1924 – Zonguldak Maden Mühendisi Yüksek Okulu açıldı.

Son güncelleme tarihi 24/01/2026

17 Şubat – 4 Mart 1923 tarihlerinde toplanan İzmir İktisat Kongresi’nin en önemli sonuçlarından biri de “Maden Sorunları” görüşülürken alınan “En mühim bir servet kaynağı olan madenlerimizin kendi fen adamlarımız tarafından ilmi bir surette tetkik edilmesi.” kararı olsa gerektir. Bu karar sanki bir yıl sonrasına tutulan bir ışık gibidir. Çünkü 20 Ekim 1924 (20 Teşrin-i Evvel 1340) tarihinde İktisat Vekâleti’ne bağlı olarak Zonguldak Maden Mühendis Mekteb-i Âlisi (Zonguldak Maden Mühendisi Yüksek Okulu) öğretime başlar.

1930 yılında Ankara’da toplanan “Sanayi Kongresi”nden sonra ise okulun adı “Yüksek Maadin ve Sanayi Mühendis Mektebi” olarak değiştirilir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu genç Cumhuriyet’in ilk yüksekokulunun başına Mehmet Refik (Fenmen) getirilir. Mehmet Refik Fenmen, adı pek yaygın olarak bilinmese de bir mühendis, bilim adamı ve aydın bir yöneticiydi. 1906’da Liége Üniversitesi’nin Elektrik Mühendisliği Bölümü’nden üstün başarı ile yüksek mühendis olarak mezun olmuştur.

Maden mektebinin kuruluşunda emekli Ereğli Maden Müdürü Hüseyin Fehmi (İmer)’in de büyük katkıları vardır. Okul Zonguldak’ta, iki katlı mütevazı bir binaya yerleşmiş, üç sınıflı, ortaokul mezunu kabul eden bir orta derecede yatılı bir okuldu. Bu okulda sadece basit kimya laboratuvarı vardı. Parasız ve yatılı öğrenci kabul eden bu okul, çoğunluğu Anadolu’dan gelmiş fakir fakat okuma isteği azmiyle yanıp tutuşan öğrencilerle dolmuştu. Çok kısa sürede hızlı bir gelişme gösteren bu okul, yabancı dilde eğitim yapan, öğrencilerini yurtdışı stajlara gönderen, sosyal ve sportif etkinlikleriyle (basketbol, atletizm, futbol ve tenis) küçük fakat günümüz koşullarında bile çağdaş sayılabilecek bir üniversite kimliği kazanmıştır.

1931 yılında kapatılan Mühendis Mektebi, “Jeometr (Maden Topografı), Başçavuş” gibi teknik eleman yetiştiren iki yıllık meslek okuluna dönüştürülür. 70 mühendis yetiştiren okulun kapatılmasının nedeni belirsizdir. Bir deyişe göre bu sayı yeterli görüldüğünden, diğer bir deyişe göre o yıllardaki büyük ekonomik buhranın zorlamasıyla okul kapatılır, öğrencileri İstanbul’daki yüksekokullara nakledilir.

Okul ve mezunları konusunda 1930-1931 yılı mezunu Enver Necdet Egeran şu değerlendirmeyi yapmaktadır: “Kapatılmamış olsaydı şimdiye kadar Avrupa’daki birçok üniversitenin çok üstünde talebe yetiştiren mükemmel bir Grande Ecole olarak devam edecekti. 1935 yılında ekonomiye devletçilik ağırlığı verilmek istendiği zaman, Zonguldak maden yüksek mühendislerinin Avrupa ve Amerika’da tahsil görmüş yüksek mühendislerle birlikte yüze yakın bir yekün teşkil etmesi MTA, Etibank ve EKİ müesseselerinin kuruluşuna imkân vermiş ve devlet eliyle madenciliğin gelişti­rilmesi sağlanmıştır.

Kaynakça:
. Madencilik Bülteni dergisi, Temmuz-Aralık 2007, s.102, https://api2.maden.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/ad5292c158f3924_ek.pdf
. “ZONGULDAK MADEN MÜHENDİS MEKTEB-İ ÂLİSİ”, 24 Mart 2012, Gürdal Özçakır, https://kdzereglifutbol.blogspot.com/2012/03/zonguldak-maden-muhendis-mekteb-i-alisi.html
. Zonguldak Maden Yüksek Mühendis Mektebi Müdürü Mehmet Refik Fenmen, Gürdal Özçakır, 15 Mart 2023, https://www.karadenizhavadis.net/yazarlar/gurdal-ozcakir/zonguldak-maden-yuksek-muhendis-mektebi-muduru-mehmet-refik-fenmen/32/
. Ereğli Maden Müdürü Hüseyin Fehmi İmer, Gürdal Özçakır, 25 Nisan 2023, https://www.karadenizhavadis.net/yazarlar/gurdal-ozcakir/eregli-maden-muduru-huseyin-fehmi-imer/44/
. Zonguldak Maden Mühendis Mekteb-i Alisinin İlk Mezunlarından Maden Mühendisi Ömer Hulusi Barutoğlu, Gürdal Özçakır, 29 Ağustos 2023, https://www.karadenizhavadis.net/yazarlar/gurdal-ozcakir/zonguldak-maden-muhendis-mekteb-i-alisinin-ilk-mezunlarindan-maden-muhendisi-omer-hulusi-barutoglu/88/
. Türkiye'de maden mühendisliği eğitimi tarihçesi, Nadir Avşaroğlu, 2001, https://api.maden.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/619e83c8832a8b5_ek.pdf