Son güncelleme tarihi 12/07/2025
Dalaman (Muğla): Mihrişah Sultan’a ait olan çiftliklerin işletmesi 1900’lü yıllarda Mısır Hıdivi Abbas Hilmi Paşa’ya geçer. 1929 yılında çiftlik Türk Ticaret Bankası’na, 1940’ta Devlet Zirai İşletmeler Kurumu’na devredilir. Yapılan resmi ölçümlere göre yüzölçümü 41.000 dekardır. Yüzeye yakın su bulunması sayesinde Anadolu’nun diğer kesimlerindeki çiftlikler gibi susuz ziraat usulünü değil, poli–kültür; yani sulu ziraat usulü uygulanmaktadır. Çiftlikte üretim faaliyetlerinde dekar olarak sırayla buğday, fiğ, yulaf, tane mısır, arpa, yulaf, susam, hasıl mısır, fasulye, hayvan pancarı, nohut, akdarı, patates, ayçiçeği, mısır, yer fıstığı, mercimek, kavun, karpuz ekiminin yapıldığı göze çarpmaktadır. Ayrıca civar çiftçilere makine tamiri desteği verilmektedir.
Büyükbaş hayvan beslenmiş, sadece 1954 yılında 133 TON inek sütü elde edilmiştir. Süt ürünleri üretimi, arıcılık, meyve ve sebzecilik yapılmaktadır. Fide üretilmektedir. Sadece 1955’te 15.000 adet narenciye fidesi dağıtılmıştır. Bursa İpek Böcekçilik Enstitüsü’nün talebi üzerine 100.000 dut fidanı yetiştirilmiş ve 70.000 adedi Bursa’ya gönderilmiştir.
Makine bakım, meyve ve sebzecilik kursları açılmış, çiftçilere eğitim verilmiştir.
Hatay (Dörtyol): 1941 yılında Reyhanlı’da 7.500 dekar arazi ile işe başlamıştır. İşletme önemli bir sulama kaynağı olan Asi nehrinin kollarından yararlanabilecek durumdadır. Daha sonra arazi varlığını 7.882.062 dekara çıkarmıştır. Hatay DÜÇ’te çevre köylülerin ziraat alet ve makinelerini usulüne göre kullanma yolunda örneklik teşkil ederek köylülerin tohumluk ihtiyacını karşılamıştır. Tarla tarımında pamuk, pirinç, akdarı, susam, bakla, yer fıstığı, melez mısır, hayvan pancarı, buğday, arpa, yulaf, yonca, korunga ve çeşitli çayır otların ekimi yoğun olarak yapılmıştır. Hayvancılık yapılmış, halka tavuk ve yumurta dağıtılmıştır.
1950–1955 yılları arasındaki beş yıllık dönemde toplamda 2.847 ton buğday, 1.461 ton arpa, 329 ton yulaf, 79 ton akdarı ve 191 ton çiğit elde edilmiş ve 191 ton tohumluk köylülere dağıtılmıştır. Ayrıca çiftçilerin tarım alet ve makineleri düşük bir ücret karşılığında tamir edilmiş, isteyene tarlasının ekim ve biçiminde çiftliğin tarım araçlarıyla yardım edilmiştir. Dalaman’da olduğu gibi binlerce fide yetiştirilerek dağıtılmış, tohumluk alınarak sterilize edilmiştir. İşletmede her yıl ortalama 97 çiftçi ailesi ile 34.800 dekarlık sahada sözleşmeli çiftçilik faaliyeti sürdürülmüştür. Yeni arazi edinimleri ve kiralamalar yoluyla çiftlik yüzölçümü yıllar içinde sürekli değişmiştir.
1983 yılında Devlet Üretme Çiftlikleri ile hara ve inekhaneler birleştirilerek TİGEM kuruldu. Ve TİGEM elbette ki AKP döneminde özelleştirildi.
TİGEM Reyhanlı (Hatay) arazileri önce Reyhanlı Baraj Projesi için Hazine‘ye devredilmeye çalışıldı. Mahkeme devir kararını 19.12.2014 tarihinde iptal etti. Ama konu orada bitmedi.
TİGEM Reyhanlı (Hatay) uzun süreli bir şirkete kiralandı. Bu çiftlik, Suriye’yle sınır komşusu olması nedeniyle politik öneme sahiptir. Halkın parasıyla ıslah edilmiş, 100 sene işlenmiş toprakların kamunun savurganlığını karşılamak üzere kiralanması ve sınır güvenliğini tehlikeye atabilecek risklere girilmesi ancak mevcut iktidarın yapabileceği bir iş.
TİGEM arazilerinin 327.000 dönümü yabancı şirketlere kiralanmıştır.
Kaynakça:
. Türkiye'de Zirai Eğitimin Tarihçesi ve Kurumsallaşması (1923-1963), Nurullah Kırkpınar, s.797-799, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, 1983
. https://www.tigem.gov.tr/
. https://www.tigem.gov.tr/Isletme/Index/2
. https://www.zmo.org.tr/icerik/hatay-reyhanli-tigem-icin-hukuk-zaferi-19840
İlk yorum yapan siz olun