1946 – İşçi Sigortaları Kurumu kuruldu.

Son güncelleme tarihi 19/07/2026

Günümüzdeki Sosyal Güvenlik Kurumu’nu oluşturan yapıların biri, Sosyal Sigortalar Kurumu’dur. Sosyal Sigortalar Kurumu’nun ilk biçimi de İşçi Sigortaları Kurumu idi. 09.07.1945 gün ve 4792 sayılı İşçi Sigortaları Kurumu Kanunu (Resmi Gazete, 16.7.1945) ile kuruldu.

İşçi Sigortaları Kurumu, çalışma hayatındaki her türlü riske karşı, iş kazası, meslek hastalığı ve analık hâllerinde çiftçiye belirlenen hakların gözetilmesinden sorumludur. 1 Ocak 1946’da yürürlüğe giren İş Kazaları ile Mesleki Hastalıklar ve Analık Sigortaları Kanunu ile sosyal güvenlik alanında önemli bir adım atılır.

Mecliste görüşen diğer konular arasında, kanunun toplu olması yani kanuna ait bütün talimatnamelerin bir arada bulunması, sigorta sahasının genişletilerek bütün işçileri kapsaması, bu işe elverişli ve ihtiyaca yetecek kadar doktor kadrosunun oluşturulması ve sağlık müesseselerinin kurulması, doktorların işveren ve sigortalının tesirlerinden kurtarılarak Sağlık Bakanlığı’na bağlanması, primin işçiden işverenden ve devletten müşterek olarak alınması, yardımın hem sigortalıya hem de sigortalının nafakasını ödemekle yükümlü olduğu kimselere yapılması, meslekî hastalıkları ötekilerinden ayırmak güç olduğundan, sigortanın bütün hastalıkları kapsaması yer almıştır.

1964’te kurumun adı “Sosyal Sigortalar Kurumu” olarak değiştirilmiştir. Önce Çalışma Bakanlığı’na bağlanan kurum, 1974 yılında Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlanmıştır.

2006 yılına kadar Türkiye’de üç farklı sigorta sistemi vardı:
4A (SSK): Kamu kurumlarına ait olmayan herhangi bir iş yerinde çalışan tüm işçiler, ayrıca kamu kurumlarında taşeron olarak çalışan kişiler de bu statüde değerlendirilir.
4B (BAĞKUR): İşyeri sahipleri, muhtarlar, çiftçiler, şirket ortakları gibi kendi işini yapan ve vergi levhalı iş yeri sahipleri bu statü altında yer alır. Bazı istisnalar hariç.
4C (Emekli Sandığı): Kamu kurumlarında kadrolu olarak çalışan kamu personelleri bu statüde değerlendirilir.

1995’te SSK’nin sağlık hizmeti sunduğu kişi sayısı, nüfusun yaklaşık yüzde 25’i iken, fakirleşme ve göçle birlikte bu oran 2005’te, sadece on yılda yüzde 41’e çıkmıştır.

AKP 19 Şubat 2005 günü devletin tek kuruş katkıda bulunmadığı, aslen işçilere ait olan SSK sağlık kurumlarına el koydu, yani Sağlık Bakanlığı’na devretti. Kasım 2005: “SSK sağlık kuruluşlarının Sağlık Bakanlığı’na devrinden sonra ilaç ve tedavi hizmet giderlerinde 4.2 milyar YTL artış oldu. ” “Devr(ed)ilen SSK’nin faturası: 13 katrilyon TL.” SGK hastanelerine malum parti el konduğundan, gelirleri SGK’ya geri dönmemekte, Sağlık Bakanlığı ve özel şirketlerin cebine gitmektedir. Sadece 2004-2005 arasında bakanlığa yapılan ödeme miktarı dört katına çıkmıştır.

2006’da Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı birleştirilerek Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) adını aldı. Farklı kurumların avantajları ortadan kaldırıldı.

Türkiye’de ortalama emekli aylığı 2003’te asgari ücretin yüzde 36 üzerinde iken günümüzde asgari ücretin yüzde 22 altına geriledi.

Ayrımcı ve çirkin politikalarla devlet memuru sayılan avukat, hemşire, mühendis, başkomiser ve imam hatiplinin aynı emekli maaşını alması ayarlanmıştı. 2025 yılında bu yanlıştan dönüldüğü anlaşılıyor. Emekli imamlar emekli memurlarla aynı maaşı alıyor: yaklaşık 23 bin TL. Fakat nasılsa savcılar, hakimlerden daha yüksek emekli maaşı alıyor. Neden? Çünkü hukuk fakültesine gitmeden savcı olabilmenin yolu açıldı, savcılar onlardan.

AKP’nin çözüm gibi sunduğu EYT’de aylık bağlama oranları düşük hesaplanarak (yüzde 60, 43 ve 28) EYT’lilerin ömür boyu düşük maaş alması “sağlanmıştır”. (Emeklilikte Yaşa Takılanlar)

Emekli maaşları hesaplanırken şu kriterler gözönüne alınır:
1-Güncelleme katsayısı: Yıllara göre artış oranı, TÜFE ve ekonominin büyüme oranının %100’ü olarak hesaplanıyordu. 2008’den sonra %30 olarak hesaplanmaya başladı.
Peki bu katsayı maaşı ne kadar etkiliyor? DİSK-AR’a göre, 100 ile hesaplanırsa 15.727 olacak bir maaş, 30’la hesaplanınca 9.802’e düşüyor.
2-Aylık bağlama oranı: Aylık bağlama oranları (ABO) düşürülmüş, 9000 gün çalışıp emekli olan kişinin prime oranla aldığı emekli maaşı yüzde 76’dan 2008’den sonra yüzde 50’ye inmiştir. 1999’da 1000 lira maaş alan biri emekli olurken 76 lira emekli maaşı almaya hak kazanırken, 2008’de en fazla 50 lira alabiliyor.

08.09.1999 (hariç) çalışılan dönem: Aylık bağlama oranı, 25 yıl sigortalılık süresi (9.000 gün) için yüzde 76 olarak uygulanıyor. 3.600 gün için ise yüzde 70 olarak alınıyordu.
08.09.1999 (dahil) ile 30.04.2008 (dahil) tarihler arası çalışılan dönem: 25 yıl için oran yüzde 65’e çekildi.
30.04.2008 (hariç) sonrası çalışılan dönem: Sosyal güvenlik kurumlarının tek çatı altına toplanması ile 25 yıl için aylık bağlama oranı yüzde 50’ye kadar indi.

3-Aylıkların alt sınırı: İşçi emeklilerin aylık alt sınır aylığı 1999 öncesinde yüzde 70 idi. 1999 “reformu” sonucunda alt sınır 5510 sayılı Yasa’nın 55. maddesi ile yüzde 35-40 olarak belirlenmiştir. Bu da en düşük primden ödeme yapan emeklilerin zaten az olan maaşlarının iyice azalmasına yol açmıştır.
4-Aylıkların artırılma yöntemi: Sadece TÜFE oranında arttırılan maaşlar zamanla iyice düştü, çünkü TÜFE rakamları da en az yüzde 50 düşük ilan ediliyor. Maaş zamları gerçek enflasyona göre değil, neredeyse yüzde 50 düşük ilan edilen TÜİK enflasyonuna göre hesaplandığından emeklinin alım gücü sürekli düşmektedir. Aylık bağlama oranının düşürülmesi ve enflasyon yüzünden alım gücü yanılmıyorsam 30 yılda 26’da 1’e düşmüş. Bir nesil önce emekli öğretmen ayda 26 tam altın alabiliyorken, günümüzde ancak bir altın alabiliyor.

TÜİK verilerine göre dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 27.670 lira, fakirlik sınırı 86.036 liradır. (2025) 2025 Temmuz itibariyle en düşük emekli maaşı 14.470 lira. Ülkemizde SGK primlerinin yüzde 42’si asgari ücret üzerinden yatırılıyor. Demek ki emeklilerin yüzde 42’si en düşük maaşı alıyor. Bağ-kur primlerinin ise yüzde 98’i asgari üzerinden yatırılır.

Fakat bu kadarı yetmemiş olmalı ki hükümet, vergi dilimi değişikliğiyle bir kesinti daha yapmayı planlamış. Yüzde 15’lik ilk gelir vergisi tarife dilimi 190 bin TL olarak sınırlandırılmış, bu tutarın 2000 yılında asgari ücretin 22 katına karşılık geldiği, 2026 yılında ise asgari ücretin 5,8 katına kadar gerilediği ifade edildi. Dilim sınırının düşürülmesi yüzünden işçiler yıl içinde daha kısa sürede üst vergi dilimlerine girecek, brüt maaşlarından daha fazla vergi kesileceğinden, net maaşları düşecek.

Günümüzde SGK, bizzat devlet kurumları ve haydutlarca milyarlarca lira dolandırılmakta ama fatura prim ödeyen çalışana kesilmeye çalışılmaktadır.

Sağlık hizmeti de çökmek üzere:
Emekli maaşları insan onuruna yakışmayacak seviyeye inerken, Sosyal Sigortalar’ın sağlık hizmeti de giderek bozuldu. Özetle:
. Yıldırıcı politikalar nedeniyle SGK hastanelerinde doktor kalmamış, uzman doktor hiç kalmamış, muayene süresi hasta başına 8 dakikanın altına düşürülmüştür.
. Bütün kamu hastanelerinden muayene, tedavi ve ilaç parası (katkı payı) alınmaya başlandı. SGK’nın prim alacakları defalarca affedildi, borçlar halka yüklendi.
. Özel emeklilik şirketlerine %25 prim (devlet desteği) verilmeye başlandı. Bu prim de halkın vergilerinden karşılanıyor.
. Suriye sınırından gelen milyonlarca göçmene ücretsiz sağlık hizmeti sunuldu, doğum, tüpbebek ve diş bakımı gibi pahalı tedavileri bile ücretsiz yapılıyor.
. SGK kendini çeviremez hale gelince, yanılmıyorsam bir bakan “Canım, emekliler de uzun yaşıyorlar, erken ölüverseler ne güzel olur” cinsinden buyurdular.

Türkiye’de 25-30 yıl çalışıp PRİM ÖDEYEN yaklaşık 16 milyon emekli açlık veya fakirlik sınırının altında yaşamaktadır.

Kaynakça:
. Türkiye'de emeklilerin durumu araştırma raporu, 13.07.2025, disk.org.tr/2025/07/turkiyede-emeklilerin-durumu-emekli-ayliklari-emekli-sayilari-ve-ayrilan-kaynaklar-arastirmasi-yayimlandi/
. https://www.sadettinorhan.net/emekli-ayliklari-artirma-2.html
. https://kadimhukuk.com.tr/emekli-maasi-hesaplama-ikramiyesi/
. https://www.dilekete.com/makaledosya/eyt-emekli-ayligi
. İşçi Sigortaları Kurumu (SGK), Duygu Yılmaz, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/380/%C4%B0%C5%9F%C3%A7i_Sigortalar%C4%B1_Kurumu_(SGK)
. İşçi Sigortaları Kurumu ve Sosyal Sigortalar Kurumu kaynakçası, 18 Temmuz 2022, https://www.tekgida.org.tr/isci-sigortalari-kurumu-ve-sosyal-sigortalar-kurumu-kaynakcasi-60674/
. https://www.iktisatsozlugu.com/tr/nedir/sosyal-sigortalar-kurumu/4251
. Tıp Dünyası, Nisan 2006 SSK Özel Sayısı, Türk Tabipler Birliği, https://www.ttb.org.tr/TD/TDSSK/index.pdf
. Türkiye Emekliler Derneği, www.tued.com.tr
. Emeklimatik adlı hesaplama sayfası: https://www.sadettinorhan.net/emeklimatik.html
. https://istanbulticaretgazetesi.com/ocak-2025-emekliye-zam-tablosu-yenilendi-ssk-bag-kur-en-dusuk-emekli-maasi-aciklandi