Son güncelleme tarihi 10/06/2026
Önce rakamlar, sonra harfler değişti. Yeni harflerin öğretilmesi için okuma-yazma seferberliği düzenlendi, okullar, kurslar açıldı.
Osmanlı Devleti yıkıldığında Türk halkının yalnızca % 9 kadarının, kadın nüfusun ise, binde dördünün okuma-yazmayı bilmesi, Arap yazısının Türkçeye uygun bir yazı olmamasının, yazı dilinin de yoğun biçimde Arapça ve Farsça’nın baskısı altına girmiş olmasının da sonucudur. Anadolu’da halkın konuştuğu dil olan Türkçe, yazıda karşılığını bulamıyordu.
Latin alfabesine geçişin nedeni, Arap alfabesinin yapısı ile ilgilidir. Arap alfabesi, ünlüsü olmayan bir harfler dizgesi gibidir. örneğin “gel, gül, kel ve kil” sözcükleri Arap harflerinde hep aynı biçimde yazılır. Okuyucu bunlardan hangisinin kastedildiğini kendisi çıkarmak zorundadır. Bir sözcüğün yanlışlığa sapmadan nasıl okunacağını tümcenin anlam gelişi belirler.
Arap alfabesinin yalnızca okuma ya da yazılması değil, dizilmesi de başka bir sorundu. Kitap basılmasını ve dolayısıyla bilginin daha kolay ulaşılabilir olmasını zorlaştırıyordu.
Latin alfabesine geçişten yalnızca 20 yıl sonra, 1950’de, okuryazar oranı %33.6’ya yükseldi.
Aşağıda Osmanlıca yazılmış bir telgraf ve Latin alfabesi sadeleşme öncesi bir yazı bulacaksınız. Bunların anlaşılır olup olmadığına lütfen siz karar verin.
[Çeviri Yazı]
[Ankara Vilâyeti’nden],
Dâhiliye Nezâret-i Celîlesi’ne,
Devletlü efendim hazretleri,
“…Ankara’nın hâl-i harâbîsine kıyâsen pek muhteşem olan bu binânın gerek ma‘bed ittihâzı için Hıristiyanlardan bir kısmına i‘tâsı ve yahud cihet-i askeriyenin işgâli kat‘iyen münâsib olamayub her hâlde bu binânın zemînine sâhib olan Ankara Belediyesine terki ve düyûnunun da oraya devr ü tevdî‘i muvâfık-ı maslahat ve memleket için de müstelzem-i şeref olacağından bu bâbdaki irâde-i sâ’ibe-i nezâretpenâhîlerinin
telgrafla teblîğ buyurulmasını istirhâm eylerim, ol bâbda emr ü fermân hazret-i men lehü’l-emrindir.”
Fi 25 Rebiülevvel sene [1]337 ve fi 29 Kanunıevvel sene [1]334
[imza] Ankara Vâlîsi [Hüseyin] Azmi
Kaynakça:
. https://www.ismetinonu.org.tr/inonu-ve-harf-devrimi-1928/
. Fotoğraflarla Atatürk Albümü, Genelkurmay Personel Başkanlığı, Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Yayını, 2019
İlk yorum yapan siz olun