1956 – YEMSAN Yem Sanayii açıldı

Son güncelleme tarihi 05/08/2025

Fabrikanın kuruluş amacı, yem konusunu istikrarlı bir zemine oturtmak, hazır yem üretmek üzere var olan yem çeşitlerini ve kaynaklarını işleyip, bu maddelerin tedarik, imal ve ticaretini yapmak, amaca uygun her türlü tarımsal ticari ve sınai girişimlerde bulunmak, özel sektörle iş birliği ve ortaklık yoluna gitmek
Yemsan Yem Sanayii Türk A.Ş. 1956 yılında kurulmuştur. Avrupa’dan ithal edilen makinalar ile ilk fabrika 1958 yılında Ankara, ve Konya, 1959 yılında Erzurum, 1960 yılında İstanbul’da açılmıştır. Özelleştirme kapsamına alındığı zaman 26 fabrikaya ulaşmıştır.

1989 yılına kadar zarar etmeyen kurum, yüksek enflasyon ve faiz ortamında finans sorunları yaşamış, yüksek faizler ile borçlandırılmış ve zarar ettirilmiştir.

Mayıs 1992’te özelleştirme kapsamına alınmış ve 1993-1995 tarihleri arasında özelleştirilmiştir. Kurum faiz yükü ile zarar ettirildi. 1989 yılına kadar zarar etmeyen kurumun 1992 yılı zararı 55 bin TL iken, ödediği faiz 75 bin TL oldu. Özelleştirilen 24 yem fabrikasından 6’sının üretim faaliyeti durdurulmuştur. Yem fabrikalarında özelleştirme sonrası dönemde istihdam hacminde yüzde 62.9 oranında azalma olmuştur.

YEMSAN özelleştirilmesiyle Türkiye hayvancılığı onarılmaz yaralar aldı. Ürün fiyatlarında istikrarsızlık ve hızlı düşüşler nedeniyle hayvan yetiştiricileri hızla fakirleşti. Hayvanlarını elden çıkardı ve kesime gönderdi. Hayvan sayılarında büyük ölçüde azaldı. Türkiye kırmızı ette kendine yeterli olmaktan çıktı, canlı hayvan ve et ithali sürekli duruma geldi.

Yıllar geçtikçe yem ithalatı oranı artmış, zaman zaman saman bile ithal edilir hale gelmiştir. 2006 yılında 3,5 milyon ton olan ithalat, 2016 yılında 9 milyon tona yükselmiştir. Türkiye 2006 yılında yem hammaddeleri için 1 milyar doların altında döviz öderken, bu rakam 2016 yılında 3 milyar dolara ulaşmıştır. Hükümet ithalata ve dış ülkelerde tarım yapma politikalarına yönelmiştir. 1993-1998 yılları arasında SEK (Süt Endüstrisi Kurumu), 1995’te Et Balık Kurumu da özelleştirilerek yem ve hayvancılıktaki tüm devlet desteği ve denetimi ortadan kalkmıştır.

Özelleştirilen veya kapanan tesisler:

Yem Sanayii Fabrikaları (29 adet): Denizli Acıpayam, Adapazarı, Adıyaman, Bursa, Çankırı, Zonguldak Çaycuma, Kastamonu Devrekani, Diyarbakır, Elazığ, Erzurum, Kahramanmaraş Göksun, Mardin Şanlıurfa Hilvan, İstanbul, Kırklareli, Kızıltepe, Konya I, Konya II, Antalya Korkuteli, Muş, Samsun, Siirt, Tatvan, Tunceli, Van, Yatağan

Süt tesisleri (30 adet): Afyon, Amasya, Bayburt, Çan, Çankırı, Erzincan, Erzurum, Eskişehir, Havsa, Siverek, Yatağan, Yüksekova, Trabzon, Solaklı, Sinop, Balıkesir, Burdur, İzmir, Lalahan, Muş, Adilcevaz, Aksaray, Sivas, Elazığ, İstanbul, Bolu, Devrek, Silivri, Kastamonu, Yenice.

Et Balık Kurumu tesisleri (12 adet): Afyon, Suluova, Malatya, Kars, Elazığ, Şanlıurfa, Tatvan, Bayburt, Bursa, Ersan, Kastamonu, Ağrı

Köyteks tesisleri (7 adet) : Siirt, Gümüşhane, Diyarbakır, Yerköy, Erzincan, Erhaz, Sihaz

Kaynakça:
. Türkiye tarımında özelleştirme - 2, Gübre, süt, yem ve şekerde dönen oyunlar, 06 Mart 2018, https://www.tekgida.org.tr/turkiye-tariminda-ozellestirme-2-gubre-sut-yem-ve-sekerde-donen-oyunlar-33834/
. https://fuarteknoloji.com/yemsan-yem-sanayii-fabrikalarinin-ozellestirmesi/
. Hayvancılık böyle batırıldı-Yeni Mesaj, 12.08.2015, https://www.zmo.org.tr/icerik/hayvancilik-boyle-batirildi-yeni-mesaj-20812
. http://olcuistanbul.org/index.php?sx=2019_temmuz_13.php
. https://petrol-is.org.tr/haber/ozellestirme-suc-dosyasi-1005
. https://www.egedesonsoz.com/tarimsal-kitlerin-ozellestirilmesi-kimin-isine-yaradi
. Tarımda özelleştirme ve TEKEL’ in sonu, Ali Ekber Yıldırım, 22 Aralık 2009, https://www.tarimdunyasi.net/2009/12/22/tarimda-ozellestirme-ve-tekel-in-sonu/