1938 – Gemlik Suni İpek Fabrikası açıldı.

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

Türkiye’nin ilk suni ipek (rayon) fabrikası 1 Şubat 1938 tarihinde Gemlik’te açılır. Gemlik suni ipek fabrikası odun selülozundan kumaş imal etmektedir.

Fabrika başlangıçta 350 ton/yıl rayon (suni ipek) üretim kapasitesinde iken, 1949’da 500 ton/yıl kapasiteli viskon (yapay yün) tesisleri eklenir.

1952 yılına kadar yurt dışından ithal edilen karbon sülfür, bu yıldan itibaren fabrikada üretilmeğe başlandı. 1973 yılında reyon ve selefon üretiminde eski teknolojiye son verilerek yeni teknoloji devreye sokuldu. Böylece üretim yılda 6 bin ton kapasiteye çıkarıldı. Yani 6 kat arttırıldı. Yeni fabrika 8.000 ton/yıl viskon (odun selülozu ile) ve 2.700 ton/yıl karbon sülfür kapasitelidir.

1980’lerde “Sümerbank Gemlik Sunğipek ve Viskon Mamulleri Sanayi Müessesesi” adı verilen fabrikada çalışanların sayısı ortalama 700 dolayına ulaşmıştı. 24 Ocak Kararları’yla Kamu İktisadi Teşekkülleri’ne devlet desteğinin kesilmesiyle, her KİT kendi sorununu çözmekle başbaşa bırakılmıştır. 1982’de Dalaman SEKA Tesisleri’nden getirilen ana hammadde selülözün yeteri kadar sağlanamaması yüzünden Sunğipek fabrikasının üretim geçici olarak durduruldu, tedarik sorununun çözülmesiyle üretim yeniden başladı.

O dönemin gazete haberlerinden öğrendiğimiz kadarıyla fabrika 1987’de İran ve Irak’a 1 milyon dolarlık selofan kağıdı ihraç etti. Karlılığı 1986 yılında 9 milyar TL (yaklaşık 13 milyon USD) , 1987’de 13 milyar TL’lik satış yapıldı (yaklaşık 15 milyon USD). 1991 yılı karı ise 97 milyar TL’dir (23 milyon USD).

Bunca yıl kar ve ihracat rekorları kıran şirket, nedense 31 Mart 1998’de Sümer Holding tarafından Tekel’e devredildi. Üretim durdu. Günümüzde binaları Uludağ Üniversitesi kullanmaktadır.

Sunğipek Fabrikası sinemasıyla, düğün salonuyla, plajıyla, tenis kortlarıyla batıya açılan bir pencereydi. Bu tesisler Türk ekonomisine 1930’lu 40’lı yıllardan itibaren büyük katkılarda bulunmuştu. Kağıt fabrikası atıklarını dönüştürerek kumaş elde ediyor, dış alımı durduruyordu, Türkiye’de viskon kumaş ve selofan üretimi yapan tek tesisti.

Rayon (suni ipek) nedir?
Rayon, viskon olarak da adlandırılır, odun ve benzeri bitkisel selülozdan yapılan yarı sentetik bir liftir. Selülozla aynı moleküler yapıya sahiptir. Birçok tür ve kalitede viskon elyaf ve film mevcuttur. Bazıları ipek , yün , pamuk ve keten gibi doğal elyafların hissini ve dokusunu taklit eder . İpeğe benzeyen türlere genellikle yapay ipek denir . Giyim ve diğer amaçlar için tekstil yapmak üzere dokunabilir veya örülebilir.

Kaynakça:
. İlk Suni İpek Fabrikası, Murat Kuter, 19-02-2016, https://www.turkhaber.com/wiki/Ilk_Suni_Ipek_Fabrikasi-2842.html
. https://en-m-wikipedia-org.translate.goog/wiki/Rayon?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc
. Suni İpek'te üretim durdu, Gemlik Körfez gazetesi, 1 Haziran 1982, https://arsiv.gemlik.bel.tr/EArsiv/1982/061982.pdf
. Sunğipek 50 Yaşında, Gemlik Körfez gazetesi, 2 Şubat 1988, https://arsiv.gemlik.bel.tr/EArsiv/1988/021988.pdf
. Sunğipek 54 Yaşında, Gemlik Körfez gazetesi, 4 Şubat 1992, https://arsiv.gemlik.bel.tr/EArsiv/1992/021992.pdf
. https://teknoloji-tasarim.com/gemlik-suni-ipek-fabrikasi/