Son güncelleme tarihi 29/05/2025
Demiryolları neden yabancılardan satın alınmak zorundaydı?
Özetle, demiryolunu inşa eden şirketlere geçiş garantisi veriliyor, garanti farkı ödemek için yeniden borç alınıyor, ayrıca hattın geçeceği devlet arazisi şirkete bedelsiz devrediliyordu. Şirket hat boyundaki devlet ormanlarını ve taş ocaklarını hiçbir bedel ödemeden kullanabiliyordu.
Demiryolu yapımı, bakımı ve işletilmesi için gereken malzeme gümrüksüz olarak ithal ediliyordu. Demiryolunun kenarlarında bazen 40, bazen 45 km’lik şeritler içindeki petrol de dahil bütün madenleri işletme hakkına sahip oluyordu.
1928-1948 arasında yapılan millileştirmeler ve anlaşmalarla devralmalar sonucunda ülkede imtiyazlı hiçbir demiryolu şirketi kalmamıştır. Üstelik imtiyazlı yabancı şirketlerin ellerindeki demiryolu hatlarına doğrudan el koyulmamış, pazarlık yoluyla ve zamana yayılmış ödeme koşullarıyla bu demiryolu hatlarını satın alınmıştır. Pazarlık müzakereleri, çoğu zaman tartışmalı geçmiş ve birkaç yıla sarkanı da olmuştur. İlk ödemeler 1929 yılında başlamış ve 1950 yılına kadar sürmüştür. Millileştirilen toplam demiryolu hattı uzunluğu ise 3840 kilometre kadardır.
Kaynakça:
. Cumhuriyet Demiryoluyla Kanatlandı, T.Arslan Bartu, 11 Mart 2011, https://kentvedemiryolu.com/cumhuriyet-demiryoluyla-kanatlandi/
. Cumhuriyet'in Sloganı: Bir Karış Fazla Demiryolu, Nazmi Kal, https://haber.tobb.org.tr/ekonomikforum/2016/268/108_114.pdf
İlk yorum yapan siz olun