1923 – İzmir İktisat Kongresi toplandı.

Son güncelleme tarihi 15/07/2026

Lozan Konferansı görüşmelerine Şubat’ta ara verilmiştir. İki buçuk aylık ara dönemde Ankara Hükümeti ülkeyi kalkındırma adına hamlelere başlamıştır bile.

O yıllarda Anadolu’nun mali durumu özetle şöyleydi:

Sermaye ve banka yokluğu nedeniyle çiftçiler, eskiden beri aşırı yüksek faizlerle tefecilerden borç almak durumunda kalıyordu. Çiftçiler, yüzde 10’luk Aşar Vergisi’nin yanısıra, yol vergisi (Tarik bedeli), ağnam (hayvan vergisi) ve maarif (eğitim) vergisi gibi vergiler de veriyorlardı. Yol vergisini nakden veremeyenler, belirli sayıda iş günü devlete ücretsiz çalışmak durumundaydı (angarya sistemi). Örneğin üç kişilik bir ailenin tahakkuk edilen vergiyi ödemesi için iki dana ve bir inek satması gerekirdi, bu da vergi yükünün ağırlığı konusunda bir fikir verebilir. Eğitim kurumlarının yerel idare tarafından yoksul çiftçiden alınan vergilerle tesis edilmesi geleneği, yerelde toplanan vergilerin denetimi yapılamadığından büyük sorun teşkil ediyordu. Eğitim vergileri başka işlerde kullanılıyordu.
Tarım makinelerinin bulunmaması ve fakirlik yüzünden ekime elverişli 231.5 milyon dönüm arazinin sadece 43.6 milyon dönümü ekilebilmektedir. Kurtuluş Savaşı sonrasında ülkeyi terk eden azınlıklardan kalan geniş araziler, büyük toprak sahiplerinin veya yeni türeyen ağaların eline geçmiş, şehit aileleri veya gazilere dağıtılamamıştır.

Ülke genelinde 1100’den fazla temsilci İzmir (Türkiye) İktisat Kongresi’nde biraraya gelerek bağımsızlık sonrası Türkiye’nin ekonomik altyapısını tasarlar. Dört grup, çiftçiler, tüccarlar, sanayiciler ve işçiler olmak üzere dört ayrı meslek komisyonu şeklinde ayrı ayrı toplanarak çalışır. 4 Mart’ta 12 maddeden oluşan “Misak-ı İktisadi” (Ekonomik Sınırlar) kabul edilir. Çıkan kararlar özetle şunlardır:

. Milli bankaların kurulması. (tefeciliğin engellenmesi)
. Demiryolları inşasının hükümetçe bir programa bağlanması.
. Sanayinin teşviki.
. İktisat öğretiminin yaygınlaştırılması.
. Aşarın kaldırılması. (yüzde 10)
. Tarımsal kredinin düzene sokulması. Ziraat Bankası’ndan alınan kredilerin düğünlerde çarçur edilmesinin engellenmesi için Men-i Müskirat Kanunu ve Düğünlerde Men-i İsrafat Kanunu çıkarılması.
. Rejinin kaldırılması. (Tütün Rejisi)
. Amele yerine işçi denilmesi.
. Çalışma süresinin 8 saate indirilmesi.
. Anonim şirketlerin kurulmalarını kolaylaştırmak.

1923 İzmir İktisat Kongresi’nde ele alınan konulardan biri sigortacılıktı. Sigorta şirketlerinin yüksek prim alması, ödemeleri gereken vergileri sigortalananlara yüklemeye çalışması, tazminatları ödemekten kaçınmasından şikayet edilmiş ve sigortacılar sendikasının feshedilmesi, hükümetin çıkardığı kanunlara uymayan şirketlerin kapatılması talep edilmişti. 1924’te Sigortacılar Sendikası feshedildi.

Kaynakça:
. Prof.Dr.Taner Timur, Türk Devrimi ve Sonrası, İmge Kitabevi, 3.Baskı, s.38-39, 74-78
. Ekonomik kalkınma savaşının temelini atan kongre, İzmir İktisat Kongresi, TOBB Ekonomik Forum Dergisi, Nazmi Kal, yıl 2017, sayı 270, s.106-112, https://haber.tobb.org.tr/ekonomikforum/2017/270/106_112.pdf
. Türkiye İktisat Kongresi, Erdinç Tokgöz, 2 Mart 2021 , https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/438/T%C3%BCrkiye-%C4%B0ktisat-Kongresi
. İzmir İktisat Kongresi ve Mustafa Kemal Atatürk’ün kongredeki açılış konuşması, Ahmet Can Ayışık, 14.05.2020, https://bilgedunyali.com/izmir-iktisat-kongresi-ve-mustafa-kemal-ataturkun-kongredeki-acilis-konusmasi/ataturk-turk-devrimi/
. İzmir İktisat Kongresi ve Mustafa Kemal Atatürk’ün kongredeki açılış konuşması  tam metin, https://www.turksolu.com.tr/mustafa-kemal-pasanin-izmir-iktisat-kongresi-acilis-konusmasi-yabanci-sermaye-artik-turkiyeyi-esir-ulkesi-yapamaz/
. Günümüz Türkiyesi yorumuyla İzmir İktisat Kongresi, EGİAD Yarın dergisi, Ağustos 2009 sayı.23, https://www.egiad.org.tr/uploads/iktisat-kongresi.pdf
. ‘Cumhuriyet’ sigorta sektöründe gelişimin anahtarı oldu, 
30 Ekim 2023, https://sigortamedya.com.tr/cumhuriyet-sigorta-sektorunde-gelisimin-anahtari-oldu/