Son güncelleme tarihi 09/08/2025
Seka Çaycuma Selüloz Tesisi ve Kraft Kâğıt Müessesesi’nin temeli 21 Şubat 1965’te atıldı. Zonguldak’ta Yenice ve Filyos Çayı’nın geniş vadisi üzerinde kurulmuştur. Arazinin 1,147,000 m2 si fabrika sahasına, 188.000 m2 si sosyal tesislere ve 6,000,000 m2 si de su tesislerine tahsis edilmiş bulunmaktadır.
Çaycuma Müessesesi, bu arazi üzerinde kuzeyden güneye uzanan bir doğru üzerinde olup doğusunda pirit ocağı, soda kazanı, kireç fırını, kostifikasyon tesisi, buharlaştırma, fuel-oil buhar kazanı, batısında ise mamul madde tesislerine dahil olan kraft selülozu, NSSC yarı kimyasal selüloz fabrikası, kağıt fabrikası, ikmal dairesi ve mamul ambarı vardır.
Fabrikanın ayrıca Filyos çayı kenarında inşa edilmiş ve fabrikanın montajı esnasında kullanılmaya başlamış olan ve 172 ailenin barınabileceği 60-70-80 m2 lik halk standartlarına uygun lojmanları ile misafir evi, kantin ve revir binası gibi sosyal tesisleri mevcuttur.
İhaleyi üzerine alan Almanya’nın Voith Firması ile K.E.D. Stadler (Kanada) Horter müşavir firması tarafından 31 Mart 1969 tarihinde inşasına başlanmış ve 11 Mart 1970 tarihinde inşası ikmal edilerek deneme çalışmalarına geçilmiştir. Türkiye’nin 3.kağıt fabrikası 26 Eylül 1970’te, Filyos ateş tuğlası fabrikasının ek tesisleriyle aynı günde açıldı.
Türkiye’nin faaliyet gösteren tek entegre kraft kağıt fabrikası, yıllık kağıt üretim kapasitesi 100.000 ton, kağıt torba kapasitesi 220 milyon adettir. Kağıt imalatı sırasında kullanılan yardımcı maddelerden sodyum karbonat ve şap ithalat yoluyla, diğerleri devlet iştirakleri ve yerli firmalardan sağlanıyordu.
Seka Çaycuma kağıt fabrikası, 1990’larda havaya yayılan nahoş koku ve arıtma sistemi takılmaması yüzünden Filyos ırmağını kirletmesiyle şikayet konusu oluyordu.
2001 yılında yapılan özelleştirmede en yüksek teklifi 19 milyon dolar ile Yurtbay Pazarlama ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi verdi. Özelleştirme İdaresi Komisyon Başkanlığı başlangıç tutarını 22 milyon dolar olarak belirlemişti. Bu satış nasılsa gerçekleşmiyor veya iptal oluyor.
SEKA Çaycuma 19.06.2003’te yeniden satılıyor, bu kez daha da düşük fiyata: 15.1 milyon dolara OYAK’a ait Oyka Kağıt Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye.
22 Eylül 2005’te tüm çalışanlar ücretsiz izne çıkarıldı. Üretime ara verildi.
2005 yılında kağıt fabrikasının sosyal tesisleri binaları, dokusu ve özgünlüğü korunması kaydıyla Çaycuma Belediyesi’ne devredilir. Yerleşke içerisindeki konutlar, bu alana dair bir tasarruf da bulunmayan ve cumhuriyet değerinin farkında olmayan AKP’li belediye tarafından bölünerek kurumlara tahsis edilir. Sosyal tesis ve misafirhane ise kaderine terk edilir.
2014 yılında yapılan yerel seçimlerde Çaycuma’da CHP adayı Bülent Kantarcı kazanır. Kantarcı’nın ilk yaptığı işlerden birisi kaderine terk edilen SEKA misafirhanesi ve lokalini ve sinemasını ayağa kaldırmak olur. SEKA lojmanları önce 20 yıllığına KYK’ya devredilir, binalarla hiç ilgilenmez, binalar iyice çürümeye başlar. Yeni öğrenci yurtları yapılınca KYK lojmanlardan çıkar. Bu kez lojmanlar bilim merkezi yapılması karşılığında 25 yıllığına TPAO iştiraki TP-OTC’ye devredilir. Lojmanlara güle güle.
2017: Oyka Kağıt Ambalaj, kağıt atıklarını yakacağı ve elektrik elde edeceği bir biyokütle santrali kuracağı müjdesi verir. 2019’da aslında termik santral kurulduğu ve SAATTE 10 TON ithal kömür yakacağı ortaya çıkar. Endişeler yersiz, yıllık 85 bin ton kömür yakacak santralde filtre varmış…
2023: Oyka kağıt fabrikası işçileri görevleri dışında yaptırılan işler nedeniyle basın açıklaması yaptı. Çalışan işçiler “Oyak sosyal hizmet binasında müdür ve amirlerin (işçi hariç) eşleri gün yapıyor. Organizasyondan, yemek servisine, bulaşığına, temizliğe kadar bütün iş işçilere bırakılıyor.” dedi. 2024 Şubat ayında greve gidildi.
2024’te Oyka, kağıt fabrikasından yayılan kötü kokuyu engellemek için filtre takmadığı gibi, çevreyi iyice kirletmeye başlar. Üretim esnasında açığa çıkan ve içinde pek çok kimyasal bulunan atık sularını ‘hiç arıtmaya tabi tutmadan’ Perşembe deresine verir. Bölgede yaşayan vatandaşlar, “Resmen lağımın içinde yaşıyoruz. Dere açık lağım gibi akıyor. Bunu herkes gördüğü halde kimse harekete geçmiyor.” dedi. CİMER’e şikayette bulunuldu. Cevap: “Bakarız”.
Demokrat Çaycuma’nın haberine göre Oyka’nın arıtma tesisi bulunuyor. Ancak enerji maliyetlerinin yüksekliği bahane edilerek tesis devreden çıkarılıp atık su, oluşturulan ikinci hatla doğrudan Perşembe Deresi’ne veriliyor. Bu yolla Filyos Irmağı’na ulaşan kimyasal atıklar, geçtiği her yerde doğal yaşamı tahrip ederek Karadeniz’e ulaşıyor.
Oyka’nın bağlı olduğu OYAK, 2017’de özel kuruluş vasfından çıkarılarak Milli Savunma Bakanlığı’na bağlandı. Milli Savunma Bakanlığı’nın nereye bağlı olduğunu yazmaya gerek yok. OYAK son birkaç yılda faaliyet alanıyla alakası olmayan şirketler satın alıp dağıtım şirketleri kurdu. OYAK’ın bünyesinde 19’u ülke dışında faaliyet gösteren doksana yakın şirket var. Çalışan sayısı 29 bini aşıyor. İktidar yanlısı yeni yöneticiler, kurumun parasıyla yandaş şirketleri kurtarıyor.
Türkiye’de 2000’li yılların başlarına kadar SEKA kuruluşları ile devlet kontrolünde yürüyen kağıt sektörü, 2000’li yılların başında SEKA’nın özelleşmesiyle tamamen özel sektör kontrolüne geçmiştir. Kapatılan tüm SEKA fabrikaları yüzünden yılda kâğıt ve karton ithalatına 3,5 milyar dolar ödüyoruz.
Kaynakça:
. Oyka Perşembe deresine deşarj ettiği atık sularla çevre cinayeti işliyor!, Barış Dinç, 26.04.2024, https://www.demokratcaycuma.com/oyka-persembe-deresine-desarj-ettigi-atik-sularla-cevre-cinayeti-isliyor/
. Çaycuma'da alarm! Fabrika hayatı vatandaşlara zindan etti!, 29.01.2015, https://www.imzagazetesi.com/caycumada-alarm-fabrika-hayati-vatandaslara-zindan-etti-caycuma-haberleri
. Fabrika atığını çevreye yayıyor! Birileri sessiz şekilde izliyor!, 29 Ocak 2025, https://www.caycumastar.com/fabrika-atigini-cevreye-yayiyor-birileri-sessiz-sekilde-izliyor/4823/
. Belediye sosyal tesislerinde 26194 M2 alan içindeki 15 bina 25 yıllığına TPAO’ya veriliyor! 06.04.2023, https://www.demokratcaycuma.com/tesislerinde-26194-m2-alan-icindeki-15-bina-25-yilligina-tpaoya-veriliyor/
. Çaycuma Kağıt Fabrikası'nda neler oluyor?, 30.03.2023, https://www.yeniadimgazetesi.com/caycuma-kagit-fabrikasinda-neler-oluyor
. Çaycuma'nın havasını zehirleyecek mi?: İşte yanıtı!, 30.01.2020, https://www.tempogazetesi.com/caycumanin-havasini-zehirleyecek-mi-iste-yaniti
. Oyka kağıt fabrikasına kömür yakıtlı buhar tesisi kuracak, 29.03.2019, https://www.enerjigunlugu.net/oyka-kagit-fabrikasina-komur-yakitli-buhar-tesisi-kuracak-31765h.htm
. Oyka Enerji, Zonguldak’ta 190 MW’lık dev biyokütle tesisi kuracak, 24 Kasım 2017, https://www.enerjigunlugu.net/oyka-enerji-zonguldakta-190-mwlik-dev-biyokutle-tesisi-kuracak-25015h.htm
. https://www.halkinsesi.com.tr/oykada-grev
. Seka Kağıt Üretim Müesseseleri Nerelerde Kurulmuştu? 03.08.2021, https://kagitureticileri.com/Makale/Detay/72
. Güngör Uras, 25 Eylül 2005, Oyak'ın Çaycuma kâğıt tesisinde üretim durdu, https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/gungor-uras/oyakin-caycuma-k-git-tesisinde-uretim-durdu-129549
. https://fuarteknoloji.com/seka-fabrikalarinin-kapatilmasi-ve-son-durumlari/
. Huş, S., & Tank, T. (2014). Seka Çaycuma kraft selülozu, kraft kağıdı ve NSSC yarı kimyasal selüloz tesisleri. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University77-92. https://doi.org/10.17099/jffiu.35549
. https://www.oyka.com.tr/tr/hakkimizda/oyka-kagit-ambalaj-hakkinda-oyka
. Çaycuma’da Cumhuriyet Kokusu, Tezcan Karakuş, Candan, 24.10.2022, https://kisadalga.net/yazar/caycumada-cumhuriyet-kokusu_44742
. https://www.kutlutas.com.tr/tr/caycuma-seka-kagit-fabrika-insaat-kutlutas
İlk yorum yapan siz olun