1917 Bolşevik devriminden kaçan Beyaz Ruslar hemen yanı başlarında bulunan Türkiye’ye sığındılar. Beyaz Rusların göçü yeni mesleklerin ve işlerin de Türkiye’ye girmesini sağladı. Bu işlerden biri de petrol ticaretiydi. Beyaz Ruslar Simenowsky ve Pol Diaconoff, İstanbullu Behar Kardeşler ve iki Türk ortak birlikte Petrol Limited Şirketi’ni kurdular.
18 Şubat 1941 tarihli Milli Korunma Kanunu kapsamında Petrol Limited Şirketi, Petrol Ofisi Grubu’na devroldu. Petrol Ofisi Grubu, Türkiye’deki petrol pazarlamasında nazım rol oynamak üzere 2,5 milyon lira sermaye ile kuruldu. Kamu sermayesiyle kurulan ilk ulusal petrol dağıtım şirketiydi
Şirket, Karaköy Rıhtım Caddesi’nde Kozluca Han’ın iki odalı bir dairesinde mevcut 9 personel, Çubuklu, Kuruçeşme, İskenderun’daki basit birer tesis ve Rus firması Neft Sendikat’tan miras kalan bayilerle faaliyete başladı.
Şirketin ilk genel müdürü Talha Sabuncu, Türk mitolojisinin temel figürlerinden olan dişi kurdu kurumun logosunda kullanmaya karar verdi. Talha Bey’in eli bu tür işlere yatkındı; dişleri arasından kıvrımlı dili görünen bir kurt çizimi yaptı, kırmızı bir halka içine aldı ve Türkiye’nin en büyük kurumlarından biri olan şirketin logosu böylece doğmuş oldu.
1953’te ilk madeni yağ fabrikası, Derince’de Madeni Yağ Harmanlama Tesisi adıyla kuruldu. Petrol Ofisi, 1 Ocak 1967’den itibaren Türk Hava Yolları uçaklarına yakıt ikmali yapmaya başladı. Dünya sivil havacılık standartlarına uygun olarak yürütülen bu hizmetten, zirai mücadele şirketlerinin yanı sıra müttefik ülkeler ve yabancı şirketler de yararlanıyordu.
95 bin ton depolama kapasiteli Aliağa tesisleri, 18 Ağustos 1983 tarihinde hizmete girdi. Petrol Ofisi Grubu bütün kamu kuruluşlarına, askeriyeye mal verdiği ve geniş bir bayilik teşkilatı da olduğu için madeni yağda da satış potansiyeli çok yükseliyordu. Derince’deki fabrikanın kapasitesi yetersiz duruma gelince hammaddeye de yakın olmak amacıyla ikinci fabrikanın Aliağa’da yapılmasına karar verildi.
POAŞ, kamu mülkiyetinde yurdun her köşesine uzanan 5259 bayisiyle kamu yararı doğrultusunda faaliyetlerini sürdürüyordu.
1998 yılından başlayarak 2017 yılına kadar kademeli şekilde ve yasadışı yollarla özelleştirilip el değiştirerek tamamen satıldı. POAŞ’ın yüzde 51’lik kamu payı 1 milyar 260 milyon dolara İş Bankası ile Doğan Holding ortaklığına satıldı. Peşin 500 milyon dolar ödendi. Kalan 760 milyon dolar, aralarında Vakıfbank’ın da bulunduğu 9 bankanın oluşturduğu konsorsiyumdan alınan kredi ile ödendi.
Özelleştirmede teminat olarak POAŞ’ın temettü ödemeleri gösterildi. Başka deyişle POAŞ yine POAŞ’ın parasıyla satın alındı, ama sahibi Aydın Doğan oldu.
2005 yılında İş Bankası POAŞ hisselerini 616 milyon dolara Doğan Grubu’na sattı. Bu satışın ardından 6 ay kadar bir süre sonra Doğan Grubu, POAŞ hisselerinin %34’ünü Avusturyalı devlet petrol şirketi OMV’ye 1 milyar 54 milyon dolara sattı. Doğan Grubu 6 ayda 578 milyon dolar kazanmış oldu. 2010 yılında Doğan Grubu, POAŞ’ta kalan %54,14’lük hissesini de OMV’ye yaklaşık 1 milyar Euro karşılığında satarak akaryakıt sektöründen çıktı.
Kaynakça:
. https://www.petrol-is.org.tr/sites/default/files/2016-04-petrol-ofisi-ozellestirme-bn.pdf
. https://fuarteknoloji.com/petrol-ofisinin-kurulusu-ve-ozellestirme-sureci/
. https://petrol-is.org.tr/haber/ozellestirme-suc-dosyasi-1005
. Petrol Ofisi tarihçe, https://www.apetpetrol.com/petrol-ofisi-tarihce-2/
. Enerji Dolu 80 Yıl, Turcas Kültür Yayınları, s.21-22
İlk yorum yapan siz olun