1928 – Laiklik Cumhuriyet’in temel ilkesi kabul edildi.

Son güncelleme tarihi 03/02/2026

Türkiye’de laiklik ilkesi, 1922’den 1937’ye kadar adım adım gerçekleştirilen düzenlemelerle kabul edildi. 1928’de Anayasa’dan “Devletin dini İslamdır” ibaresi kaldırıldı. Laiklik, 1937’de devletin bir niteliği olarak anayasadaki yerini aldı. Erken Cumhuriyet döneminde sadece siyasal ve hukuksal düzenin değil, aynı zamanda sosyal hayatın laikleştirilmesi hedeflendi.

“Türk milleti, halk idaresi olan cumhuriyetle idare olunur bir Devlettir. Türk Devleti laiktir. Her reşit dinini seçmekte serbesttir. “

Büyük Atatürk 1930 yılında bir demecinde laik devlet olmanın gerekçesini şu şekilde özetlemiştir: “Türkiye Cumhuriyetinin resmi dini yoktur. Devlet idaresinde bütün kanunlar dünya gereksinimlerine göre yapılır ve uygulanır. Din düşüncesi vicdani olduğundan Cumhuriyet, din düşüncelerini devlet ve dünya işlerinden ve siyasetten ayrı tutmayı, milletimizin çağdaş uygarlık yolunda ilerlemesinde başlıca başarı koşulu görür.”
Böylece farklı dinlere mensup olsalar da tüm yurttaşlar, dil, ırk, renk, cinsiyet ve benzeri sebeplerle olduğu gibi dini inançları açısından da ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olmuşlardır.

“Biz din işlerinizi millet ve devlet işleriyle karıştırmıyoruz. Millet ve devlet işlerinin Kabesi, milli egemenliğin belirlediği Büyük Millet Meclisi’dir. Din işlerinin mihrabı ise insanların, şahısların vicdanıdır.”

1945’e kadar Cumhuriyet Halk Partisi’nin uyguladığı sıkı laiklik politikası, bu tarihten itibaren çeşitli iç ve dış etkenlere bağlı olarak çok partili sisteme geçilmesiyle yumuşamaya başladı. Çünkü yeni siyasi partilerin kurulmasıyla, laiklik karşıtlarının eleştirileri ve talepleri dile getirilmeye başlandı ve partiler arasındaki rekabet nedeniyle, Atatürkçü laiklik anlayışından uzaklaşan düzenlemeler gerçekleştirildi. Demokrat Parti’nin iktidara geldiği 1950’den itibaren bu uzaklaşma daha bariz bir biçimde görüldü.

2002 sonrası laiklikten uzaklaşmanın iyice arttığı barizdir.

Kaynakça:
. 10 Nisan 1928 Anayasa'da Laiklik İlkesine İlk Adım, İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi Basın Açıklaması, https://www.istanbulbarosu.org.tr/HaberDetay.aspx?ID=16313&Desc=10-Nisan-1928-Anayasa
. Türkiye'de Laiklik İlkesinin Kabul Süreci ve Çok Partili Döneme Geçişle Değişen Laiklik Anlayışı, Prof.Dr. Nevin Ünal Özkorkut , Adalet Dergisi, Yıl 2023, Sayı: 71, 161 - 198, 20.11.2023 , https://dergipark.org.tr/tr/pub/adaletdergisi/issue/80947/1391360
. Laiklik Günü, https://www.cydd.org.tr/haber/laiklik-gunu-1697/
. Atatürk Çağdaşlaşma ve Laik Demokrasi, Prof.Dr.Ergün AYBARS, İleri Kitabevi, 1994, s.28