Son güncelleme tarihi 09/06/2026
İlk düzenli posta teşkilatı, Osmanlı Devleti döneminde 1840’ta Posta Nezareti adıyla kurulmuştur. Posta teşkilatının esas amacı devlet kurumları arasındaki iletişimi sağlamaktı. “İlk PTT İdaresi kurulduğu dönemde memleketimizde demiryolları yoktu. Posta, “Posta Tatarı” denilen atlı ulaklarla gönderilirdi. Posta ücretleri de şehir içi ve şehirlerarası olarak değil, bir mektubun gideceği yerin kaç saatlik yol olduğuna göre tesbit edilirdi. Örneğin 1860 yılında yayına başlamış Tercüman-ı Ahval gazetesinin yıllık abone ücretleri şöyleydi: 40 saatlik yere kadar 174 kuruş 100 saatlik yere kadar 198 kuruş 100 saati aşan yerlere 222 kuruş” 1855’te Telgraf Müdürlüğü kuruldu. Haberleşme posta yoluyla, kurumlar arasında ise telgrafla sağlanmaya başlandı. 1909’da telefon hizmetlerinin de eklenmesi ile kurumun adı PTT Nezareti olarak değiştirildi. 1914 yılında basılmış olan posta rehberine göre imparatorluk topraklarında 1585 postane vardı ve bunların 80 tanesi İstanbul’daydı.
Osmanlı devletinin işgal edildiği dönemde posta idaresi düşman ve Osmanlı Hükümeti işgal yanlısı bir politika izliyor, kendince şüpheli bulduğu tüm telgrafları saraya bildiriyor ve yanıltıcı propaganda yapıyordu.
1919’da Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Anadolu’da başlatılan Kurtuluş Savaşı’nın başarısı için, millî güçlerin kontrolünde olan yeni bir haberleşme kurumunun yapılandırılması zorunluydu. Merkezi Ankara’da bulunan bir “Posta ve Telgraf Bürosu” kurulması kararlaştırıldı. Ardından Anadolu Ajansı kuruldu. Bağımsızlık mücadelesinin gerçek haberleri yabancı dillere tercüme ediliyor, yurtdışı elçiliklere, yabancı ve yurtiçi basına telgrafla iletiliyor, halkın yanlış propagandadan korunması sağlanıyordu.
Bağımsızlık sonrası Atatürk, PTT’nin Kurtuluş Savaşı’ndaki önemini vurgulamıştır. 1924 yılında yurdun her tarafında telefon tesis etme ve işletme görevi PTT Genel Müdürlüğü’ne verilmiştir. 1927’de yayına başlayan İstanbul Radyosu, 8 Eylül 1936 tarihinde PTT’ye devredildi. Radyo ve telefon altyapısı tüm ülkeye yayıldı.
1990’larda internet dönemi başladı. 1995’te T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) olarak yeniden yapılandırıldı.
Halkın vergisiyle kurulan ve daima yüksek kar eden PTT (T.C. Posta İşletmesi), 6 Şubat 2017’de idaresi tek kişide olan Varlık Fonu’na devredildi.
2019 ve 2020 zararlarıyla birlikte PTT’nin özsermayesi yüzde 71 oranında azaldı ve 774 milyon TL’ye geriledi. Varlık Fonu’na devredildikten sonra zarar etmeye başladı. Haber-Sen’in paylaştığı verilere göre PTT A.Ş, üst üste zarar ediyor. Zarar miktarı:
2019: 1 milyar 218 milyon TL
2020: 741 milyon TL
2021: 387 milyon TL
2022: 259 milyon TL
2023: 2 milyar 388 milyon TL
2024: 3 milyar 600 milyon TL
2025 yılında artık maaşlar bile ödenemeyince gayrımenkullerin satışı yoluna gidildi. 2025 Eylül’ünde değeri iki milyar dolar civarında 50 taşınmazın satışı için ihale yapıldı. Kimlere kaça satıldı, ayrı bir araştırma konusu.
Habersen’in açıklaması durumu tam özetliyor: “PTT, posta güvercini gibi uçuşa geçen zararlarla değil, 38 bin 996 emekçisiyle, 3 bin 576 işyeriyle ve köklü tarihiyle ayakta durmalıdır.” Durmalıydı.
PTT’den 1995’ten ayrılan Türk Telekom’a gelince,
Borcu olmadığı ve kasasında iki milyar dolar para olduğu halde, 2005’te yüzde 55’i 6.5 milyar dolara satıldı. Suudi bağlantılı OTAŞ’a, yani Lübnanlı Hariri ailesi ve Oger Telekom’un kurduğu şirkete.
Oger sadece özelleştirme bedelinin 1,4 milyarlık ilk ödemesini ve sonraki 600 milyonluk iki taksitini ödedi. Borçsuz aldığı şirketi 2016 sonu itibariyle 3,5 milyar dolar borca soktu. Özelleştirme bedelini ödeyemeyince 2013 yılında üç banka başta olmak üzere toplam 26 Türk bankası Oger’e 4,75 milyar dolar borç verdi. Krediye teminat olarak satın alınan Türk Telekom hisseleri gösterildi. Oger yine de borcunu ödemeyerek kaçtı. Borç bankalara yıkıldı.
Türk Telekom satıştan sonra 2005-2015 yılları arasında 14 milyar dolar net kâr elde etti. 2016’ya dek 12,6 milyar dolar temettü ödendi. Satış Hariri’ye bedavaya geldi. Sadece üç sene sonra, milyarlarca dolar kar eden Türk Telekom’un 2019 yılı bilançosunda 17.4 milyar lira borçlu olduğu görüldü. Oger’in kamu bankalarından aldığı ve geri ödenmeyen 4.75 milyar dolar kredi bu borcun içinde mi bilmiyoruz.
Elbette sayısız niteliksiz yöneticiye yüzbinlerce lira maaş, huzur hakkı, milyonluk makam arabaları, seyahatler vs tahsis edilmesinin payı vardır.
Türk Telekom hisselerinin yüzde 55’ine bankalar el koydu: Türkiye İş Bankası, Garanti Bankası ve Akbank, Levent Yapılandırma adlı bir şirket kurdular. Levent Yapılandırma, borçlar ve kredi faizine karşılık Telekom’u satışa çıkardı. Devlet, bankalara 1 milyar 650 milyon dolar ödeyerek hisseleri geri satın aldı.
31 Mart 2022’de Türk Telekom’un yüzde 60’ı Varlık Fonu’na devredildi.
Osmanlı zamanından bu yana kurulan 180 yıllık haberleşme altyapısı (bakır kablolar, fiber kablolar ve bu haberleşmeyi sağlayan ekipman) halka aitti. T24’ten Füsun Sarp Nebil’in haberine göre, Türk Telekom başlıbaşına bir servet. 2005 yılındaki fiyatlarla yapılan bir hesaba göre, sadece haberleşme altyapısının ederinin 90 milyar dolar civarında (sadece bakır olarak, işçilik hariç) bedeli olabileceği belirtiliyor.
Özetle: Türk Telekom ve PTT, savaştan çıkan fakir bir halkın halkın parasıyla kuruldu, yok pahasına satıldı, kredisi karşılandı, suni zararı üstlenildi, geri satın alındı ve tek kişiye devredildi.
Türkiye’nin tüm haberleşme altyapısının Varlık Fonu’nda toplanması başka şüpheler de uyandırıyor. Hükümet tekrar satmayı mı planlıyor? Hükümet, haberleşmenin demokratik ve tarafsız kalmaması amacıyla mı özel şirketlere devrini istiyor? Wikipedia’da yer alan bir habere göre Telekom sunucularında zararlı yazılım tespit edilmiş. Bu yazılım, ancak resmi kamu kurumlarına satılan cinsten. Ayrıca araçların otoyol geçişini sağlayan HGS sistemi de PTT’ye ait. HGS hem muazzam bir nakit girişi, hem de araç trafiğini kontrol etmeyi sağlıyor.
Kaynakça:
. Türk Telekom'un satışını ve Hariri ailesini unutmadık, unutturmayacağız!, Anıl Talat Eryontuk, 3.05.2021, https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turk-telekomun-satisini-ve-hariri-ailesini-unutmadik-unutturmayacagiz-1833153
. Türk Telekom özelleştirildikten 17 yıl sonra devlete dönüyor; süreçte neler yaşandı, emanetten vesayete mi?, Füsun Sarp Nebil - Teknopolitik, 11 Mart 2022, https://t24.com.tr/yazarlar/fusun-sarp-nebil/turk-telekom-ozellestirildikten-17-yil-sonra-devlete-donuyor-surecte-neler-yasandi-emanetten-vesayete-mi,34552
. Türk Telekom: Özelleştirilen en büyük şirketlerden biri olan Türk Telekom'un çoğunluk hissesi artık Varlık Fonu'nun, 11 Mart 2022, https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-60653224
. Türk Telekom'un Varlık Fonu'na devri tamamlandı, 31.03.2022, https://www.bloomberght.com/turk-telekomun-varlik-fonuna-devri-tamamlandi-2302956
. KİT Komisyonu görüşmeleri, 17/05/2022, Atila Sertel, https://www5.tbmm.gov.tr/develop/owa/komisyon_tutanaklari.mv_goruntule?pTutanakId=50847
. PTT'nin taşınmazları elden çıkarılıyor: 1.7 milyar TL'lik satış!, 20 Ağustos 2025, https://halktv.com.tr/ekonomi/pttnin-tasinmazlari-elden-cikariliyor-1-7-milyar-tllik-satis-964924h
. PTT’nin zararları, halkın malıyla kapatılamaz! 20 Ağustos 2025, https://habersen.org.tr/web/basin-aciklamalari/pttnin-zararlari-halkin-maliyla-kapatilamaz/
. PTT'nin Arazileri Satışa Çıktı, 22.09.2025, https://www.sondakika.com/guncel/haber-ptt-nin-arazileri-satisa-cikti-19074717/
. https://www.ankahaber.net/haber/detay/chpli_ozturkmenden_pttye_ait_arazilerin_satisina_tepki_iktidar_arpalik_gibi_yonettigi_pttyi_batirdi_262931
. Posta, Telgraf ve Telefon İdaresi (PTT), Kemalettin Deniz, 11 Nisan 2024, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/515/Posta,-Telgraf-ve-Telefon-%C4%B0daresi-(PTT)
. https://www.osmanlipostatarihi.org/posta/detay/1
. https://www.ptt.gov.tr/hakkimizda-tarihce
. https://www.turktelekom.com.tr/hakkimizda/detay?p=tab1
. İlk posta ücretleri başlıklı belge, Reşat Ekrem Koçu, https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/22246
. https://tr.wikipedia.org/wiki/PTT
. https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrk_Telekom
. PTT Pul Müzesi, Necdet Aysal, 2020, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/ptt-pul-muzesi
İlk yorum yapan siz olun