1982 – Yatağan termik santrali açıldı

Son güncelleme tarihi 16/03/2026

Muğla’nın Yatağan ilçesindeki termik santralin yapımına 1977 yılında başlanarak, her biri 210 MW gücünde olan ünitelerden ilki 1982’de, ikincisi 1983’te, üçüncüsü ise 1985’te işletmeye açılmıştır.

Toplam kurulu gücü 650 MW, yıllık enerji üretim kapasitesi 4096 GWh (4 milyar 500 milyon kWh) dir. Yatağan Termik Enerji Üretim A.Ş. 9 adet ruhsat sahasına sahip.

Yatağan’ın yarattığı kirlilik sorunu daha 2000’li yıllarda endişe verici boyuttaydı. 2000’de kükürtdioksit oranı zaman zaman normalin altı katına çıktı. Anonslarla halkın sokağa çıkmaması istendi, okullarda teneffüs yapılmadı. Yatağan Çevre Platformu (YAÇEV) Sözcüsü Ziya Alpözen şunları söyledi: “Valiliğin Çevre Koruma Yönetmeliği’ne uyulmuyor…İnversiyon yaşandığında santralın hemen durdurulması gerektiği halde havadaki kirlilik oranının 7 bine çıkması bekleniyor. İlçe halkının sağlığı hiçe sayılıyor. Bilgi Edinme Yasası’na rağmen ölçüm değerlerini alamıyoruz…Biz arıtma tesisinin bütün ünitelerde aynı anda devreye girmesini istiyoruz. Turgut ve Bozüyük yörelerine de ölçüm cihazı konulmasını ve ölçümlerin şehir merkezinde dijital ekranda sürekli gösterilmesini istiyoruz.”

Santralin baca gazı arıtma tesisinin bir ünitesi ancak 2006 yılında, dokuz seneden sonra devreye alınabildi. Diğer iki ünitenin 2007 yılının Şubat ve Mart aylarında devreye gireceği belirtildi. YAÇEV resmi şikayette bulundu. Mahkeme heyetini santrale almadığı ve hakaret ettiği iddiasıyla hakkında dava açılan Teknik Müdür Yardımcısı ile, çevreyi kasten kirletmekten iki kimya mühendisi göstermelik de olsa ceza aldılar.

“Hangi üstün kamu yararı ilkesi 23 yıl boyunca 50 bin kişinin, asit yağmuru, partikül madde, toz, radyoaktivite ve gaz kirliliğine maruz kalmasını haklı gösterebilir?”

2008’de Yatağan’ın yarattığı kirlilik yetmezmiş gibi, Yatağan’’a ikinci, (Muğla’’ya dördüncü) termik enerji santralinin kurulmasıyla ilgili girişimler başladı. 5 bin yıllık Lagina antik kentinin yakınındaki arkeolojik sit alanının seçilmesi halkta infial yarattı. Yatağan yüzünden sadece Hisarardı köyünde dört maden ve bir taşocağı açılmıştı, köy muhtarı her evden cenaze çıktığını söyleyerek tepki gösterdi.

YAÇEV Sözcüsü Avukat Nuray Şahbudak, dünya standartlarına göre hava kirlilik bareminde kükürtdioksit oranının 200 mg/metreküpü aşması durumunda santralların devre dışı bırakıldığını, ancak Yatağan’da bu oranın sık sık 500 mg/metreküpe ulaşmasına rağmen herhangi bir önlem alınmadığını ileri sürdü. Şahbudak, “Halen faaliyetini sürdüren santrala sadece 8 kilometre uzaklıkta ikinci santralın kurulması ile bu oran anında 1000 mg/metreküpün çok çok üzerine çıkacaktır. Yatağan’daki çevre ve doğa felaketi Bodrum, Marmaris ve Fethiye’ye kadar ilin büyük bir bölümü ile Gökova’yı etkilemeye başladı. İkinci santralden vazgeçilmezse AİHM’e gideceğiz.” dedi. Zaten ilki yeteri kadar problem değilmiş gibi…

Birkaç sene geçti, Ocak 2009’da Yatağan termik santralının 3. ünitesinin baca gazı arıtma tesisinin arızalanması yüzünden ilçe, beş gün boyunca zehir soludu. 15 Ocak’ta santralın 2. ünitesinde “Metal yorgunluğu” nedeniyle kazan dairesindeki borularda patlama oldu. Ünite tamamen devre dışı kaldı, enerji üretimine bir ve üçüncü ünitelerle devam edildi.

19 Eylül 2013: Yatağan Termik Santrali’nin 3’ncü ünitesinde sabah saat 08.00 sıralarında meydana gelen arıza nedeniyle, bacadan siyah kül bulutları yükselmeye başladı. Önceki gün de ikinci ünitedeki arıza nedeniyle fabrikanın bacalarında çıkan simsiyah dumanlar ilçeye zehir yağdırmıştı.

Sadece bir ay sonra özelleştirilme kararı alındı. İşçiler 447 gün boyunca eylem yaptı. Bianet santralde çalışan elektrik teknisyeni Hüseyin Kaya’ya ulaştı: “Yatağan’ın satılmasına gerek yok, revize edilerek 50-60 yıl daha kullanılabilir. Bu santral ayda sadece iki gün çalışarak tüm masraflarını karşılıyor ve 28 gün devlete çalışıyor.” Kaya, Yeniköy ve Kemerköy santrallerinin değerinin beşte birine satılmaya çalışıldığını ekledi.

Hüseyin Kaya, özelleştirmenin denetimsizlik getireceği konusunda da önceden uyarıda bulunmuştu: “Özel sektör burayı satın aldığında ne olacak? Özel sektör kendi kazandığı parayı düşünür. (Biz) Karbondioksit değerlerini yüksek tutarsak devlet devlete ceza kesiyor. Bir kota var ve o kotayı geçemezsiniz. 23 saat ortalamayı tutturamazsan cezai işlem uygulanıyor. Özel sektör bunu düşünmez çünkü devlet Kyoto sözleşmesini imzalamadı. Bu durumda cezai işlem devleti etkilemiyor.”

Yatağan termik santrali Aralık 2014’te 1 milyar 91 milyon dolara Elsan Elektrik’e (Bereket Enerji yani Aydem Enerji) satıldı. Yeniköy ve Yatağan termik santrallerine ait taşınır taşınmaz tüm mülkler, maden sahaları, maden ruhsatları ve Güney Ege Linyitleri İşletmesi (GELİ) tarafından kullanılan taşınırlar ve taşınmazların tamamından bahsediyoruz.

2015’te meydana gelen arızanın giderilmesi ardından 6 saat boyunca bacadan çıkan siyah duman gökyüzünü kapladı. Devlet idaresindeyken nisbeten kanuna uygun işletilmesine özen gösterilen Yatağan termik santralinde, özelleştirilmeden sonra bütçe bahanesiyle bacalara filtre takılmadı. Bacaların arızalandığı durumlarda Yatağan’da hava kirliliği had safhaya ulaştı. Kirliliğin çok arttığı dönemlerde santralde faaliyet durduruldu.

2016’da santralda yaşanan patlamanın ardından yangın çıktı, 4 işçi hastaneye kaldırıldı. Santral içi besleme trafosunda gerçekleşen patlamanın sesi, santrala yaklaşık iki kilometre uzaklıkta bulunan ilçe merkezinden duyuldu.

“Temiz kömür lafına sakın aldanmayın, kömürün temizi olmaz.”

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, 2 Ocak 2020’de filtre ve baca gazı arıtma gibi çevresel yatırımları tamamlaması gereken 13 termik santralden beşinin tamamen, birinin ise kısmen kapatılmasına karar verildiğini açıklamıştı. Bunlar Soma, Yatağan, Çatalağzı, Seyitömer, Tunçbilek ve Afşin A santralleriydi. Ancak sadece altı ay sonra yeni bir açıklama yapan Kurum, kapatılan santrallerin “geçici ruhsat” sağladığını, bu santrallere 142 milyon lira yatırım yapılarak üniteler ve bacaların mevzuata uygun hale getirildiğini söyledi. Çevre ve Şehircilik Bakanı, santralleri kapatmamakla kalmadı, Yatağan’a çimento fabrikası yapmaya kalkıştı.

2024 yılında Aydem Enerji, mevzuat gereği ÇED alması gerektiği halde almadan 14.100 hektar alanda kapalı kömür ocağı açmaya girişti. Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nden yasadışı izin almışlardı ya yeterdi. Neyse ki STK’lar dava açtı ve mahkeme kömür ocaklarının kanuna aykırı şekilde açıldığına ve kapatılmasına hükmetti. Kömür madeni yapmak ve tünel açmak istedikleri yer, Menteşe, Yatağan ve çevresinde yaşayan 300 bine yakın insanın içme ve tarımsal sulama suyuna hakim bir bölgede.

Yıl 2025: Yatağan yine zehir saçtı. CHP Muğla Milletvekili Cumhur Uzun, santralden yayılan yoğun siyah dumanların yol açtığı hava kirliliğini Meclis gündemine taşıyarak, “Bakanlık neden sessiz?” diye sordu.

Mart 2026’da Yatağan’dan gündüz saatlerinde yoğun duman salındı. Yetkili kurumlardan resmi bir açıklama gelmedi.

Termik santrallerin çevreye zararı

Avrupa’da en fazla kükürtdioksit kirliliğine neden olan santraller listesinde ilk 6 santralden üçü Türkiye’de: Yatağan, Seyitömer, Kangal. Azotoksit kirliliğinde Türkiye yüzde 20 ile birinci sırada. Sülfürdioksit kirliliğinin yüzde 27’si Ukrayna’ya, yüzde 24’ü Türkiye’ye ait.

Türkiye’de 2021’in Aralık ayında üretilen linyitin yüzde 80’i ile taşkömürünün yüzde 60’ı termik santrallerde yakıldı. Doğaya salınan ve küresel ısınmayı artıran sera gazı emisyonlarının ise yüzde 72’sinden kömür, doğalgaz, petrol gibi fosil yakıtlarla enerji üreten santraller sorumlu. 1990’da nüfusumuz 56,5 milyonken sera gazı emisyonları kişi başı 4.14 tonmuş, 2021 yılında nüfus 85 milyona, sera gazı 6.82 tona çıkmış. Toplam emisyon miktarı 234 milyon tondan 580 milyon tona yükselmiş.

Kömür büyük oranda karbondan meydana gelen bir maddedir, yandığında karbondioksit açığa çıkar ve havaya karışır, atmosferi kaplayarak küresel ısınmanın artmasına sebep olur. Türkiye’de 2019 yılında toplam CO2 emisyonlarının yüzde 87,4’ü enerji sektörü kaynaklı. Avustralya’da hava kirliliğinin en önemli nedeni, kömürle çalışan termik santraller. Çin’de sadece 2013 yılında 366 bin kişi kömür yüzünden hayatını kaybetmiş. Termik santrallerin sağlığa zararlı şu ana başlıklar altında toplanabilir:

Solunum yolu hastalıkları: Partikül halindeki atıklar ve kükürtdioksit astım, KOAH, bronşit başta olmak üzere solunum yollarında sorunlar.
Kalp rahatsızlıkları: Partiküllerin kana karışması neticesinde kalp krizi veya inme.
Kanser: Kanserojen maddeler, arsenik ve ağır metaller sebebiyle başta akciğer, mesane, böbrek kanserleri
Sinir sistemi hasarı: Gıdalara bulaşan civa, özellikle çocuklarda sinir hasarı ve gelişim bozukluklarına yol açar.
Kömür tozunun zararları: Kömür tozu yığınlarında bulunan arsenik, civa ve krom, kaynak sularını zehirler.
Meslek hastalıkları: Santral işçilerinde “kara akciğer” veya “Kömür İşçisi Pnökonyozu” (KİP) diye bilinen, tedavisi bulunmayan hastalık ve silikoz

Dönemin Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, “‘Temiz kömür’ lafını duyduğunuzda sakın aldanmayın, kömürün temizi olmaz” diyor.

Madencilik firmaları, arama sahaları içindeki doğal su kaynaklarının serbest kullanım hakkına sahip. Soma termik santralı soğutma suyu çektiğinden doğal su kaynakları kurumuş. Termik santrallerde soğutma, buhar elde etme ve temizleme için kullanılan sular, sıcaklık dereceleri artmış olarak toprağa, yeraltı sularına, akarsulara ve denizlere boşaltılıyor. TÜİK’in, su ve atıksu istatistiklerine göre 2020’de su kaynaklarından çekilen 18 milyon metreküp suyun 8 milyon metreküpünü termik santraller kullandı. Madenlerin kullandığı sular, geridönüşü olmayacak şekilde kirleniyor.

Kömür madenciliği dünya genelinde yaşanan feci kazalarla da gündemde. 2014 yılında Soma ilçesindeki Eynez kömür madeninde meydana gelen patlamada yerin 800 metre altında bulunan yaklaşık 300 kişi çıkışa ulaşamayarak hayatını kaybetti. Yine Soma’da 1992’de 263 işçi, maden kazasında can verdi. Kısacası kömür, sadece tehlikeli değil, ölümcül bir hammadde.

Avrupa Birliği üyesi 10 ülke kömürlü santrallerini kapatırken 12 ülke 2030, yedi ülke de 2040’a kadar kömürden çıkacağını taahhüt etti. Türkiye ise henüz duruma uyanmış değil.

Kaynakça:
. Yatağan Termik Santrali’nden Yükselen Dumanlar Tepki Çekti, 13.03.2026, Arcan Aslan, https://marmarismanset.com/haber/27622703/yatagan-termik-santralinden-yukselen-dumanlar-tepki-cekti
. Yatağan’daki siyah duman Meclis gündeminde: 'Bakanlık neden sessiz?', 08.08.2025, https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/yatagan-daki-siyah-duman-meclis-gundeminde-bakanlik-neden-sessiz-2424964
. AYDEM Enerji bünyesindeki Yatağan Termik Enerji Santraline ait yeraltı kapalı kömür ocağının önümüzdeki günlerde mühürlenerek kapatılması bekleniyor., 22.01.2024, https://www.patronlardunyasi.com/aydem-enerji-bunyesindeki-yatagan-termik-enerji-santraline-ait-yeralti-kapali-komur-ocaginin-onumuzdeki-gunlerde-muhurlenerek-kapatilmasi-bekleniyor
. Termik santrale dev teşvik. Yanma tehlikesi geçirmişti, 08.08.2021, https://www.yenicaggazetesi.com/yatagan-termik-santraline-dev-tesvik-yanma-tehlikesi-gecirmisti-467505h.htm
. Kapatıldıktan 6 ay sonra yeniden açılan 6 termik santral, Avrupa'da en fazla hava kirliliğine neden olan santraller arasında, 29 Mayıs 2021, Gökçen Tuncer, https://www.indyturk.com/node/365976/%C3%A7evre/kapat%C4%B1ld%C4%B1ktan-6-ay-sonra-yeniden-a%C3%A7%C4%B1lan-6-termik-santral-avrupada-en-fazla-hava
. Deştin çimento fabrikasına karşıyız, 15.03.2022, Turgay Mutlu, https://www.mugladevrim.com.tr/kose-yazarlari/turgay-mutlu/destin-cimento-fabrikasina-karsiyiz
. Yatağan elden gidiyor, 25.02.2021, Turgay Mutlu, https://www.mugladevrim.com.tr/kose-yazarlari/turgay-mutlu/yatagan--elden-gidiyor
. Son dakika... Yatağan Termik Santrali'nde göçük! Mahsur kalanlar var! 19.07.2018, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/son-dakika-yatagan-termik-santralinde-gocuk-mahsur-kalanlar-var-40901791
. Termik santralde patlama, Birgün, 12.12.2016, https://www.emo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=116086
. Yatağan'ı kara duman kapladı, 01.09.2015, https://www.ulusal.com.tr/haber/8610368/yatagani-kara-duman-kapladi
. Yatağan Termik Santrali ihalesini 1,09 milyara Elsan Elektrik kazandı, 13.08.2014,https://bigpara.hurriyet.com.tr/haberler/genel-haberler/yatagan-termik-santrali-ihalesini-1-09-milyara-elsan-elektrik-kazandi_ID939743/
. Yatağan Termik Santrali Zehir Saçıyor, 19.09.2013, Demirören Haber Ajansı, https://www.haberler.com/guncel/yatagan-yine-zehir-soludu-5079530-haberi/
. https://bianet.org/haber/yatagan-da-neler-oluyor-yataganlilar-anlatiyor-155984
. https://bianet.org/haber/447-gunluk-yatagan-direnisi-bitti-160576
. Yatağan santrali zehir yayıyor, 16.01.2009, Sabah, https://www.emo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=65730
. Santralın Lafı Bile İnfial Yaratmaya Yetti, Yaşar Anter, Hürriyet, 29.02.2008, https://www.yapi.com.tr/haberler/santralin-lafi-bile-infial-yaratmaya-yetti_59871.html
. Yatağan'da 2'nci termik santral tepkisi, 19.11, 2007, https://www.cnnturk.com/turkiye/yataganda-2nci-termik-santral-tepkisi-180391
. Yatağan'da çevreyi kasten kirletmekten 6'şar ay hapis, 10.05.2007, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/yatagan-da-cevreyi-kasten-kirletmekten-6-sar-ay-hapis-6488532
. Santral yöneticisinin 4 yıl hapsi istendi, 29.01.2007, https://www.haberler.com/guncel/santral-yoneticisinin-4-yil-hapsi-istendi-haberi/
. Yatağan'daki kirlilkte sona geliniyor, 15.11.2006, https://www.cnnturk.com/turkiye/yatagandaki-kirlilikte-sona-geliniyor-187271
. Yatağan Termik Santralı’nın iki ünitesi zehir saçamadan devre dışı bırakıldı, 04.10.2004, Mikdat Kadıoğlu, https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/prof-dr-mikdat-kadioglu/yatagan-termik-santrali-nin-iki-unitesi-zehir-sacamadan-devre-disi-birakildi-262146
. https://www.yatagantermik.com.tr/hakkimizda