1942 – Türk Devrim Tarihi Enstitüsü açıldı.

Son güncelleme tarihi 15/06/2025

Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü (TİTE) ve İnkılap Müzesi, Atatürk’ün önderliğinde gerçekleştirilen devrim hareketlerinin çağdaş biçimde incelenmesi ve genç kuşaklara öğretilmesi amacına yönelik olarak 4204 sayılı Yasa ile 15 Nisan 1942’de kurulan bir araştırma, eğitim ve öğretim merkezidir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyetin ilanı sonrası toplumu çağdaş uygarlıklar seviyesine ulaştırmak için her alanda köklü devrim hareketlerine girişmiştir. Büyük tarihsel dönüşümün sürekliliğini sağlayacak düşünsel ve kültürel temelleri oluşturmaya yönelen Atatürk’ün eğitim ve öğretimle birlikte yeni devletin ideolojisine uygun olarak “milli tarih “ve “milli dil” çalışmalarına da ağırlık verdiği görülmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda çalışmalarına başlayan Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü, İkinci Dünya Savaşı’nın zor koşullarına karşın Cumhuriyet Tarihi ile ilgili çok sayıda arşiv belgesi, kitap ve eşya toplamaya başlamış ve günümüzde sahip olduğu kütüphane ve arşivin temellerini atmıştır.

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün yanı sıra, dönemin önemli şahsiyetlerinden birisi olan Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel de, Enstitü’nün kuruluşuyla özel olarak ilgilenmiş ve kuruluş sonrasında da bu kuruma verdiği önemi 7 Kasım 1942 tarihinde yaptığı bir konuşma sırasında, “Türk İnkılâbı gibi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü de Türk Milletinin malı ve şerefidir” diyerek ortaya koymuştur.

Enstitü süreli yayınlarından birisi olan “Atatürk Yolu” dergisi, 1988’den bu yana yılda iki kez (Mayıs-Kasım) yayımlanmaktadır. Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin yanı sıra arşiv ve kütüphanesi ile her düzeydeki araştırmacıya hizmet veren enstitü, bünyesindeki Devrim Tarihi Müzesi ile de toplumun bilgilenmesine dönük çalışmalara doğrudan katkı sağlamaktadır.

Vatandaşlar, radyoda, büyük günlük gazetelerde ve yerel gazetelerde yayınlanan bildiriyle, ellerinde bulunan belge ve materyali enstitüye bağışlamaya veya İlmî Danışma Kurulu’nun saptayacağı değer karşılığı satmaya veya adlarına saklanmak üzere enstitüye devretmeye çağırıldı. Bu yöndeki çalışmalar kısa zaman içinde önemli miktarda ve nitelikte malzemenin enstitüye gelmesini sağladı. Kuruluşunu izleyen ilk on yıl içinde enstitüde devrim tarihiyle ilgili 127 gazete ve dergi, Kurtuluş Savaşı’na ait 15 gazete koleksiyonu, kütüphanede 2.600 kitap, 2.800 fotoğraf, 5.000 fotoğraf camı ve 500 kadar film toplanmıştı.

Atatürk’ün Sivas Kongresi günlerinde kullandığı yazıhane ve koltuk, Kazım Karabekir’in Kurtuluş Savaşı esnasında imzaladığı anlaşmalarda kullandığı ve müzeye hediye ettiği kalemler, Büyük Taarruz Savaşı’nda öncülerin taşıdığı Türk Bayrağı, Cumhuriyet devriminin ilk şehidi olan asker ve öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay’ın kanlı kasketi, Erzincan depreminde köylüler ile kucaklaşan İsmet İnönü resmi ve diğer objeler sergilenen ürünler arasında yer almaktadır. Enstitünün kütüphanesinde 10.000’e yakın kitap, arşivinde dijital ortamda yaklaşık 100.000 belge, çok sayıda fotoğraf ve pul ile bazı gazetelerin koleksiyonları bulunmaktaydı.

Devrim Tarihi Müzesi 2017 yılından beri kapalı.

Kaynakça:
. https://tite.ankara.edu.tr/hakkinda/
. Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Nesim Şeker, 21 Aralık 2020, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/866/Ankara-%C3%9Cniversitesi-T%C3%BCrk-%C4%B0nk%C4%B1lap-Tarihi-Enstit%C3%BCs%C3%BC
. Atatürk Yolu dergisi, https://dergipark.org.tr/tr/pub/ankuayd/archive
. Devrim Tarihi Müzesi, Sezen Erdoğan, 2020, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/devrim-tarihi-muzesi
. Kubilay'ın kanlı şapkasının bulunduğu müzeyi gezdi, 25-12-2017, https://tgb.gen.tr/kampus/tgb-dtcf-kubilay-in-kanli-sapkasinin-bulundugu-muzeyi-gezdi-25840
. https://www.muzeasist.com/muze/profil/turk-inkilap-tarihi-enstitusu-muzesi
. https://weloveankara.com/muze/dtcf-muzesi/?tab=photos
. Atatürk Müzeleri, Nevin Yazıcı, 13 Nisan 2021, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/805/Atat%C3%BCrk_M%C3%BCzeleri