1989 – Çarşamba Şeker Fabrikası kuruldu.

Son güncelleme tarihi 08/04/2026

1989 yılında üretime başlayan Samsun Çarşamba Şeker Fabrikası’nın en önemli özelliği, tesisin ham şeker işleme kapasitesine sahip olmasıydı. Yani yılın 365 günü şeker üretebilecek tek şeker fabrikasıydı. Limana yakınlığı, demiryolu bulunması, hem karadan hem de havadan ulaşım sağlanabilmesi açısından stratejik öneme sahipti.

Fabrikanın kuruluş kapasitesi günlük 3 bin ton, kristal şeker üretimi yıllık 43 bin ton, melas üretimi 19 bin ton, yaş pancar posası üretimi ise 135 bin ton olarak planlandı. Fabrika, 921 dekar alana kuruldu. Bölge arsaları ile birlikte bin 13 dekar alana sahip. Fabrikada 90 adet lojman, 27 odalı işçi yatakhanesi, 25 odalı memur misafirhanesi bulunuyordu.

Kuruluşundan sadece 12 sene sonra, 2011 yılında şeker pancarının yetersiz olduğu gerekçesiyle üretim durduruldu. Oysa ülkemizdeki şeker fabrikalarının çoğuna pancar uzak yörelerden geliyor. Ancak pancarın nakliyesi Çarşamba Şeker Fabrikası için uygulanmadı. Bunun başlıca sebeplerinden biri de fabrika arazilerinin çok kıymetli olması.

Fabrika resmen kapatılmadı, 14 sene atıl kaldı.

2019 yılında fabrikanın hizmete girebilmesi için çiftçilerin 150 bin ton şeker pancarı üretmesi gerektiği söylendi. Çiftçi aradan geçen aylar içinde pancarı üretti ancak fabrika hizmete girmedi. Yeniden faaliyete geçirilmesi için beş milyon ABD Doları para harcandı ama fabrika açılmadı. Önce 800-900 dönümlük bir arazisi organize sanayi bölgesine verildi. Sonra 64 dönüm arazi ve lojmanlar TOKİ’ye devredildi. Fabrikanın içinden makineler alınıp başka yere götürüldü.

2024 sonunda Cumhurbaşkanlığı kararıyla Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş. (MKE)’ye devredildi. Ancak 25 Aralık 2024 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararı Resmi Gazete’de yayınlanmadı.

MKE devrinde birtakım şaibeler sözkonusu. MKE’den bir ekip gelip tesisleri gezdi, önce yapılacak yatırımla 100 kişiye istihdam sağlanacağı söylendi. Sonra “1000 kişi” dendi, hatta “Beş tesis kurup 2000 kişi çalıştıracağız” bile dendi. Rivayet muhtelif.

MKE’ye devir, tarım yapılması gereken Çarşamba Ovası’nda sanayi tesisi ve kimyasal kirlilik anlamına gelecek.

Çarşamba şeker fabrikasındaki makinelere ve fabrika binasına ne olacağı meçhul. Fabrikayı MKE’nin de kullanmayacağı iddialarıysa şimdiden konuşulmaya başlanmış.

Diğer şeker fabrikaları
Cumhuriyet tarihinin çalışan, üreten, paylaşan halkçı anlayışı ile kurulan Türkiye Şeker Fabrikaları’na ait diğer 14 fabrikası 21.02.2018 tarihinde satıldı. Özelleştirme bedelleri fabrika değerlerinin çok altında belirlendi. Üretim kapasiteleri düştü. Türkiye, şeker ihraç eden ülkeden, şeker ithal eden ülke konumuna düştü. Kalan tesisler AKP tarafından Varlık Fonu’na devredildi.

Kaynakça:
. Rant şekerden tatlı gelince: Şeker fabrikasının başına gelenler, Türkiye'nin nasıl batırıldığının özeti, 13.02.2025, Aslı İnanmışık, https://haber.sol.org.tr/haber/rant-sekerden-tatli-gelince-seker-fabrikasinin-basina-gelenler-turkiyenin-nasil
. Samsun'da MKE'nin yeni yatırımı: Çarşamba Şeker Fabrikası'nda 4 tesis kurulacak, 30.08.2025, https://www.avrupahaber.net/haber/samsun-da-mke-nin-yeni-yatirimi-carsamba-seker-fabrikasi-nda-4-tesis-kurulacak_6406/
. Samsun'da hayalet fabrika, 31.01.2023, https://www.sozcu.com.tr/samsun-da-hayalet-fabrika-p12145
. Çarşamba Şeker Fabrikasında büyük karmaşa! Resmi Gazete’de yayınlanmayan Cumhurbaşkanlığı Kararı ortaya çıktı!, 15.01.2025, Sadettin İnan, https://www.tarimdanhaber.com/carsamba-seker-fabrikasinda-buyuk-karmasa-resmi-gazetede-yayinlanmayan-cumhurbaskanligi-karari-ortaya-cikti.
. “Çarşamba Şeker Fabrikası heba edildi”, 27 Aralık 2024, Şükrü Berk Askar, https://www.724gundem.com/2024/12/27/carsamba-seker-fabrikasi-heba-edildi/
. Çarşamba Şeker Fabrikası neden ve niçin hizmete girmedi? Analiz yazısı, 03 Şubat 2023, https://www.samsunkenthaber.com.tr/carsamba-seker-fabrikasi-neden-ve-nicin-hizmete-girmedi-analiz-yazisi/14375/
. Çarşamba Şeker'in tadı yok, 21 Eylül 2022, Cemil Ciğerim, https://www.hedefhalk.com/yazarlar/cemil-cigerim/carsamba-seker-in-tadi-yok/617871/
. Şeker Fabrikası'nın arazisi satıldı, 13 Ekim 2021, Zekeriya Fırat, https://www.hedefhalk.com/seker-fabrikasinin-arazisi-satildi/1663402/
. Temelini Erbakan'ın attığı Ilgın Şeker Fabrikası'nda üretim durdu, 23.02.2021, https://www.sondakika.com/ekonomi/haber-temelini-erbakan-in-attigi-ilgin-seker-fabrikasi-13946426/
. Çarşamba Şeker Fabrikası 2021’de hizmette, 16.09.2020, https://www.sabah.com.tr/samsun/2020/09/16/carsamba-seker-fabrikasi-2021de-hizmette
. 150 milyon dolarlık şeker fabrikası hurdaya çıkıyor, sökümüne 200 milyon lira harcanacak!, 09.05.2025, https://www.tarimdanhaber.com/150-milyon-dolarlik-seker-fabrikasi-hurdaya-cikiyor-sokumune-200-milyon-lira-harcanacak
. Çarşamba Şeker Fabrikası MKE’ye devredildi: Dünyada tek olan savunma sanayi ürünü üretilecek, 11/02/2025, https://haber55.com.tr/carsamba-seker-fabrikasi-mkeye-devredildi-dunyada-tek-olan-savunma-sanayi-urunu-uretilecek/11/02/2025/