldiğini görmesidir. İzmir’de İtalyanlar’ın gözünün olduğunu bilen, II. Dünya Savaşı’nın yaklaştığını sezen ve “Muhaberesiz, muharebe olmaz” (bilgi akışı olmadan savaşılmaz) diyen Atatürk’ün bir savaş sırasında, yalnızca bir ilde hizmet veriyor olsa da, çoğunluk hisselerine sahip olmasa da, iletişim altyapısının yabancıların elinde olmasına izin vermesi zaten düşünülmezdi.

İzmir Telefon tesisatının satın alınmasıyla birlikte İzmir Telefon Müdürlüğü kurulmuş ve bu müdürlük Bayındırlık Bakanlığı’nın kontrolü altında olmak üzere PTT Genel Müdürlüğü’ne bağlanmıştır.

PTT’nin telekomünikasyon ve posta hizmetlerinin birbirinden ayrılması sonucunda 1995’te kurulan Türk Telekom, 2005 yılında özelleştirme kapsamına alındı ve %55 hissesi Lübnanlı Oger Telekom’a OTAŞ’a 6,55 milyar dolara satıldı. PTT posta hizmetleri Varlık Fonu’na devredildi.

Kaynakça:
. İzmir Telefon Şirketi'nin Devletleştirilmesi, Fazlı Köksal, https://telekom-yazilari.blogspot.com/2009/03/izmir-telefon-sirketinin.html