1954 – Kütahya Şeker Fabrikası açıldı.

Son güncelleme tarihi 26/03/2026

Memleketimizin süratle kalkınması, şeker ihtiyacının artması nedeniyle yeni fabrikalar yapılması zorunlu hale gelmiştir. Aynı sene içinde on tane şeker fabrikasının inşasına başlandı. 1954 yılında Amasya, Konya ve Kütahya’da, 1955’te Burdur, Susurluk ve Kayseri’de, 1956’da Elazığ, Erzincan, Erzurum ve Malatya’da şeker fabrikaları kurularak fabrikaların sayısı 15’e çıkarılmıştır.

Fabrikaların muhtelif tesis, makine ve montaj işleri döviz ödenerek Çek, Alman ve Fransız firmalarına ihale edilmek suretiyle yaptırılmıştır. Kısa sürede 11 fabrikanın birden kurulması sayesinde Türk teknisyen ve işçiler büyük tecrübe edinmiştir. Fabrikalar bünyesinde kurulan atölyelerde, birçok makina ve tesislerin parçaları imal edilmeye başlanmıştır. Fabrikanın temeli 14.09.1953 tarihinde atıldı.

Fabrikanın yüzde 16.69’u Kütahya Pancar Ekici Kooperatifi’ne, yüzde 12.5’i Adapazarı Pancar Ekici Kooperatifi’ne, yüzde 6.25’i Adapazarı Şeker Fabrikası’na, yüzde 4’ü ise Pankobirlik’e aitti.

75 hektar üzerine Alman Buckav R. Wolf A.G. firması tarafından 3830 metrekare kapalı alanda 04.11.1954 tarihinde işletmeye açılmıştır. Kuruluş kapasitesi 800 ton / gün olan fabrika, 1973 yılında revize edilerek kapasitesi 1700 ton / güne çıkarılmıştır. Bugün ise kapasite 3500 ton / gün olmuştur.

Fabrikanın adı birkaç seneliğine “Baha Esat Tekand Şeker Fabrikası A.Ş.” olarak değiştirildi.

2004’te özelleştirildi. Yüzde 56’sı Torunlar Gıda’ya 23 milyon 800 bin TL’ye satıldı. O zamanki kurla 17 milyon USD bile etmiyor. Torunlar daha sonra hisselerinin yarısı olan yüzde 28’i Kiler mağazalarının sahibi eski AKP Milletvekili Vahit Kiler’in şirketine sattı.

Torunlar Holding, fabrikanın sahip olmadığı Türk Şeker’e ait 113 dönümlük kamu arazisini tapuda kendi adına tescil ettirdi, holding aleyhine dava açıldı, dosya mahkemeler ve kurumlar arasında gidip gelirken 10 sene geçti, zamanaşımına uğradı. Torunlar araziye bedavaya kondu, çünkü şirketin sahibi Aziz Torun, Erdoğan’ın imam hatipten arkadaşı.

CHP Amasya Milletvekili Mustafa Tuncer, Türk Şeker’in davayı uzun yıllar sonra açtığını, gereği gibi takip etmediğini ve sonuçta kamunun malının gasp edildiğini bildirerek, “Bunun hukuktaki adı nitelikli dolandırıcılık” dedi.

İki ortak Kütahya Şeker Fabrikası’ndan 2022-2023’te sadece 1.5 yılda 609 milyon 77 bin 194 TL kâr elde etti.

Diğer şeker fabrikaları
Cumhuriyet tarihinin çalışan, üreten, paylaşan halkçı anlayışı ile kurulan Türkiye Şeker Fabrikaları’na ait diğer 14 fabrikası 21.02.2018 tarihinde satıldı. Özelleştirme bedelleri fabrika değerlerinin çok altında belirlendi. Üretim kapasiteleri düştü. Türkiye, şeker ihraç eden ülkeden, şeker ithal eden ülke konumuna düştü. Kalan tesisler AKP tarafından Türkşeker adı altında Varlık Fonu’na devredildi.

Kaynakça:
. https://kap.org.tr/tr/sirket-bilgileri/genel/5365-kutahya-seker-fabrikasi-a-s
. “Peşkeş Çekildi" Tartışmalarında Yeni Perde: 609 Milyon Lira Kâr, 15 Eylül 2023, https://halktv.com.tr/gundem/peskes-cekildi-tartismalarinda-yeni-perde-609-milyon-lira-kar-769936h
. Farkına varmadan satmışlar, 27.01.2011, https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/farkina-varmadan-satmislar-216790
. Zamanaşımıyla araziye kondular, Nurcan Gökdemir, 04.04.2021, https://www.birgun.net/haber/zamanasimiyla-araziye-kondular-340004
. https://www.kutahyaseker.com.tr/kutseker.html
. Türkiye Mühendislik Haberleri, 1 Nisan 1964, https://eski.imo.org.tr/resimler/ekutuphane/pdf/5056.pdf
. Şekerde ilk ihale 9 Ağustos'ta, 07.08.2004, https://www.evrensel.net/haber/153148/sekerde-ilk-ihale-9-agustos-ta
. Milliyet, 15 Eylül 1953, gastearsivi.com