1928 – İlk defa kadınlar mahkemelerde avukat olarak görev aldılar.

Son güncelleme tarihi 03/02/2026

Kadınlar ilk kez 1921 yılında İstanbul Hukuk Fakültesi’ne (Darülfünun) kabul edildi.
Kadınlarla erkeklerin aynı ortamda bulunmasına dahi izin verilmediği bir dönemde doğup büyüyen Süreyya Ağaoğlu’nun, kadınlara ayrı hukuk fakültesi açılması için üç kadın arkadaşını (Bedia Onar, Saime Hanım ve Melahat Tüzel Ruacan) da ikna etmesi gerekmiştir. İlk dönem eğitime yalnızca dört kadınla devam eden hukuk bölümü, profesörlerin öğleden sonra yalnızca dört öğrenciye eğitim vermelerinin gereksiz olduğu düşüncesi ile ikinci dönem 63 erkek öğrencinin olduğu sınıfta karma eğitime geçmiştir.
1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat kanunu ile kadınların erkeklerle birlikte eğitim almalarının önündeki ayrımlar kalkmış ve kadınların yüksek eğitim kurumlarına girmek için Ağaoğlu gibi kendi bireysel mücadelelerini vermelerine gerek kalmamıştır.
Öte yandan ülkemizde avukatlık mesleğinin kendini bulması Cumhuriyet ile mümkün olmuştur. Genç Cumhuriyet’in ilk yasalarından olan Muhamat Kanunu ile 1924 yılında avukatlık mesleği ve barolara yasal alt yapı sağlanmıştır.
Eğer Muhamat Yasası, üniversite reformu ve adli sistemin yekpareleştirilmesi Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılmamış olsaydı kadınların ülkemizde hukuk mesleğine ya da diğer pek çok kariyer mesleğine girişinin çok daha zorlu bir süreç olacağı açıktır.
Ağaoğlu’nun avukatlık kariyerine başladığı yıllarda okul arkadaşı Fatma Beyhan Nil ve Nezahat Göreli 1930 yılında ülkenin ilk kadın asliye mahkemesi hakimleri olarak göreve başlamıştır.

Yargıtay’ın ilk kadın üyesi olan Melahat Ruacan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne giren ilk kadın öğrenciydi. Türkiye’nin ilk kadın Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimi Suat Berk, İstanbul Lisesi’ni bitirdikten sonra İstanbul Hukuk Fakültesi’ni kazandı. Suat Berk 1925 yılında Türkiye’de ve hatta dünyanın sayılı ülkesinde hukuk fakültesini bitirip diploma alan ve sulh hakimi olarak göreve başlayan ilk kadınlardandır.

Kadınlar ABD’de New York Barosu’na ancak 1937 yılında “avukat” olarak kabul edilmiştir. Fransa’da kadınlar 1931 yılında bu mesleği icra etme haklarını kazanmışlardır.

Buna göre Türkiye’de 1928’de kadınların avukatlık mesleğine başlaması, henüz kurulalı beş sene olmuş bir Cumhuriyet için benzersiz bir başarı sayılır. Bu adımın ancak Milli Mücadele sayesinde atılabileceğini takdir edersiniz. Kadının “mülk” sayıldığı Osmanlı devlet sisteminde bu ilerleme asla mümkün olamazdı.

Kaynakça:
. Kadınların Hukuk Devrimi, Sevgi Çetin, May 31, 2021, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4540223
. Hukuk Alanındaki Öncü Kadınlar, 08.03.2021, https://basin.adalet.gov.tr/hukuk-alanindaki-oncu-kadinlar
. Tanzimattan Günümüze Hukuk Mesleğinde Kadın, Belkıs Konan, https://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2021-157-2018
. Avukat Süreyya Ağaoğlu, Bir Ömür Böyle Geçti, kitap önsözü, 2010, https://kadineserleri.org/wp-content/uploads/2019/01/S%C3%BCreyya-A%C4%9Fao%C4%9Flu-Ar%C5%9Fivi-Katalo%C4%9Fu-%C3%96ns%C3%B6z-Sunu%C5%9F.pdf
. Hukuk Mesleğinde Kadının Gelişimi, Kerem Cankılıç, 2020, https://lawtudent.com/makale/hukuk-mesleginde-kadinin-gelisimi-uzerine/