1961 – OYAK kuruldu.

Son güncelleme tarihi 05/03/2026

Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK), 3 Ocak 1961 tarihinde kurulmuş Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının yardımlaşma ve emeklilik fonudur. Uzun adı Ordu Yardımlaşma Kurumu olan OYAK, 1960 darbesinden bir yıl sonra kuruldu. Başlangıçtaki amacı, askeri personele konut yapmak, emekliliklerinde ellerine nispeten daha yüksek bir gelir geçmesini sağlamaktı. Bu amaçla subay maaşlarının bir bölümü doğrudan OYAK’a yattı.

1964’te ordu mensupları için konut yapımı projelerine başlandı. İlk projeler Ankara-Kurtuluş ve İstanbul-Mecidiyeköy’deydi.

OYAK gelir kazanmak amacıyla 1960’lardan başlayarak büyük şirketlere ortak olmuştur. OYAK iştiraki şirketler bence üç grupta toplanabilir: OYAK’ın kurduğu, kurulmasına destek olduğu veya satın aldığı üretici şirketler, AKP’nin son yirmi senede doğrudan el koymak yerine OYAK’a devrederek yönetimini ele geçirdiği şirketler, son grup ise yandaşa para kazandırmak için OYAK parasıyla satın aldırdığı alâkasız şirketler.

OYAK iştirakleri
Erdemir – Ereğli Demir Çelik: 27 Şubat 2006’da Erdemir’in yaklaşık yarısı OYAK’a satıldı. Böylece Ocak 2002’de Erdemir’e devredilen İsdemir’in %49’u doğrudan OYAK’a geçti.
Kümaş Manyezit A.Ş.: 2021’de alt şirketleri Odak Refrakter ve Madencilik San. ve Tic. A.Ş. ve Yenilikçi Yapı Malzemeleri Yatırım Üretim San. ve Tic. A.Ş. ile birlikte devralınmıştır.
Total Energies: 800’e yakın istasyon ağıyla Türkiye’nin 5. büyük akaryakıt şirketi. Fransa merkezli. Türkiye’deki TOTAL akaryakıt istasyonları ve M Oil Demirören’e aitti, 2020 yılında OYAK satın aldı.
Milangaz: 1000’i aşkın satış noktası olan tüpgaz üreticisi. 1960’larda kuruldu. 1972’de Demirören tarafından satın alındı. 2020’de OYAK satın aldı.
OYAK Renault Otomobil fabrikaları: 1969’da fabrika kurulumu için anlaşma yapıldı. 1971’de Renault-12 modelinin üretimine başlandı. OYAK Renault, Avrupa’da yılın otomobili seçilen Renault-9 modelini Türkiye’de üretmeye başladı. 2008’de dizel motor üretimi yapıldı, Renault’nun diğer ülkelerdeki fabrikalarına ihracatına başlandı. 2010’da üretim bandında ilk elektrikli otomobil olan Fluence vardı.
Oyak Anker Bank: 1996’da Türk Boston Bank Almanya’da faaliyet gösteren Anker Bank GmbH’ı satın aldı. Anker Bank’ın ismi OYAK Anker Bank olarak değiştirildi.
OYAK Çimento: Kuruluş 2015. Çukurova (1963), Bolu (1969), Ünye (1969), Mardin çimento fabrikalarına (1969) ortak olundu. 1996’da Elazığ Çimento’ya GAMA Grubu ile birlikte ortak olundu, 2006’da ortaklıktan çıkıldı. 2009’da Aslan Çimento A.Ş. ve alt şirketleri Lafarge Marmara Grubu’ndan satın alındı. 2014’te Denizli Çimento ve iştiraki Modern Beton hisseleri satın alındı. 2015’te çimento, kağıt, ambalaj hisseleri OYAK Çimento’ya devredildi. Cimpor’un Portekiz ve Cape Verde operasyonları devralındı. Kamerun ve Gana’da şube açıldı.
OYAK İnşaat: 1982’de kuruldu. Türkiye genelinde toplam 13.507 adet konut inşaatını tamamlayarak hak sahiplerine teslim etti. Toplam 2.774 yatak kapasiteli 13 adet hastane ve sağlık tesisi yapım ve onarımını gerçekleştirmiştir. (İstanbul, Ankara, Kütahya, Erzurum, Denizli, Zonguldak, Yalova, Bartın, Bingöl, Düzce, Van) 1997’de hisselerinin bir kısmı Sosyal Sigortalar Kurumu’na (bugünkü SGK) satıldı.
Hektaş Ticaret A.Ş.: Tarım ilaçları şirketi. Ortaklık 1963. 2017’de FNC Tarım Tic. ve San. A.Ş (Ferbis Tarım), 2019’da Akça Tohumculuk, sonraki yıl Sunset Kimya satın alındı. 2020’de Arma İlaç satın alındı (Peritas markası). 2021’de Hektaş Ticaret T.A.Ş.’deki OYAK payı %53.81’den %58.82’ye yükseltilmiştir. Hektaş borsada işlem görüyor.
Motorlu Araçlar İmal ve Satış AŞ. (MAİS): 1968’de kuruldu. 1993’te %20 hissesi Renault’ya satıldı.
OMSAN Otomotiv Mamulleri Sanayi T.A.Ş. (bugünkü OMSAN Lojistik): Kuruluş 1978. 2008’de OMSAN Havacılık A.Ş. ve OMSAN Denizcilik A.Ş. kuruldu. Tren işletmeciliğine başlandı.
Oyak Yatırım ve Holding A.Ş. (OYTAŞ): Kuruluş 1974. 2000 yılında Yaşar Yatırım’ı devraldı.
Oyak Menkul Değerler: Kuruluş 1982
Orfin Finansman: Kuruluş 2011
OYAK Denizcilik ve Liman İşletmeleri A.Ş. (OYAK Girişim Danışmanlığı): Kuruluş 2016. 2018’de Japon ortakla OYAK NYK Ro-Ro Liman İşletmeleri A.Ş. kuruldu.
Arkad Deniz Taşımacılığı: 2025’te tüm hisseler (%51) satın alındı.
OYKA Kâğıt Ambalaj: 1998’de kuruldu. Dolaylı iştirak statüsündeki Adana Kâğıt Torba’nın kalan hisseleri satın alındı. 2003 yılına kadar kağıt işleyen konumundaki OYKA, SEKA’nın özelleştirilmesiyle SEKA Çaycuma Fabrikası’nı satın alarak kağıt üretmeye başladı. Madem OYKA’nın satın almak isteyeceği kadar karlı bir fabrikaydı, neden kamuda kalmadı da, özelleştirilip halkın parasıyla tekrar satın alındı?
OYAK Selüloz ve Kağıt Fabrikaları A.Ş.: Kuruluş 2018. Madem kağıt ve selüloz gerekiyordu, SEKA neden kapatıldı? Amaç, kamunun/halkın mülkiyetine el koyup tüm sektörlere kendilerinin hakim olması. “Zarar ediyordu” filan yalan.
Tamek: Salça, ketçap, bezelye konservesi, reçel, meyve suyu, mısır, tropik kokteyl ve turşu gibi gıda ürünleri üreten 1955’te kurulmuş firma. 2021’de satın alındı.
Sagra: (Sarelle) Çikolata ve şekerleme üreticisi. 2021’de satın alındı, Tamek’le birleştirildi.
Ataer Holding: 2005’te Erdemir’in devralınması amacıyla kuruldu. 2013’te OSİAT Sigorta Acentelik Hizmetleri, 2019’da Ataer Madencilik kuruldu.
Ağır Döküm ve Otomotiv San. ve Tic. A.Ş (ADSAŞ): Ortaklık 1977
İzmir Etap Oteli: 1987’de satın alındığı yazıyor ama başka bilgi yok.
OYAK Turizm ve Ticaret A.Ş. (OYTUR): Kuruluş 1989
Halk Finansal Kiralama A.Ş.: Ortaklık 1991
Oyak Güvenlik (OYAK SGS): Kuruluş 2000
OYAK Enerji ve OYAK Konut İnşaat: Kuruluş 2002
Oyak Emeklilik: Kuruluş 2003
İskenderun Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (İSKEN): Ortaklık 2004
BİRÇİM Çimento ve Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (bugünkü OYAK Birleşik Enerji A.Ş.): Kuruluş 2005
AYAS Enerji (OYAK Yenilenebilir Enerji A.Ş.): Ortaklık 2009. 2012’de hisselerin %50’lik bölümü Koç Topluluğu-AES ortak girişimi AES Entek’e satıldı. 2022’de kalan hisseler satın alındı.
Akdeniz Kimya: Satın alım 2012.
Chemson AG: Satın alım 2013. Akdeniz Kimya ile birleşti, Akdeniz Chemson Global (AC Global) oldu. PVC sektöründe 110 ülkeye ihracat gerçekleştiriyor. Şirketin satış hacmi 500 milyon dolara ulaşıyor. 2019’da Çin’de şirket kuruldu.
OYAK Biyoteknoloji San. ve Tic. A.Ş. : Kuruluş 2019
Almatis Grubu ve MicroMedicine (ABD): Hisse satın alındı (2015).
OYAK Gıda ve Tarım Holding A.Ş: Kuruluş 2020.
Halkın Capital SPV19 Pty Ltd: %4,90 oranında hissesi satın alınmış. 2020. Ne idüğü belirsiz özel şirket.
Asena Patent: Kuruluş 2021.
Talya Bitkisel Ürünler ve Talya Herbal LLC: Satın alınma 2023. Neden OYAK savunma sanayiine odaklanmak yerine otla, kökle uğraşıyor?
SAMAŞ Sanayi Madenleri A.Ş.: Satın alınma 2024
Allvet Hayvan Sağlığı ve Besleme Ürünleri Anonim Şirketi: Kuruluş 2024
OYAK TURKOMAN Yatırım A.Ş.: Kuruluş 2025
Pudo Lojistik Teknolojileri: Yeni nesil lojistik şirketiymiş.

Ortaklıktan çıkılan / satılanlar
ASELSAN: 1975’te ortak olundu. 1995’te hisseler satıldı.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) : 1964’te ortak olundu. 1980’de ortaklık sona erdirildi.
PETKİM – Petrokimya A.Ş.: 1965’te ortak olundu. 1994’te tüm hisseler satıldı.
Goodyear Lastikleri T.A.Ş.: 1960 yılında Goodyear Tire and Rubber Company (ABD), OYAK, Garanti Bankası ve Tatko iştirakiyle kuruldu. 2005’te OYAK 8.33’lük tüm hissesini satarak ortaklıktan çıktı.
Türk Otomotiv Endüstrisi AŞ. (TOE): 1963’te ortak olundu. 1983’te OYAK’tan alındı, ertesi yıl Ziraat Bankası’na devredildi.
Motorlu Araçlar Ticaret A.Ş. (MAT): 1964’te ortak olundu. 1984’te ortaklık sona erdirildi.
OYAK Bank: 1990’da OYAK Bank’ın temelini oluşturan The First National Bank of Boston’a ortak olundu. Ertesi yıl The First National Bank of Boston’un ismi Türk Boston Bank A.Ş. olarak değiştirildi. Türk Boston Bank’ın ismi OYAK Bank olarak değiştirildi. Oyak Bank, 2007’de ING Bank’a satıldı.
İleri Kimya: 1967’de ortak olundu. Bitiş 1970.
ENTAŞ: Ortaklık bitiş 2000
Elazığ Çimento: Ortaklık bitiş 2006
Eti Pazarlama ve Tam Gıda: Ortaklık 1982, bitiş 2012
OYSA Çimento: 1992’de özelleştirmeden Niğde Çimento ve İskenderun Çimento, Sabancı Holding ortaklığıyla satın alındı. OYSA Çimento adı altında birleştirildi. 2007’de hisseler Sabancı’ya satılarak çıkıldı.
Pınar Et: Ortaklık 1983, bitiş 1993
Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş (YASAŞ): Ortaklık 1983, bitiş 1991
ENTAŞ Entegre Tavukçuluk: Ortaklık 1983 (Lades markası) 2000’de hisseler satıldı.
SELYAK (ELF Petrol): Ortaklık 1990, bitiş 2002
Halk Finansal Kiralama: Ortaklık bitiş 2011
Tam Gıda ve Eti Pazarlama: Ortaklık bitiş 2012
Turgutlu Konservecilik A.Ş. (Tukaş): 1967’de ortak olundu. 2014’te hisseler satıldı.
Oyak Sigorta A.Ş.: 1967’de ortak olundu. Hisseler 1994’te kısmen, 2008’de tamamen Fransız AXA Grubu’na satıldı.

1986’da OYAK grubu şirketleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda (İMKB) işlem görmeye başladı. Goodyear, HEKTAŞ, Bolu Çimento, Pınar Et, ertesi yıl Mardin Çimento hisseleri İMKB’de işlem görmeye başladı. 1990’da Ünye Çimento, Petkim ve Aselsan borsaya açıldı.

1989’da üyelerin emekliliklerinden sonra ek gelir sahibi olmalarını sağlamak amacıyla Bağışa Dayalı Emekli Geliri Sistemi kuruldu. Ertesi sene OYAK’ın daimi üye sayısı 117 bine ulaşmıştı. Ama kara bir el ordunun üzerinde dolanmaya başladı. PETKİM ve Aselsan gibi son derece kritik sanayi şirketlerinin hisseleri elden çıkarıldı.

2000’lerde AKP ile birlikte fırtına bulutları çöktü. Goodyear Lastikleri’ndeki hisseler satıldı. OYAK, banka ve holding olarak ikiye bölündü. Sümerbank’ın banka kısmı OYAK Bank’a katıldı. OYAK Bank 2007’de Hollanda merkezli ING’ye satıldı. Böylece hem Sümerbank hem OYAK Bank birkaç sene içinde yokedildi.

2016’da 16 yıldır Genel Müdür olan Coşkun Ulusoy ve genel müdür yardımcıları istifa etti. Yıllar önce Genelkurmay’daki en üst düzey generallerin çoğunun istifa etmesi gibi. Onların yerine AKP’ye yakın isimler atandı.

OYAK 2017’de özel kuruluş vasfından çıkarılarak Milli Savunma Bakanlığı’na bağlandı. Milli Savunma Bakanlığı’nın nereye bağlı olduğunu yazmaya gerek yok.

Kurum son birkaç sene boyunca faaliyet alanıyla alakası olmayan şirketler satın alıp dağıtım şirketleri kurdu. 2021-2023 yılı özellikle hareketli yıllar, 2025’te Dubai’de ve vergi cenneti Jersey Adası’nda şirketler kurulmuş, listeye bakın, bir iş çevrildiğini hemen anlayabilirsiniz.

OYAK bünyesinde 19’u ülke dışında faaliyet gösteren doksana yakın şirket var. Çalışan sayısı 38 binmiş. İktidar yanlısı yeni yöneticiler, kurumun parasıyla yandaş şirketleri kurtarıyor. OYAK, savunma ve sanayi odağından saptırılarak, gıda, pazarlama gibi işlerle ilgilenen sıradan bir holdinge, arpalığa dönüştürülüyor.

Kaynakça:
. OYAK’ta ordu dönemi bitti, AKP dönemi başladı, Metin Münir, 26 Mayıs 2016, https://t24.com.tr/yazarlar/metin-munir/oyakta-ordu-donemi-bitti-akp-donemi-basladi,14641
. https://tr.wikipedia.org/wiki/Ordu_Yard%C4%B1mla%C5%9Fma_Kurumu
. https://www.oyak.com.tr/oyak-sirketleri
. https://www.oyak.com.tr/kurumsal/hakkimizda/tarihce
. https://www.oyka.com.tr/tr/hakkimizda/oyka-kagit-ambalaj-hakkinda-oyka
. https://kocaeliansiklopedisi.com/Default/MaddeDetay/521
. IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı, Lastik Sanayii, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, S.13-14
. https://www.lasid.com.tr/sektor/tarihce/
. https://totalenergiesistasyonlari.com.tr/hakkimizda/
. https://tekreferans.com/oyak-a-sok-dev-sanayi-tesisinin-rekor-vergi-borcu-cikti
. https://www.demiroren.com.tr/kurumsal/tarihce/