1936 – İzmit SEKA kuruldu. (kağıt fabrikası)

Son güncelleme tarihi 05/08/2025

Sümerbank ortaklığıdır. Birinci Sanayi Planı’nda yer alan kağıt fabrikası için çalışmalar başlar. Fransa’da Grenoble Üniversitesi Fransız Kağıt Mühendisliği Okulu’ndan mezun olan genç bir mühendis Mehmet Ali Kağıtçı Sümerbank’ta işbaşı yapar. Ve kağıt fabrikası için uygun yer aranmaya başlanır. Bir kağıt fabrikası için gerekli alt yapının; kömürün, suyun ve işçinin bulunduğu ve gerek ham maddenin gerekse de mamul maddenin en kolay nakledileceği kent olarak, İzmit seçilir.
İzmit Sümerbank Selüloz ve Kağıt Fabrikası’nın temeli 14 Ağustos 1934’te Başbakan İsmet İnönü tarafından atılır. 121 dönüm arazi üzerine kurulacak İzmit Kağıt Fabrikası, iki ana birimden oluşacaktır: Kağıt fabrikası ve mekanik hamur ünitesi. Ayrıca güç santralı, hizmet binaları, kazan dairesi ve tamirhane gibi bölümler de fabrika ek binaları olarak inşa edilecektir.

Fabrika 6 Kasım’da açılır. İlk Türk kağıdı 70 gramlık mat bir kağıttır.

Fabrika çalışmaya başladıktan sonra dolgu maddesi olarak kullanılan kaolinin ithalinde sıkıntılar yaşanınca 1937 yılında İktisat Vekâleti’nin onayı alınarak Sümerbank tarafından bir kaolin fabrikasının kurulmasına karar verilir. Bu fabrika 1940 yılında üretime başlar, İzmit’te kurulan ilk kâğıt fabrikasının üretim hacmi 1940 yılında Türkiye’nin kâğıt ihtiyacının önemli bir kısmını karşılar hale gelir.

“Kendi ağacını kendin üret” yaklaşımıyla bir “Fidanlık ve Orman İşletmesi” kurulmuştu. İzmit havalisinin ağaçlandırılması kararlaştırılmıştı. Gölcük’te arazi bulundu, düzenlemesi ve drenajı tamamlandıktan sonra 1944 sonbaharından itibaren dikim çalışmalarına başlandı. 1948’e kadar 680.000 kavak fidanı dikildi. 1940’lı yılların ikinci yarısında dikimi yapılan kavakların 1955-1966 yıllarında kesimi yapıldı. Söz konusu 12 yıl boyunca elde edilen kavak tomruğu miktarı 35.473 metreküpü buldu. Bu üretimin bir kısmı mekanik odun hamuru olarak değerlendirilirken daha kalın olan tomruklar ise açık artırma yoluyla piyasaya sunuluyordu.

Fabrika binalarına ek 1955 yılından sonra memur-işçi konutları, 69 işçi evleri, 2. tip vazife evleri ve memur evleri gibi yapılara ek olarak kooperatif evleri eklenmiştir.

Gittikçe büyüyen SEKA, 1970’li yıllarda adeta şahlanır. Fabrikada 7 bin 500 işçi çalışmaktadır. İzmit kağıt fabrikasından elde edilen gelirle Türkiye genelinde daha birçok kâğıt fabrikası kurulur. Çaycuma, Aksu, Akdeniz, Dalaman, Afyon, Balıkesir, Kastamonu, Bolu işletmeleri birbiri ardına devreye girer, ülkenin ihtiyaç duyduğu pek çok kağıt türü üretilir.

SEKA, kâğıt hammaddesi olan selüloz ve odun hamurunu kendi üreten tek kuruluştur.

-Seka İzmit Müessesesi
I.Kağıt Fabrikası Açılış: 18 Nisan 1936
II.Kağıt Fabrikası Açılış: 24 Temmuz 1944
Klor Alkali Fabrikası Açılış: 17 Ağustos 1945
III.Kağıt Fabrikası Açılış: 21 Nisan 1954
IV.Kağıt Fabrikası Açılış: 8 Kasım 1961
V.Kağıt Fabrikası Açılış: 30 Nisan 1960

–Seka Çaycuma Müessesesi: Açılış 1970. Kapasite:60.000 ton/yıl NSSC esmer selülozdan 60.000 ton/yıl kraft liner ambalaj kağıdı, çimento torbası kağıdı. OYAK – Oyka Kağıt çevre kirletme konusunda uzmanlaştı.

–Seka Dalaman Müessesesi: Açılış 1971. Kapasite:70.000 ton/yıl sülfat selülozu ve 15.000 ton/yıl linter selülozundan 35.000 ton/yıl yazı tab kağıdı ve 40.000 ton/yıl karton. 40 milyon dolara Mopak’a satıldı.

–Seka Giresun (Aksu) Müessesesi: 1970 Kapasite: Mekanik odun hamurundan 60.000 ton/yıl gazete kağıdı üretimi. Üç kuruşa satın alan Milda’ya üzerine para verildi. Makineler hurda oldu. Arazi TOKİ’ye devredildi.

–Seka Afyon Müessesesi: 1978’de Çay ilçesinde açıldı. Kamış ve samandan 50.000 ton/yıl selüloz üretti. Binlercesine iş kapısı oldu. Değeri 24 milyon dolar olan fabrika 2003’te 3.1 milyon dolara Albayrak Gruba satıldı. Makineler hurdaya satıldı. Fabrika kapatıldı.

–Seka Akdeniz Müessesesi: Açılış 1984. Kapasite: 83.700 ton/yıl esmer selülozdan 90.000 ton/yıl 70-100 gr/m² kraft torba kağıdı ya da 145.700 ton/yıl esmer selülozdan 155.000 ton/yıl 125-250 gr/m² kraft liner ambalaj kağıdı üretimi

–Seka Balıkesir Müessesesi: Açılış 1981. Kapasite: 80.000 ton/yıl termomekaniksel odun hamurundan, pulperde açılan 20.000 ton/yıl hazır selüloz ile 100.000 ton/yıl gazete kağıdı üretimi. Türkiye’nin en büyük kâğıt üretim tesisi olan Balıkesir SEKA bünyesinde 185 lojman var ve 1,8 milyon metrekare arazi üzerine kuruluydu.

1990’lardan sonra yatırımlar durur, kapasite ve verimlilik zamana göre uyarlanmaz. 1994 yılından itibaren Gümrük Birliği Antlaşması ile Türkiye’nin pazar haline gelir, SEKA dış piyasayla rekabet edemez. Uzun süre yenilenme yapılmamış, çalışan ve organizasyon yapıları verimli hale getirilmemiş, yönetimde liyakat dikkate alınmamış, finans alanında destek olunmamış, bankaların yüksek faizleri altında zararları büyümüş, SEKA rekabet gücünü tamamen kaybetmiştir. SEKA‘nın 1936’da kağıt-karton üretimindeki payı % 100, 1980 yılında % 66, 2001 yılında ise % 22‘ye doğru geriler.

Tüm kağıt türlerinin hammaddesi selüloz, 2005’ten sonra ülkemizde üretilmemiştir. Hammaddenin %85’i yurt dışından ithal edilmiştir.

1999-2005 arası tüm SEKA fabrikaları kapatılmış, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ne verilen 580 dönüm arazi üzerine önce imar değişikliğiyle konut yapılmaya çalışılmış, kamuoyu tepki gösterince konuttan vazgeçilmiş, tüm arazi belediyeye devredilip, fabrikaları kapatarak park açmak ile övünülmüştür.

• 51 milyon dolar değer biçilen SEKA Balıkesir’i Albayraklar 1,1 milyon dolara satın aldı.
• İdare mahkemesi, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay’ın özelleştirmenin iptaline ilişkin kararlarına rağmen Albayrak kardeşler, tesisi tahliye etmedi. Hükümet 26 Nisan 2012’de 6300 sayılı KHK çıkararak SEKA’nın Albayraklar’da kalmasını sağladı.
• 120 milletvekili Anayasa Mahkemesi’nde dava açtı. Anayasa Mahkemesi KHK’yı iptal etti.
• Fakat satışta inat eden AKP hükümeti, yeni bir yol denedi. 301 madencinin hayatını kaybettiği Soma kazasının ardından çıkarılan ve maden şehitlerine çeşitli haklar sağlayan torba yasaya SEKA maddesi eklendi. AKP maddeyle, satılan kuruluşların yargı kararına rağmen geri alınması yönünde işlem yapılamayacağı hükmü getirdi.
• AYM bu hükmü de iptal etti. Hukuki süreç tamamlandı ve Balıkesir SEKA’nın özelleştirmesi iptal edilmiş oldu.
• Gelinen noktada yeni bir yasal düzenleme de yapılmadığı için Albayraklar’ın SEKA’yı devlete geri vermesi gerekiyordu. CHP Balıkesir Milletvekili Ahmet Akın, Albayraklar’ın işgale devam etmesiyle ilgili Maliye Bakanı Naci Ağbal’ın cevaplaması talebiyle bir soru önergesi verdi. (2016)
• Ancak Albayrak Kardeşler devlet malına ÇÖKTÜ. Fabrikayı işletmeye devam ediyorlar. Adını “Varaka” koymuşlar.
• Keşke herkes 1.1 milyon dolara koskoca kağıt fabrikasını satın alabilse ve el koyabilse değil mi?

-Seka Kastamonu Müessesesi: Açılış 1984. Kapasite: 3.750 ton/yıl kendir selülozu hamurundan 5.000 ton/yıl sigara kağıdı üretimi

-Seka Bolu Müessesesi: Bakanlar Kurulu’nun 22 Kasım 1983 tarih ve 83/7403 sayılı kararı ile Seka’ya devredilmiştir. Lif Levha (SekaLif), Lamine Levha (SekaLam) ve dekor kağıtları (Seka Dekor) olarak üretim yapmıştır.

Kaynakça:
. SEKA'nın özelleştirme kararı geri alınmalıdır! Yargı kararlarına uyulmalıdır! SEKA İzmit İşletmesi kapatılmamalıdır, 04.02.2005 , https://www.tmmob.org.tr/icerik/sekanin-ozellestirme-karari-geri-alinmalidir-yargi-kararlarina-uyulmalidir-seka-izmit
. İzmit Kağıt ve Karton Fabrikası, Sema Yılmaz Genç, 12 Şubat 2021, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/izmit-kagit-ve-karton-fabrikasi/
. İzmit SEKA’da ilk yerli kağıt, Feza Kürkçüoğlu, http://arsiv.ntv.com.tr/news/311835.asp
. Atatürk'ten Anılar-Mehmet Ali Kağıtçı röportajı, TRT Arşiv, https://youtu.be/7HyEYmw1lPw?si=ll7VleqMloqMOnjp
. İzmit SEKA'nın Dönüşümü, https://www.izmitteseka.com/isletme-ve-teknoloji
. 'SEKA piknik alanı oldu', 05.04.2018, https://www.kocatepegazetesi.com/seka-piknik-alani-oldu-kocatepe-gazetesi/40424/
. Seka Kağıt Üretim Müesseseleri Nerelerde Kurulmuştu?, 03/08/2021, https://kagitureticileri.com/Makale/Detay/72
. Türkiye'de Kağıt Üretimi, https://kagitureticileri.com/Home/TurkiyedeKagitcilik
. Genç Cumhuriyetin İlk Kağıt Fabrikası Temini Tanıdık Bir Tedarikçiden!, 21/08/2021, https://kagitureticileri.com/Makale/Detay/124
. Albayraklar’ın SEKA işgali sürüyor, 02.04.2015, https://www.patronlardunyasi.com/albayraklarin-seka-isgali-suruyor
. Albayraklar yargı kararlarına rağmen SEKA'yı 13 yıldır devlete iade etmiyor, 25.02.2016, https://www.patronlardunyasi.com/albayraklar-yargi-kararlarina-ragmen-sekayi-13-yildir-devlete-iade-etmiyor
. Özel yasa ile Albayrak Grubu'na satılmıştı. Balıkesir SEKA yeniden üretime başladı., 6.05.2019, https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ozel-yasa-ile-albayrak-grubuna-satilmisti-balikesir-seka-yeniden-uretime-basladi-1380101
. Bunlar özelleştirme değil, peşkeş!, Murat Çabas, 12.01.2022, https://www.yenimesaj.com.tr/bunlar-ozellestirme-degil-peskes-H1421642.htm
. Cumhuriyetin İlk Yıllarında Sanayi Politikaları ve Sümerbank, Mahmut Kiper, TMMOB Metalurji Mühendisleri Odası, https://www.metalurji.org.tr/dergi/dergi164/d164_3850.pdf
. Kağıt krizinin nedeni bu iki karede, 30.08.2018, https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/kagit-krizinin-nedeni-bu-iki-karede-1068277
. Sümerbank Selüloz Sanayii Müessesesinin "Kendi Ağacını Kendin Üret" Yaklaşımı., 07/05/2022, https://kagitureticileri.com/Makale/Detay/156
. Bugün İzmit için çok önemli bir gün…, 06 Kas 2021, https://www.kocaelikoz.com/haber/8186864/bugun-izmit-icin-cok-onemli-bir-gun#
. https://www.kastamonugazetesi.com.tr/kastamonuya-otomobil-fabrikasi-istiyoruz-2-2-2/
. https://www.sekakagitmuzesi.com/#hakkinda