1959 – Sümerbank Yıldız Porselen

Son güncelleme tarihi 02/09/2026

Yıldız Porselen Fabrika-i Hümayunu, İstanbul’un Yıldız semtinde Yıldız Sarayı içinde 1894 yılında faaliyetlerine başlamıştır. Kurulma amacı halkın değil, sadece saray ve kasırların porselen ihtiyacını karşılamaktı.

Fabrikanın teknik uzmanları yurtdışından getirilmiş ama saray entrikaları yüzünden binbir güçlükle çalışabilmiştir. Dokuz sene İmalat Müdürlüğü yapan Pierre Tharet’nin padişaha şikayet mektubu, fabrikanın durumunu özetlemektedir.

Pierre Tharet Bey, Selim, Nazım ve Vasfi paşaların engellemeleri yüzünden işini yapamaz hale gelmiş, dövülmüş, hatta öldürülmekle tehdit edilmiştir. Porselen ürünlere zarar verilmiş, üretilen hazır mamuller Saray’a takdim edilmemiştir. Tharet’nin hammaddenin alâsının yurtiçinden bulunabileceğine dair raporu hasıraltı edilmiş, Fransa’dan misli misli maliyetle seramik hamuru getirtilmeye çalışılmış, hammadde sıkıntısı çekildiğinden 50 işçi çalışan fabrikada imalat sekteye uğramıştır. Fırınlar küçüktür, daha büyük bir fırın Fransa’dan sipariş edilip gelmiş ama montajı yaptırılmayıp depoda çürütülmüştür. Muhasebeci Yusuf Efendi, eskiden işçileri taciz ettiği için gözaltına alınmış, hiçbir teknik ve sanatsal donanımı olmadığı halde fabrika müdürü gibi takılmakta, işe ancak 15 günde bir gelmektedir. Pierre Thalet, bu ziyan ve düzensizliğe haklı olarak isyan etmektedir. Tharet’nin şikayet mektubu için Sinem Serin’in tezi araştırılabilir.*

Yukarıda sayılan nedenlerle zaten düzenli çalışamayan Porselen Fabrika-i Hümayunu, savaşlar nedeniyle tamamen kapanmıştır.

Yıldız Porselen 1959’da Sümerbank tarafından tekrar açılır. Sümerbank’ın Yıldız Porselen markalı iç piyasaya verilen seri üretim sofralık takımların yanısıra, el işçiliğiyle üretilmiş pahalı serileri de vardı. Ülke genelindeki minik satış mağazalarında hediyelik sevimli ürünler bulunurdu, misafirliğe giderken minik bir şekerlik veya fincan hediyesi götürmek çok makbule geçerdi. Yıldız Porselen satış mağazalarının en sonuncusu Beşiktaş merkezde Sinanpaşa Köprü Sokak’taydı. Yanılmıyorsam 2010’lara kadar açıktı.

1994’te Sümerbank kapatılınca fabrika TBMM Millî Saraylar Daire Başkanlığı’na bağlandı. Atölye 5-6 yıl öncesine kadar faaliyetteydi. önce üretimi durdurdu, ancak müze olarak ziyaret edilebiliyordu. Ardından Milli Saraylar’dan alınıp doğrudan Cumhurbaşkanlığı’na bağladı.

AKP Temmuz 2024’te restorasyon bahanesiyle Yıldız Porselen’i tamamen kapattı.

Kaynakça:
* Yıldız çini - porselen fabrikası, Sinem Serin, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 2009, s.144-145 EK15
. Yıldız Porselen Fabrikası, Sinan Avinal, 2024, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/yildiz-porselen-fabrikasi
. https://www.antikalar.com/saray-bahcesindeki-yildiz-cini-fabrika-i-humayunu-ve-110-yillik-porselen-koleksiyonu
. https://www.tursab.org.tr/duyurular/yildiz-cini-ve-porselen-fabrikasinin-gecici-sureyle-ziyarete-kapatilmasi-hakkinda-duyuru