1927 – Danıştay kuruldu.

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

Danıştay İdari yargıda temyiz mahkemesi görevini yürütür. 669 sayılı kanunla yeniden düzenlenip 6 Temmuz 1927 tarihinde çalışmaya başlamıştır. Üç idari, bir dava dairesi olmak üzere dört daireden oluşmaktaydı. Günümüzde 13 dairedir.

1961 Anayasası, mahkemelerin ve hâkimlerin bağımsızlığını hem yasama ve hem de yürütme organlarına karşı koruyabilmek için gerekli hükümleri öngörmekte idi. Bu Anayasanın 114’üncü maddesinde, ‘İdarenin hiçbir eylem ve işlemi yargı mercilerinin denetimi dışında bırakılamaz’ denilmiş ve 1982 Anayasası ile bazı kısıtlamalar getirilmişse de, temel ilke korunmuştu.

Günümüzde Danıştay üyelerinin dörtte üçünün Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nca (HSYK), dörtte birinin ise, nitelikleri kanunda belirtilen görevliler arasından Cumhurbaşkanı (CB) tarafından seçilmesi öngörülmüştür.
Buna göre Cumhurbaşkanı, yargı ile ilgili olarak,
Anayasa Mahkemesi üyelerini,
Danıştay üyelerinin dörtte birini,
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili’ni,
Askeri Yargıtay üyelerini,
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyelerini,
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini
seçme ve atama görev ve yetkisine sahiptir.

Bu durum Cumhurbaşkanı’na, Anayasanın kendisine verdiği takdir yetkisi çerçevesinde yüksek yargı organ ve kurullarını ve bu kapsamda yargıyı biçimlendirme imkanı vermektedir.

Danıştay üyelerinin dörtte üçünün içinden seçildiği HSYK’ya Adalet Bakanı ve Bakanlık Müsteşarı da üyedir . Bunlar da CB tarafından atanır. Üstelik hakimler ve savcılar hakkında soruşturma açtırma yetkisi de Adalet Bakanı’ndadır. Bu durumda HSYK’nın bağımsız hareket etmesi düşünülemez, haliyle üyelerinin dörtte üçü HSYK üyelerinden oluşan Danıştay’ın da bağımsızlığı tehlikededir.

AKP, özellikle son on yılda kadrolaşma gayesiyle, çoğu zaman keyfi şekilde kamuda kadro kıyımına giderek sayısız devlet memuruna, hakim ve savcıya el çektirdi. Yargıda görevli personelin sayısı mevcut davaları yürütmeye yetmeyince davalar uzadıkça uzadı. Uzman hakimlere el çektirilmesi yüzünden hatalı hükümler verildi ve haliyle temyiz yoluna başvuruldu.
Danıştay’da 2022’de çözülen dava sayısı 93.955, 2023 yılında çözülmeyi bekleyen dosya sayısı 123.827’diydi.
Böyle bir yükü hiç bir adalet sistemi kaldıramaz.

Kaynakça:
. Danıştay Tarihçesi, https://www.danistay.gov.tr/icerik/9
. 2009 yılı Danıştay açılış konuşması, Mustafa Birden, https://www.danistay.gov.tr/assets/pdf/upload/2022-10-24-05-10-7222433.pdf
. 2022, 2023 dosya sayıları grafik, https://www.danistay.gov.tr/assets/pdf/upload/2023-02-02-02-30-0807321.pdf