1981 – SEKA Balıkesir kağıt fabrikası

Son güncelleme tarihi 13/12/2025

SEKA Balıkesir Kağıt Müessesesi, 1981 yılında Sümerbank tarafından inşa edildi. Odun hamurundan gazete kağıdı üretimi yapmaktaydı. İşletme binaları, 1200 dönüm arazisi, 60 bin metrekarelik kapalı alanlı fabrikası ve 203 lojmanı olan dev bir tesisti. O zamanki kurla maliyeti 198 milyon dolardı.

SEKA kağıt fabrikaları 1998 yılında özelleştirme kapsamına alındı ve anonim şirkete dönüştürüldü. Kararın ardından fabrikalar kapatıldı. 198 milyon dolara malolan fabrika, 2003 yılında Albayraklar’a sadece 1.1 milyon dolara satıldı.

Danıştay bu karara itiraz etti ve bu rakama özelleştirilemeyeceğini söyledi. Karar tam 5 defa iptal edildi. Albayraklar ise fabrikayı iade etmedi. 9 yıl sonunda yapılan bir yasal düzenlemeyle karar Bakanlar Kurulu’na bırakıldı. Bakanlar Kurulu fabrikayı Albayraklar’a verdi.

Selüloz-İş Sendikası, Bursa 2. İdare Mahkemesi’ne ihalenin iptali istemiyle açtığı davayı 15.10.2003 tarihinde kazandı. İşletmenin Albayrak’lardan alınarak Sümer Holding’e geri iade edilmesi amacıyla 2005’te iki ayrı dava açıldı.

Davalardan tam 7 yıl sonra AKP hükümeti 26.4.2013 tarihinde çıkardığı 6300 sayılı Kanunla özelleştirme konusunda yargı kararlarının uygulanıp uygulanmaması yetkisini Bakanlar Kurulu’na verdi. Albayraklar gecikme faiziyle birlikte toplam 794 bin 318 doları ödeyerek son taksiti 2012’de, alım tarihinden 9 yıl sonra yatırdı.

2000’li yılların başlarına kadar SEKA kuruluşları ile devlet kontrolünde yürüyen kağıt sektörü, SEKA’nın özelleşmesiyle tamamen özel sektör kontrolüne geçti. 2018 yılında piyasada kağıt bulunamaması yüzünden hayati bir kağıt krizi başladı. Türkiye Yayıncılar Birliği Başkanı Kenan Kocatürk’ün açıkladığı verilere göre, 2017’de 3.100 lira olan bir ton kâğıdın fiyatı iki katı da aşarak 6.800 liraya çıktı. Gazeteler fiyatlarını yükseltti, bazı yayınlar tamamen dijitale geçti, kitap fiyatları arttı, yayınevleri battı.

2019 yılında Resmi İlan hakkı bulunan günlük gazetelerin 100’den fazlası kapandı. Ekonomik kriz nedeniyle Habertürk, Vatan, Güneş, Star gibi yaygın gazetelerin yanı sıra elli yıldır yayın yapan yerel gazeteler yayına son verdi. Artık yerel kağıt üretimi yapılmadığından sorun ithalatla ‘çözüldü’. Kağıt krizi, kur krizine denk geldi. Bazı yayınevlerinin toplam maliyetleri 4 katına çıktı, kitap basımı durdu. Basın, eğitim ve kültür, yediği tokatla kaldı.

TBMM Başkanlık Divanı Üyesi ve CHP Adıyaman Milletvekili Abdurrahman Tutdere, kâğıt sektöründe yaşanan krizi TBMM gündemine taşıdı. Döviz kurlarındaki yükselişten dolayı basın yayın sektörü ve kâğıt piyasasının üretim maliyetlerinde yaşanan artışa dikkat çeken CHP’li Tutdere, “Yılbaşından bu yana gazete kâğıdı fiyatlarına yüzde 60, matbaa giderlerine yaklaşık yüzde 40, kitap kağıdına yüzde 60, birinci hamur kâğıdı ise yüzde 120 oranında zam geldi. Artan üretim maliyetleri nedeniyle birçok yayınevi yayıncılık faaliyetlerine son verirken birçok basımevi de kitap basmayı durdurmuştur…vatandaşlarımız kitap alamayacak duruma gelmiştir. Son beş yılda yaklaşık 800 gazete kapısına kilit vurmuş, kalan gazeteler de ayakta kalabilmek için adeta çırpınmaktadır. ” dedi.

Kapatılan tüm SEKA fabrikaları yüzünden yılda kâğıt ve karton ithalatına 3,5 milyar dolar ödüyoruz.

Kaynakça:
. Kağıt sektöründe büyük kriz: Gazeteler kapandı, yayınevleri battı, 24.12.2021 , https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/kagit-sektorunde-buyuk-kriz-gazeteler-kapandi-yayinevleri-batti-1895206
. Döviz krizi yayınevlerini vurdu, Fırat Fıstık, 23 Aralık 2021, https://www.gazetekadikoy.com.tr/gundem/dviz-krizi-yayinevlerini-vurdu
. SEKA yok kriz var, Fırat Fıstık, 06 Eylül 2018, https://www.gazetekadikoy.com.tr/gundem/seka-yok-kriz-var
. 2019 yılında 100'den fazla gazete kapandı, 31 Aralık 2019, https://www.egeolay.com/2019-yilinda-100-den-fazla-gazete-kapandi/130065/
. Kağıt krizinin nedeni bu iki karede, 30.08.2018, Cumhuriyet
. https://fuarteknoloji.com/seka-fabrikalarinin-kapatilmasi-ve-son-durumlari/
. Seka Kağıt Üretim Müesseseleri Nerelerde Kurulmuştu? 03.08.2021, https://kagitureticileri.com/Makale/Detay/72
. Türkiye'nin "medeniyet hamuru" ile 90 yıllık imtihanı: Hammadde krizleri, kapatılan SEKA fabrikaları ve ateş pahası kağıt fiyatları, Gökçen Tuncer, 8 Aralık 2021, https://www.indyturk.com/node/444891/ekonomi%CC%87/t%C3%BCrkiyenin-medeniyet-hamuru-ile-90-y%C4%B1ll%C4%B1k-imtihan%C4%B1-hammadde-krizleri-kapat%C4%B1lan