1927 – İlk nüfus sayımı yapıldı.

Son güncelleme tarihi 15/09/2026

Türkiye’de ilk nüfus sayımı 28 Ekim 1927 yılında gerçekleştirilmiştir. Sokağa çıkma yasağı uygulanarak bir gün içinde görevli memurlar tarafından evler tek tek gezilerek sayım yapılmıştır. İl il, ilçe ilçe detaylı listeler hazırlanmış, yaş, cinsiyet, eğitim, medeni durum, meslek, din, dil, etnik kökene göre ayrı tablolar düzenlenmiştir. 1926 ve 1927 yılında İstatistik Umum Müdürlüğü yöneticileri yurdun çeşitli yörelerinde inceleme gezileri yaptılar. Sayım öncesi hazırlık devresinde karşılaşılacak sorunlara karşı alınması gereken tedbirler belirlendi, sosyal, idari durumu ile iklim şartları açısından farklılık gösteren beş beldede deneme sayımları yapıldı.

28 Ekim 1927’de yapılan tam sayımda 63 ilde toplam nüfusun 13.648.270 olduğu tespit edildi. Bu nüfusun 7.084.391 kadın, 6.563.879 erkektir. 10.342.391 kişi şehirlerde, 3.305.879 kişi kırsal bölgelerde yaşıyordu. Nüfus yoğunluğu km2 başına 17.9 kişidir.

En kalabalık il, yaklaşık 800 binlik nüfusuyla İstanbul’dur. En tenha iller Burdur, Van ve Hakkari’dir.

İstanbul 794.444
İzmir 526.005
Konya 504.384
Balıkesir 421.066
Ankara 404.720

Bitlis 90.631
Artvin 90.066
Burdur 83.614
Van 75.329
Hakkâri 24.980

Genel nüfusun 11.778.810’u anadili olarak Türkçe, kalan kısmı olan 1.851.678’i ise Türkçeden başka dilleri konuştuklarını bildirmiştir. Türk tabiiyetinde olanların oranı % 96.77, başka bir tabiiyette bulunanlar ise % 3.23’dür.

Türkiye genelinde toplam 2.769.057 adet konut bulunmaktadır. Okul sayısı 14.425 olmakla birlikte, cami sayısı bunun tam iki katıydı (28.705).

1927 nüfus sayımında karşılaşılan zorluklar

. Tüm yerleşim alanlarının bir mülki birime, köy, ilçe vs bağlanması gerekiyordu.
. Büyük şehirler hariç sokaklara isim veya numara verilmemişti. Öncelikle tüm yerleşimlerdeki sokakların kayda geçirilmesi, ismi olmayan sokaklara yeni isim verilmesi gerekti.
. Binalarda numara yoktu. Binaların teker teker numaralandırılması ve numaraların bina üzerine yazılması gerekti.
. Göçebe nüfus tabii oldukları reisin ifadesine dayanarak sadece kadın-erkek sayısına göre listelenebildi.
. Sayımda görevlendirilecek yeterli sayıda yerli okuryazar memur bulmanın zorluğu
. Sayımın yeni asker veya vergi almak üzere yapıldığına dair yanıltıcı propagandanın bertaraf edilerek halkın sayıma güvenle katılımının sağlanması
. Memura yetecek ödeneğin bulunmaması. 52.276 adet sayım memuruna ücret ödenmemiş, sadece yol masrafları karşılanabilmiştir.

Daha sonraki nüfus sayımları 1935 ile 1990 yılları arasında düzenli olarak sonu 0 ve 5 ile biten yıllarda yapılmıştır. 1990 yılından sonra ise nüfus sayımının sonu sıfır ile biten yıllarda uygulanması kanunla belirlenmiş ve ülkemizde son Genel Nüfus Sayımı 22 Ekim 2000 tarihinde yapılmıştır.

Kaynakça:
. 28 teşrinievel 1927 umumi nüfus tahriri, fasikül 1 : mufassal neticeler, Başvekalet İstatistik Umum Müdürlüğü, 1929 Ankara
. https://nip.tuik.gov.tr/Home/VeriKaynaklari