1936 – İzmir Enternasyonal Fuarı açıldı.

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

Fuar düzenleme fikri, 1923’te İzmir’de I. Türkiye İktisat Kongresi dolayısıyla düzenlenen “Yerli Malları Sergisi” sonrası ortaya çıkmıştır. İlk sergiye gösterilen ilgi üzerine Mustafa Kemal Paşa, İzmir’in belki de kaderini değiştirecek bir talimat vermiştir: “Bu şehirde fuarlar kurun, sergiler açın”

1927’de İzmir Valisi Kazım (Dirik) Paşa’nın kararı ile Mithat Paşa Sanat Enstitüsü’nde “9 Eylül Sergisi” adıyla ikinci bir sergi düzenlenmiştir. 71 resmi kuruluşla birlikte 195 yerli firmanın yanı sıra yabancı ülkelerden 72 kuruluşun ürünlerinin sergilendiği organizasyon, İzmir Enternasyonal Fuarı’nın ilki olarak kabul edilmektedir.

1933’te Konak’ta 32 dönüm bir alanda 9 Eylül Panayırı adı verilen panayır düzenlendi. 250 firmanın katıldığı ve 30 Eylül’de kapılarını kapatan 9 Eylül Panayırı, açık kaldığı 21 gün boyunca yaklaşık 300 bin kişiyi ağırlamıştır.
Panayır, 1934 ve 35’te tekrarlandı.

1936’da Büyük İzmir yangınıyla yok olan 360 dönümlük yerleşim alanı, Behçet Uz’un büyük uğraşları sonucu temizlendi, ağaçlandırıldı ve çevre düzenlemesi yapılarak Kültürpark adını aldı. Kültürpark’ın açılışı 1 Eylül 1936’da Arsıulusal İzmir Panayırı’yla yapıldı.

1936 yılındaki panayırın ardından birçok yeniliğin yaşandığı Kültürpark, her geçen gün İzmir’in çehresine daha fazla renk katarak gelişimini sürdürürken, Türkiye’nin yüz akı haline gelen ticari organizasyon da “panayır”dan “fuar”a doğru emin adımlarla ilerlemeye devam etmiştir.

1943’te Macaristan Büyükelçisi Jean Vörnle Fuar için şu sözleri söylemiştir: “Öyle bir devirde yaşamaktayız ki, toplar bütün dünyada gürlemektedir ve Türk devlet adamlarının zekası sayesindedir ki, başka milletlerin fuarları kaldırmak mecburiyetinde oldukları bugünlerde Türkiye, Fuar ile meşgul olabilmektedir.”

Yeniasır’dan Erkin Usman şöyle anlatıyor:

“Eskiden 20 Ağustos tarihi bizim için önemli bir buluşma durağıydı. Çünkü sadece İzmirliler değil tüm Ege, İzmir Fuarı’nın açılışını iple çekerdi. …solda Tariş’in buz gibi şırasından içmeden geçmek olmazdı. Sonra sırada birdenbire dev Sovyetler Birliği Pavyonu’yla karşılaşırdık. Hem de uzaya giden ilk astronot Yuri Gagarin’in posterleriyle. Hindistan Pavyonu’na giderdiniz sanki Yeni Delhi’yi gezmiş gibi olurdunuz. Almanlar da araba sanayiinde Mercedes, BMW ve diğerlerinin son modelleriyle adeta bir “oto şov” sergilerlerdi.
Ada Gazinosu’ndan sola girilince Piyale’nin makarna pavyonu vardı, dudakları yakan sıcak makarna ile bira ve meşrubat satılırdı. İsteyene de çevirme tavuk. Herkes kuyrukta… Oradan geçip hayvanat bahçesini ziyaret eder, maymunlara çerez atardık, efsane fil Pak Bahadur’un marifetlerini gözler, kafeslerinde kartallara, akbabalara hayranlıkla bakardık. Hayvanat bahçesi ile dönme dolap arasındaki geçitte her taraf gül bahçesiydi, etraf mis gibi kokardı. Ve oradan eğlence mekanları, seç, seç beğen.”

Kaynakça:
. Harabeler Üzerinde Cumhuriyet Abidesi, İzmir Fuarı, https://www.apikam.org.tr/YuklenenDosyalar/Dokumanlar/29adc905-3d90-4ac9-ac36-46090e08503c%C4%B0zmir%20Fuar%C4%B1.pdf
. İzmir Fuarı ve bir demet anı, Erkin Usman, 22 Ağustos 2013, https://www.yeniasir.com.tr/yazarlar/erkin_usman/2013/08/23/izmir-fuari-ve-bir-demet-ani
. İzmir Fuarı Açılışı – 1 Eylül 1936, https://izmirmag.net/izmir-fuari-acilisi-1-eylul-1936/
. https://ief.izfas.com.tr/fuar-hakkinda-tarihce