1942 – Sümerbank Karabük Naftalin Fabrikası

Son güncelleme tarihi 08/09/2026

II. Dünya Savaşı boyunca hammadde ithalatı neredeyse imkansız hale geldiğinden yerli üretime öncelik verilmiştir. Sümerbank Karabük Naftalin Fabrikası, Karabük Demir Çelik’ten yaklaşık 1,5 sene sonra 31 Kasım 1942’de deneme üretimine geçer.

Naftalin taş kömürü katranının damıtılmasıyla veya ham petrolün işlenmesiyle elde edilen beyaz, kristal yapılı bir hidrokarbondur. Boya, yakıt, asfalt ve yol yapımı, böcek ilacı, parfümeri ve eczacılık sektörlerinde hammadde veya ara madde olarak kullanılır.

1944 yılında Karabük Demir Çelik’in kok ünitesinde 300 bin ton kömür işlenerek 183 bin ton kok kömürü üretilmiştir. Kok elde edilirken çelikhane ve haddehanede kullanılan gazlardan başka 107 ton amonyum sülfat, 1.961 ton motor benzolü, 3.319 ton muhtelif türde gazlar, 5.752 ton briket yapmakta kullanılabilecek zift, 164 ton saf naftalin ve tali madde ortaya çıkmıştır.

Naftalin güveleri uzak tutmakta oldukça etkilidir. Oda sıcaklığında doğrudan gaz haline geçebildiği için keskin ve belirgin bir kokuya sahiptir. Eskiden lavanta keselerinin yanında naftalin topları da giysi dolaplarına ve çekmecelere yerleştirerek elbiselere, halılara güve yerleşmesi engellenirdi. Lavabolara konursa kötü koku oluşumunu engeller. Zararlı bir madde olduğundan uzun süre solumak tehlikelidir.

Kaynakça:
. Ulus, 1 Aralık 1942
. https://www.kimyaciniz.com/giysi-dolaplarinda-naftalin
. https://atamankimya.com/sayfalar.asp?LanguageID=1&cid=3&id=13&id2=15717
. Cumhuriyet Döneminin En Önemli Ağır Sanayi Hamlesi: Karabük Demir Ve Çelik Fabrikası (1939-1960), Nadir Yurtoğlu, Kasım 2017, Cilt XXXIII - Sayı 96, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/19/tur
. Karabük Demir Çelik İşletmeleri'nin temeli 88 yıl önce bugün atıldı, 03 Nisan 2021, https://www.metalurji.org.tr/index.php/basin-aciklamalari/792-karabuek-demi-r-celi-k-i-sletmeleri-ni-n-temeli-84-yil-oence-buguen-atildi
. Sanayide Asırlık Çınar: Kardemir, 03.04.2023, https://sanayigazetesi.com.tr/sanayide-asirlik-cinar-kardemir/