1937 – Sümerbank Ereğli Dokuma fabrikası

Son güncelleme tarihi 28/05/2026

Sümerbank Konya Ereğlisi Bez Fabrikası (Ereğli Kombinası), Cumhuriyet’in üçüncü dokuma fabrikasıdır. Anadolu pamuğunu işleyerek ülkeye yapılan bez ithalatını azaltmak planlanmıştır.

1933’te Türkiye’de dış alımın azaltılması amacıyla kurulması düşünülen mensucat sanayiinin finansmanı ve teknik desteğin sağlanması için Sovyetler Birliği’yle (Rusya) görüşmelere başlanmıştı. Sovyetler Birliği’nden sanayi maddeleri ve makine ithali için Türkiye’ye 20 yılda geri ödemeli, sıfır faizli sekiz milyon dolarlık kredi açıldı. Kredi anlaşmasının ardından Rusya’nın Gosproyek Türkstroy şirketlerinin müdürü ve ekonomi uzmanı Profesör Orlof başkanlığındaki bir heyet incelemeler yapmak üzere Türkiye’ye geldi. Bu heyette ayrıca bir tekstil mühendisi, kumaş boyası uzmanı kimyager, fabrika su tesisatı uzmanı, hidroelektrik uzmanı maden mühendisi, enerji uzmanı ve idareciler bulunuyordu. Osmanlı’nın 600 senede kefen bezi bile üretmeyi başaramadığı bir coğrafyada Ruslar’ın mühendislerine bakın. Osmanlı Osmanlı diye hayıflananlara gelsin. Neyse biz konumuza dönelim.

Rus mühendislerin ardından Türk mühendisler de Ereğli çevresinde inceleme yaparak su kaynaklarının yeterliliğini ölçtüler. Fabrika konumu seçilirken su kaynağı, demiryolu ve askeri güvenlik konuları gözönüne alındı, Konya’da karar kılındı.

Sümerbank Konya Ereğlisi bez fabrikasının temelleri 20 Kasım 1934 tarihinde atılmış ve açılış töreni 4 Nisan 1937 günü saat 10.00’da yapılmıştır. Fabrika 3.945.000 liraya mal olmuş ve 7,5 milyon lira sermaye ile işletmeye açılmıştır. Fabrika açıldığı tarihte ince kumaş dokuyan 300 tezgâh çalışıyordu. 1942’de yeni gelen makinelerle birlikte tezgah sayısı 329’a, üretim potansiyeli 6.350.00 metreye çıktı. Fabrikada 800 kişi çalışıyordu. Ereğli’de o güne kadar yerli üretilemeyen, saten, ince astarlık, mermerşahi, beyaz ve ince patista kumaşlar dokunuyordu.

Kazan ve elektrik tesisatı dışındaki tüm makine aksamı bir Alman firmasından sipariş edilmişti. Fabrikada Alman uzmanlar da çalışıyordu.

“Fabrikanın elektrik enerjisi, uzun yıllar fabrika içindeki termik santralle birlikte İvriz hidroelektrik santralinden sağlanmıştır. Ayrıca diğer dokuma fabrikalarının da nişasta ihtiyacını karşılamak üzere Ereğli Fabrikası içinde bir nişasta fabrikası kurulmuş ve işletmeye açılmıştır. Burada ortalama yılda 500 ton nişasta üretilmiştir. Bu miktar Sümerbank mensucat (dokuma) fabrikalarının nişasta ihtiyaçlarının yaklaşık %70’ini karşılamıştır. “

Sümerbank Ereğli Dokuma Fabrikası’nda her Sümerbank fabrikasında olduğu gibi kendi içinde ilkyardım hastanesi, yataklı bir kreş, ilkokul, sinema salonu, spor kulüpleri bulunuyordu. Çalışanlara kaza, ölüm, evlenme yardımları yapılıyordu. Kendi itfaiyesi mevcuttu.

“Aileler toplanır, ucuza yemek yer, sohbet eder, eğlenceler düzenlenir, Sümerbank ürünü kumaşlardan dikilen giysilerin sunulduğu ya da giyilerek gelindiği günler düzenlenirdi. Benim o dönemdeki giysilerimin pek çoğu annemin Sümerbank kumaşlarından diktiği giysilerdi. Öğretmen, işçi, memur ailelerinin çocukları olan bizler, fabrika lokalinin bahçesinde bir araya gelip oynamaya başladığımızda etrafta allı, yeşili, morlu renk cümbüşü içinde çiçekler ve kelebekler dolaşmaya başlardı.”

1973 yılında tezgah sayısı 394’e çıkarıldı, yıllık üretim potansiyeli 10 milyon metreye yaklaştı.
1983 yılında 90 adet Fransız yapımı dokuma tezgâhı alındı.

87’de özelleştirme programına alındı.

97’de özelleştirilerek Albayrak Grubu’na satıldı.

Kaynakça:
. Sümerbank Ereğli Bez Fabrikası (1934 - 1997), Rıdvan Şükür, 2024, https://www.academia.edu/126168603/S%C3%BCmerbank_Ere%C4%9Fli_Bez_Fabrikas%C4%B1_1934_1997_
. Sümerbank: "Fabrika-Yatırım-Ekonomi-Tasarım", Zeynep Yarar, https://markut.net/sayi-4/sumerbank-fabrika-yatirim-ekonomi-tasarim/
. Yok Edilen Bir Cumhuriyet Değeri: SÜMERBANK, Sinan Meydan, 12 Temmuz 2021, https://www.sozcu.com.tr/yok-edilen-bir-cumhuriyet-degeri-sumerbank-wp6533939
. Küçük bir çocuğun hayatından bir Sümerbank geçti, Prof. Dr. Özler Çakır, 10.03.2019, https://kurtulusyolu.org/kucuk-bir-cocugun-hayatindan-bir-sumerbank-gecti/
. Sümerbank, https://isteataturk.com/g/icerik/Sumerbank/720
. Cumhuriyet, 21 Kasım 1934