Son güncelleme tarihi 29/05/2025
Cumhuriyet’in kuruluş yıllarını takiben gerçekleştirilen sanayi hamleleri döneminde Karabük fabrikalarında kullanılacak demirin ithal edilmek zorunda kalacağı düşünülmüştü, haliyle Divriği’de demir madeninin bulunuşu ülke çapında heyecanlı bir sevinç yaratmıştır.
1935–1936 yıllarında Sivas, Divriği, Vazıldan Bucağı çevresinde Maden Tetkik Arama Enstitüsü (MTA) jeologlarının yaptığı araştırmalar sırasında demir cevheri yataklarının görülmesi ile bu bölgede demirin varlığı anlaşılmıştır. Uzun bir süre Etibank Genel Müdürlüğü bünyesinde kalan Divriği Madenleri İşletmesi 21 Haziran 1955’te Türkiye Demir ve Çelik İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesine alınarak “Divriği Madenleri Müessesesi” adını almıştır.
Divriği Madenleri rezervi yapılan tespitlere göre 100 milyon ton olarak tahmin edilmiştir. Divriği demir madenleri genel manada tek tip yataktan oluşmuş, büyüklüğü ve zenginliği bakımından dünyada önemli cevher yatakları arasında yer almaktadır. Divriği’den çıkarılan cevherde % 60–65, Cürek’ten çıkarılan cevherde ise % 62–67 oranında yüksek değerli demir yüzdesi vardır.
Divriği Demir madenleri işletmesi, 1944 yılında çıkardığı cevherden 106.000 tonunu hazırlamış, stoklarıyla birlikte 136.000 tona varan cevherin 107.000 tonunu Karabük’e sevketmiş, 1945 yılına 29.000 ton stok bırakmıştır. Cevher üretimi yıllar itibarıyla artarak 1990’lı yıllarda 2,5 milyon tona ulaşmıştır.
Ülkemizde 1930’lardaki kendi kendine yeten bir sanayi oluşturma politikasıyla açılan işletmelerden biri de Cürek’teki demir madenleridir. Madende çalışacaklar için tasarlanan konutların bulunduğu yerleşke, “modern şehircilik anlayışıyla yapılmış” olması nedeniyle geçtiğimiz senelerde tescillenmiştir. Cürek’in Alman mimarlar tarafından tasarlandığı öngörülüyor.
Divriği-Hekimhan Madenleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Divhan işletmesinin 14 maden sahası ruhsatı ile birlikte %100 kamu hissesi, 07.04.2004’te sadece 28,5 milyon dolara Ereğli Demir-Çelik Fabrikaları A.Ş.ye (Erdemir) satıldı. Erdemir iki sene sonra özelleştirilerek OYAK’a devredildi.
OYAK, 2017’de özel kuruluş vasfından çıkarılarak Milli Savunma Bakanlığı’na bağlandı. Milli Savunma Bakanlığı’nın nereye bağlı olduğunu yazmaya gerek yok.
Kaynakça:
. http://divrigidernegi.com/icerik.asp?KID=8
. Unutulmaya Yüz Tutmuş Bir “Maden Sitesi”: Cürek, Mimarlık Dergisi, Temmuz-Ağustos 2017, http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=410&RecID=4226
İlk yorum yapan siz olun