1925 – Eskişehir Tayyare Tamirhanesi açıldı.

Son güncelleme tarihi 18/09/2026

Kuva-yı Havaiye Müfettişliği tarafından Afyon ve İzmir’den aktarılan donanımla portatif hangarlarda faaliyete başlamıştır.

Türk uçak sanayiini geliştirmek amacıyla 15 Ağustos 1925’te Ankara’da “Tayyare ve Motor Türk Anonim Şirketi” (TOMTAŞ) kuruldu. Alman Junkers Flugzeugwerke A.G. firması ve T.C. Müdafaai Milliye Vekaleti (Milli Savunma Bakanlığı) ortaklığıydı. Türkiye’nin ilk talebi bir uçak tamir atölyesi kurulmasıydı. TOMTAŞ Eskişehir uçak tamirhanesine demir iskelet ve tuğla duvarlı iki hangar ilave etmiş, altyapı oluşturmuş, personele eğitim olanağı sunmuştur.

Cumhuriyetin ilk uçak mühendislerinden ve Türk savunma sanayiinin öncülerinden Selahattin Reşit Alan, “Selâhattin-1” adını verdiği uçağının tasarımını Eskişehir Uçak Tamir Fabrikası’nda tamamlamıştır.
“Selâhattin-1” tasarımına dayalı olarak MMV-I (Milli Müdafaa Vekâleti–1) kodu ile eğitim ve keşif uçağı projesini hazırladı ve prototip imalatına başladı. Motorunu ve pervanesini ABD’den getirttiği uçağın diğer tüm aksamını yerli olarak Kayseri ve Eskişehir’de imal ettirdi.

1928’de TOMTAŞ iflas edince tamirhane, Birinci Tayyare Tabur Komutanlığı bünyesine alınır.

1942’de Eskişehir İkmal Merkezi (EİM) adını alır, tüm hava birliklerine ait araç ve malzemelerin çoğunun onarımı ve ikmali burada yapılır. 1945’te Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlanır. Eskişehir Uçak Tamir Fabrikası’nda 1950’li yıllara kadar pervaneli uçakların bakım ve onarımlarını gerçekleştirildi. Sonraki yıllarda muharip jet uçaklarının bakım ve onarımını da üstlendi.

1956’da ABD’den temin edilen T-33A Shooting Star ile F-84G Thunderjet uçaklarının tamirhaneleri Eskişehir’de kurulur.

1 Haziran 1967’de turbojet motorlarının geliştirilmesi maksadıyla “Jet Revizyon Tesisi” açılır. 1975’te “Eskişehir İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı” statüsüne kavuşur, bölgenin ve dünyanın önemli havacılık teknolojisi tesislerinden biri haline gelir.

Günümüzde 1’inci Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü adı altında Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın envanterindeki tüm jet uçakları ile bunlara ait motorların fabrika seviyesi bakımlarını gerçekleştirebilmektedir.

Eskişehir Tayyare Tamirhanesi’nin teknik imkanları sayesinde Sabiha Gökçen Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ile Eskişehir Teknik Üniversitesi’ndeki eğitim programlarının altyapısı hazırlanmıştır.

Kaynakça:
. https://canerel.com.tr/index.php/guncel?id=62
. https://www.defenceturk.net/asfatin-devasa-gucu-askeri-fabrikalarin-hava-bakim-kabiliyetleri
. I.Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü röportajı, Defence Turk Dergisi, sayı.19
. https://tolgaozbek.com/hobi/havacilik-tarihi/selahattin-resit-alan-bir-ucak-muhendisi-ve-pilot/
. Die türkische Luftfahrtindustrie hat eine lange Tradition, 7 Aralık 2020, https://nex24.news/2020/12/die-tuerkische-luftfahrtindustrie-hat-eine-lange-tradition/
. JUNKERS F13 Limuzin, M.Haluk Sevel, https://www.tayyareci.com/v2/digerucaklar/turkiye/1923ve50/junkers-f13.asp.html
. http://hugojunkers.bplaced.net/tomtas.html
. https://commons.wikimedia.org