1931 – Tekirdağ Şarap Fabrikası kuruldu

Son güncelleme tarihi 10/06/2025

Rivayete göre Ankara’da Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü inşaatında çalışan Macar taş ustaları, “şarap olmadan çalışmayız” derler. Aranır, taranır Ankara ve çevresinde şarap bulunamaz. Macar taş ustaları için ta Tekirdağ kıyılarından, Şarköy ve Mürefte’den Ankara’ya şarap getirilmesine karar verilir.

Cumhuriyet, Trakya ve Ege’den Yunanistan’a göçen Rumların terk ettiği bağları canlandırmayı hedefleyip beyaz bir sayfa açtı, Fransa’dan şarap uzmanları Emile Boffard ile Marcel Biron danışman olarak getirildi. Fransız uzmanlar yurdun dört yanındaki bağ bölgelerine “Deneme Şarapevleri” kurup bunlarla Türkiye’nin kaliteli şaraplık üzüm envanterini çıkardı. İzmir, Tekirdağ, Ürgüp, Gaziantep, Elazığ, Urfa, Maraş, Çorum, Tokat, Tarsus, Safranbolu, Malatya, Kırşehir, Yozgat, Bilecik gibi bölgelerde kurulan bu şarapevlerinin bazıları denemeler iyi sonuç vermeyince kapatıldı. Üzümün potansiyelinin yüksek olduğu yerlerdeki deneme şarapevleri ise büyük fabrikalara dönüştürüldü.

Tekirdağ Şarap Fabrikası, şarap uzmanı Bouffart’ın verdiği rapor üzerine kurulmuş ilk endüstriyel şarapçılık işletmesidir. Teknik donanımı yılda 2.5 milyon litre şarap üretebilecek kapasitededir. Fabrika 28 Ekim 1931’de açılır, 1967’den itibaren rakı üretimi eklenerek faaliyetine devam eder.

“Bugüne kadar mahsullerinin ya çürüyüp bittiğini ya da çok düşkün fiatlarla ellerinden çıkıp gittiğini gören ve hiç bir zaman üzümlerinin okkasını dört kuruştan fazlaya satamayan bağcılar şimdi kendilerinin ayağına kadar gelen inhisar idaresinin bir okka üzümü asgari 7 ve azami 10 kuruştan satın aldığına şahit olunca, coşkun bir meserret içinde fevç fevç hükümete teşekkür etmektedirler...

Müskirat İnhisar İdaresi iyi şarabın iyi üzümden çıkarılacağı hakikatini bildiği içindir ki faaliyetinin bir kısmını bağcılığın ıslahına hasretmeğe (ayırmaya) karar vermiştir. Bağcılarımıza iyi üzüm yetiştirmenin ve bağları hastalıktan korumanın çarelerini nazari ve ameli surette göstermek maksadile şimdiden tertibat almıştır (hazırlık yapmıştır).

Ülkemizde her yıl yaklaşık 60 küsur milyon litre şarap imal edilirken, Tekirdağ Şarap Fabrikası tek başına yılda 15 – 16 milyon litre şarap üretebiliyordu. Tesiste her yıl şarabın yanı sıra 17 milyon litre de rakı üretiliyor. Türkiye’de her yıl tüketilen 70 – 72 milyon litre rakının neredeyse dörtte biri de Tekirdağ’da yapılarak yurdun dört bir köşesine dağıtılıyordu.

Tekirdağ kıyılarından yükselen bir yamaçta kurulu bulunan Tekirdağ Şarap Fabrikası, kıyıya bir dekovil hattı ve bir boru hattı ile bağlanmıştı. Avrupa’ya ihraç edilen milyonlarca litre dökme şarap, 550 metrelik boru hattından geçerek iskeleye yanaşan şarap tankerlerine doldurulurdu.

Tekel 2003’te Mey İçki’ye satıldı. Mey, Diageo’ya satıldı. Önce Diyarbakır ve Çanakkale fabrikaları kapatıldı. Tekirdağ İçki Fabrikası 2014’te özelleştirilip 2017’de kapatıldı.

Hem istihdam açısından, hem de bölge bağcılığına verdiği katkı ile çok yerinde kurulmuş bir tesisti. Diğer fabrikalar gibi, kapatılması bölge adına büyük kayıp oldu. Bölgedeki üzüm bağları birer birer sökülmeye başlandı. Sökülen bağların yerini dolduracak yeni bir ürün bulunamadı. Bu nedenle Tekirdağ ve ilçelerinde bağcılıktan geçinen çiftçilerimiz çok zor durumda.

Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisi, 102 dönüm yüzölçümüne sahip eski tekel fabrikasının yerinde imar değişikliği yaparak şehrin göbeğine AVM ve lüks konut yapılmasına onay verdi.

Kaynakça:
. Tekirdağ'da rakı fabrikası kapandı... Kenti hüzün bastı, Ruhan Yalçın, 16.08.2017, https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/vodafone-uydu-uzerinden-mobil-iletisim-calismalarina-hiz-verdi-42728153
. Giderayak Tekirdağ'ın geleceğini sattılar!, Özlem Gürakar, 04 Mart 2024, https://tekirdagcanlihaber.com/giderayak-tekirdagin-gelecegini-sattilar/
. Tekirdağ'dan Avrupa'ya şarap boru hattı, Bülent Yardımcı, 14.09.2003, https://www.milliyet.com.tr/en/tekirdagdan-avrupaya-sarap-boru-hatti-5153910
. Mey İçki'nin Tekirdağ'daki 86 Yıllık Fabrikası Kapandı, 14.08.2017, https://www.haberler.com/ekonomi/mey-icki-nin-tekirdag-daki-86-yillik-fabrikasi-9927746-haberi/
. Cumhuriyet, 28 Kasım 1931, s.4
. II: Şarabımız Cumhuriyet'le var oldu, Mehmet Yalçın, 02 Eylül 2023, https://t24.com.tr/yazarlar/mehmet-yalcin/cumhuriyet-yazilari-ii-sarabimiz-cumhuriyet-le-var-oldu,41348
. Yenigün, 18 Ocak 1940, s.2