1921 – Fransa’yla Ankara Anlaşması

Son güncelleme tarihi 21/07/2026

13 Eylül 1921’de Sakarya Zaferi kazanıldı. Yunanlılar’ın ilerleyişi durduruldu. Sakarya Zaferi üzerine kapitülasyonlarda ısrar eden Fransa’yla görüşmeler yeniden başladı.

20 Ekim 1921 tarihinde Fransa’yla Milli Mücadele Hükümeti arasında Ankara Anlaşması imzalandı. Yapılan antlaşma ile iki devlet arasında savaş durumunun sona ereceği açık olarak belirtiliyor, esirler karşılıklı olarak değiştiriliyordu.

Fransızlar işgal ettikleri Adana, Mersin, Osmaniye, Kilis, Antep’i tahliye edecek ve Kuvayı Milliye’ye silah ve cephane bırakacaklar, en önemlisi Mersin limanını teslim edeceklerdi.

İskenderun ve Antakya sancağında özel bir yönetim biçimi oluşturuluyor, Türk dili resmî bir niteliğe kavuşuyor, Türkiye-Suriye sınırı çiziliyor, Bağdat demiryolunun büyük bir kısmı, Kilikya bölgesi Türkiye sınırları içinde kalıyordu. Dörtyol (Payas dahil) ve Hassa Türkiye sınırları içerisinde kaldı. Fransızlar 15 Kasım’da Hassa’yı 8 Ocak 1922 de Erzin’i 9 Ocak 1922’de Dörtyol’u boşaltarak güneye çekildiler.

Atatürk’ün “Kırk asırlık Türk yurdu düşman elinde esir kalamaz” dediği Hatay (İskenderun sancağı), sınırlarımız dışında kalıyordu. Fakat antlaşmaya göre İskenderun mıntıkasında Türkler’in kültürlerini geliştirmek için her türlü kolaylık sağlanacak Türk dili resmi dil olacaktı (Atatürk’ün çabaları ancak 1939’da başarıya ulaşır, Hatay o tarihte Türkiye’ye katılır.)

Ankara anlaşmasıyla Fransa artık işgali sonlandırdığı için Doğu bölgelerden asker çekilerek Batı cephesine kaydırılabilecekti.

Kurtuluş yolunda çok büyük avantaj elde edilmişti.

Kaynakça:	
. 100. Yılında Sakarya Meydan Muharebesi, https://tite.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/154/2022/01/100.-YILINDA-SAKARYA-MEYDAN-MUHAREBESI-BASIM.pdf
. Sakarya Zaferi kitapları, https://tite.ankara.edu.tr/yayinlar-2/sakarya-zaferi-ve-haymana-sempozyum-kitaplari/
. Ankara İtilafnâmesi (1921), İzzet Öztoprak, 11 Nisan 2024, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/867/Ankara-%C4%B0tilafn%C3%A2mesi-(1921)
. Anavatan'a Katılış, https://www.hataytso.org.tr/tr/genel-sayfa/hatay/anavatana-katilis-51.html
. Atatürk Dönemi Türk Dış Politikasında Çok Yönlü Bir İnce Diplomasi Uygulaması: Siyasal, Hukuksal ve Askerî Boyutlarıyla Hatay’ın Türkiye’ye Katılma Süreci (1921-1939), Bülent Şener, Atatürk raştırm Merkezi Dergisi, Mayıs 2018, Cilt XXXIV - Sayı 97, s.139-178, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/17/tur