1965 – PETKİM kuruldu.

Son güncelleme tarihi 02/03/2026

1953 yılında rafineri faaliyetini yürütmek üzere Batman rafinerisi kurulmuştur. 1954 yılı ise ülkemizde petrol sektörü açısından dönüm noktası olmuş; önce 6326 Sayılı Petrol Yasası çıkarılmış ve aynı yasaya dayalı olarak Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) kurulmuştur.

TPAO ülkemizde petrol arama ve üretimi amacıyla yürütülen jeofizik saha faaliyetlerinin % 85’ini, sondaj faaliyetlerinin % 60’ını kamu yararı doğrultusunda gerçekleştiriyordu.

1965’te TPAO öncülüğünde bir kimya devine dönüşecek olan Petkim (Petrokimya Holding A.Ş.) kuruldu. Ülkemizin tek entegre petrokimya tesisine sahip olan Petkim, 50’yi aşan petrokimyasal ürün yelpazesiyle bugün sanayimizin vazgeçilmez bir hammadde üreticisi durumundadır. Ürettiği petrokimyasal ürünler; inşaat, tarım, otomotiv, elektrik, elektronik, ambalaj, tekstil sektörlerinin öneml hammaddeleridir. Ayrıca, ilaç, boya, deterjan, kozmetik gibi birçok sanayi için hammadde üretilmektedir.

Petkim, İzmit-Yarımca’da 1970 yılında beş fabrikayı işletmeye açtı, İzmit’i diğer fabrikalar takip etti. 1974-75 yıllarında araç lastiği sanayiinin hammaddesi olan kauçuğu üreterek, ithalat nedeniyle döviz kaybını minimuma indirmiştir. Hızla artan talebi karşılamak için Petkim’in ikinci kompleksinin Aliağa’da kurulması kararlaştırıldı. Aliağa Kompleksi projelendirildiği yıllardaki mevcut en ileri teknolojiler ve optimum kapasitelere sahip olarak kuruldu ve 1985 yılında işletmeye alındı.

2005 yılında son onbeş yılın en büyük ihracat sınırlarını aşan PETKİM, 2006 yılında buhar üretim ünitesinde fuel-oilden doğalgaza dönüşüm çalışmalarına başladı. Yine 2006 yılında kurum, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standart and Poor’s ve Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu’nun birlikte yaptığı araştırmaya göre Türkiye’nin en şeffaf beş şirketi arasında yer almıştı.

Satıldığı yıllarda PETKİM’in pazar payı yaklaşık %26 ‘ydı. Türkiye’nin en büyük petrokimya şirketi olan Petkim özelleştirilirken 14 fabrikası, 8 yan işletmesi, 150 milyon metreküplük barajı, büyük tonajlı gemilerin geleceği bir limanı (Petlim) vardı. Aliağa ve İzmir’in su ihtiyacını karşılayacak bir baraja sahipti.

2008’de AKP tarafından %51’i SOCAR & Turcas Ortak Girişim Grubu’na iki milyar 50 milyon dolara satıldı.

“Petkim, petrokimya sektörüne yatırım şartıyla satıldı. Ama burnumuzun dibindeki bu tesisten bir ton bile hammadde alamıyoruz.”

Prof. Dr. Mustafa Aysan, şirketin yüzde 51 ortaklık payının satışı sonrası Radikal’de yayınlanan bir değerleme yazısında şunları belirtiyordu: “Yürürlükteki ticaret ve sermaye piyasası kanunlarımız, egemen ortağa (sermayenin yüzde 51’ine sahip yeni ortaklığa), tam yönetim hakları sağladığı ve geride kalan yüzde 49 oranındaki azınlık ortaklarını yönetime karıştırmama ve yönetime tam egemen olma hakkı tanıdığı için, aslında bu ihalede satılan şirket yönetiminin tümüdür. “

2012’de SOCAR’da Azeri tarafı, Turcas’ın yüzde 25’lik hissesini de aldı. Böylelikle Türk ortak Turcas firmasının PETKİM’de hissesi kalmadı. Turcas’ın İzmir Aliağa’da temeli atılan Star Rafinerisi’nde yüzde 18.5 payı var.

Şirket ismini Socar Turkey Enerji AŞ olarak değiştirdi. Ardından PETKİM’deki yüzde 10,32’lik kamu hissesi de, Socar Turkey Enerji AŞ ve Socar International DMCC OGG’ye satıldı.

2014 PETKİM faaliyet raporuna göre 2010 yılında yaklaşık 130 milyon TL kar eden firmanın karı, 2014 yılında nasılsa 8.7 milyon liraya düşmüş. (15’te 1) Hem de yurtdışı satışlar arttığı halde. Firma yatırım yaptığını iddia ediyor, öyleyse neden fabrikaların yarısını kapattı?

2026 yılında Petkim’in 15 fabrikasının 7’sinde iki yıldır üretim yapılmıyordu. EBSO Eski Başkanı ve Menemen Plastik İhtisas OSB YKB Salih Esen şunları diyecekti: “Petkim, petrokimya sektörüne yatırım şartıyla satıldı. Ama burnumuzun dibindeki bu tesisten bir ton bile hammadde alamıyoruz.”

Kaynakça:
. https://www.petkim.com.tr/tarihce
. PETKİM 2014 yılı faaliyet raporu s.8
. Petkim'in Socar'a satışı onaylandı, 09.05.2012 , https://www.cnnturk.com/ekonomi/genel/petkimin-socara-satisi-onaylandi-299755
. Petkim'de Türk ortak kalmadı, Tevfik Güngör, 03 Ocak 2012, https://www.dunya.com/kose-yazisi/petkim039de-turk-ortak-kalmadi/11922
. PMO: TPAO’nun parçalanması, küçültülmesi, yetkisizleştirilmesi ve en sonunda da yok edilmesi operasyonu sürüyor, 26.07.2017 , https://www.tmmob.org.tr/icerik/pmo-tpaonun-parcalanmasi-kucultulmesi-yetkisizlestirilmesi-ve-en-sonunda-da-yok-edilmesi
. 'TPAO’nun yok edilmesine izin vermeyeceğiz’ , Pınar Kaya, 29.03.2013, https://www.petrol-is.org.tr/haber/tpaonun-yok-edilmesine-izin-vermeyecegiz-6623
. IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı, Lastik Sanayii, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, S.25