Son güncelleme tarihi 20/06/2025
İstanbul Arkeoloji Müzeleri; Çinili Köşk Müzesi, Eski Şark Eserleri Müzesi ve Arkeoloji Müzesi olmak üzere üç ana birimden oluşan bir müzeler kompleksidir. Türkiye’nin ilk müzesi olup koleksiyonlarında bir milyona yakın eser bulunmaktadır.
Gerçek anlamda Türk Müzeciliğinin temeli İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin temelini de oluşturan Mecma-ı Asar-ı Atika’ya (Eski Eserler Koleksiyonu) dayanmaktadır. Padişah Abdülmecit’in 1845 yılında Yalova’ya gerçekleştirdiği gezi sırasında gördüğü Doğu Roma yazıtlarını İstanbul’a naklettirmesi üzerine eserler 1846 yılında Osmanlı Devlet adamı Ahmet Fethi Paşa tarafından o güne kadar silah deposu (Harbiye Ambarı) olarak kullanılan Aya İrini’de toplatılmaya başlandı. Müze, Mecma-i Eslihai Atika ve Mecma-i Asar-ı Atika olmak üzere iki bölüm halinde düzenlenmiş, kuruluşu daha eski dönemlere dayanan Mecma-i Eslihai Atika bölümü Harbiye Askeri Müzesi’nin temelini oluşturmuştur.
Mecma-ı Asar-ı Atika koleksiyonu Sadrazam Ali Paşa döneminde düzenlenmiş ve 1869 yılında dönemin Maarif Nazırı Saffet Paşa tarafından Müze-i Hûmayun (İmparatorluk Müzesi) adıyla Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk müzesi kurulmuştur. Aynı yıl, ilk müze müdürü olarak Galatasaray Lisesi öğretmenlerinden Edward Goold görevlendirilmiştir. Ayrıca vilayetlere bir genelge gönderilerek çevrelerindeki bütün tarihi eserlerin tahrip edilmeden müzeye iletmeleri istenmiştir. Bunlara ek olarak aynı yıl içerisinde ilk Asarı Atika Nizamnamesi yürürlüğe girmiştir.
Müzede toplanan eserlerin sayısının gittikçe artması sonucu yeni bir bina arayışına başlanmış, 1880’de müzenin Çinili Köşk’e taşınmasına karar verilmiştir. Müze Müdürü Anton Dethier’in ölmesi üzerine yeni müdür arayışları başlamış, Türk Müzecilik tarihinde önemli bir yere sahip olan Osman Hamdi Bey 11 Eylül 1881 tarihinde bu göreve atanmıştır.
Çinili Köşk Müzesi
İstanbul Arkeoloji Müzeleri kompleksi içerisinde en eski yapı, 1472 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde inşa edilen Çinili Köşk’tür. Aya İrini’nin yetersiz kalması ile Çinili Köşk müzeye dönüştürülerek 1880 yılında ziyarete açılmıştır. İstanbul’daki Osmanlı dönemi sivil mimari örneklerinin en eskilerindendir.
Türk çini ve seramik örneklerinin sergilendiği Çinili Köşk Müzesi koleksiyonlarında, 11-20. yüzyıl başlarına tarihlenen Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait iki bin civarında eser bulunmaktadır.
Eski Şark Eserleri Müzesi
Osman Hamdi Bey tarafından 1883 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi) olarak inşa ettirilmiştir. Binanın mimarı Alexander Vallaury’dir. 1917 yılında akademinin Cağaloğlu’na taşınması üzerine bu bina müzeler müdürlüğüne tahsis edilmiştir.
Müzede, İslamiyet öncesi Arap yarımadası eserleri, Mezopotamya eserleri, Anadolu eserleri ve çivi yazılı belgeler sergilenmektedir. Naram Sin Steli, Kadeş Anlaşması, İştar Kapısı gibi önemli eserler de bu bölümde yer almaktadır.
Arkeoloji Müzesi
İstanbul Arkeoloji Müzeleri klasik binası, 1881 yılında müze müdürlüğüne atanan Osman Hamdi Bey’in 1887-1888 yılları arasında gerçekleştirdiği Sidon (Sayda) Kral Nekropolü Kazısı’nda çıkarılan ve İstanbul’a getirilen ihtişamlı eserlerin sergilenebilmesi için inşa edilmiştir. Çinili Köşk’ün karşısında yer alan yapı, dönemin ünlü mimarı Alexander Vallaury’nin eseri olup 1891’de ziyarete açılmıştır.
Günümüzde klasik bina ve ek binadan oluşan müzede, tarih öncesi çağlardan Osmanlı dönemine dek uzanan ve aralarında Antik Çağ heykelleri, İskender Lahdi, Ağlayan Kadınlar Lahdi, Likya Lahdi, Sidamara Lahdi ve Tabnit Lahdi’nin de bulunduğu eşsiz eserler sergilenmektedir.
Müze binasının Kuzey kanadı, Çinili Köşk, Eski Şark Eserleri Bölümü restorasyon ve sergi çalışmaları sebebiyle ziyarete YILLARDIR kapalı. Bu bahsettiklerimiz farklı binalar. Farklı binaların neden aynı anda restorasyona girdiği ve kapatıldığı merak konusu. Daha doğrusu gayet net.
AKP sadece Cumhuriyet eserlerini değil, Osmanlı ve dünya mirasını da yağmalamaktan geri durmuyor.
İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin bazı depolarının, kapatılması büyük tepki çeken, trilyonlar harcanmışken pisti iş makineleriyle parçalanan ve pandemi döneminde sahra hastanesine dönüştürülen Atatürk Havalimanı’na taşınacağı ortaya çıktı. Depoların yanısıra eserlerin bakımı ve restorasyonunun yapıldığı konservasyon laboratuvarının da müzeden kilometrelerce uzaklıkta bulunan eski havalimanına götürüleceği belirtildi.
En az 200 eserin, güvenlik ve koruması olmayan, müze işlevi bulunmayan terkedilmiş havalimanına neden taşınacağı merak konusu. Daha doğrusu gayet net.
Kaynakça:
. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/istanbul/gezilecekyer/stanbul-arkeoloji-muzeleri
. Arkeoloji Müzesi'nin bir kısmı Atatürk Havalimanı'na taşınıyor, 21/05/2021, https://www.karar.com/guncel-haberler/arkeoloji-muzesinin-bir-kismi-ataturk-havalimanina-tasiniyor-1617296
. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-44095/istanbul-arkeoloji-muzeleri-mudurlugu.html
. http://www.kulturvarliklari.gov.tr/yazdir?8D46ED8CBA563AA69582EC512F458CFE
. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ata-nin-mirasi-da-calindi-iddiasi-4526793
İlk yorum yapan siz olun