Son güncelleme tarihi 23/01/2026
Sovyet Rusya Türkiye’deki bağımsızlık hareketini desteklemektedir. Önceleri bize karşı Ermenistan tarafında yer almakla birlikte, sonradan Ermenistan’dan desteğini çekiyor, böylece Türk ordusu Doğu’da Ermeniler’i yeniyor ve toprak taleplerinden vazgeçiriyor. Doğu Cephesi’nin kapanmasıyla Milli Mücadele kuvvetleri batıya kaydırılabiliyor.
Türk Ordusu bir yıl boyunca hazırlık yapıyor. Ordunun asker sayısı 100 bin’den 208 bin’e (?) çıkarıldı. Yeni vergiler getirildi. Tarım alanlarının işlenmesi sağlandı. Orduya yurtdışından cephane ve silah tedarik edildi. 1
Fransa ve İtalya, Türk Hükümeti’yle barış anlaşması yaparak işgal ettikleri topraklardan çekildi. Hatta, Bolşevikler’in Milli Mücadele’ye yaptıkları altın yardımı sayesinde (Moskova Anlaşması) bu ülkelerden hatırı sayılır miktarda silah satın alındı.
Türk demiryolcular Büyük Taarruz’da buharlı makinelerin yakıtı olan kömürü zor buldukları ve çoğu zaman odun kullandıkları trenlerle yüz binlerce askeri, cephaneyi, malzemeyi cephelere ve 9 Eylül 1922 tarihinde de İzmir’e kadar ordumuzun yanında aksatmadan ulaştırdılar. Şehitlerimizi ve yaralılarımızı cephe gerisine getirdiler. Demiryolu kenarındaki köy, kasaba ve şehirlerin erzak ihtiyaçlarını karşıladılar.
26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz başladı. 30 Ağustos’ta Türk ordusu zaferini ilan etti. Mustafa Kemal Paşa 1 Eylül’de orduyu şu sözlerle cesaretlendirecekti:
“Türkiye Büyük Millet Meclisi Orduları! Afyonkarahisar-Dumlupınar Büyük Meydan Muharebesi’nde zalim ve mağrur bir ordunun asıl unsurlarını inanılmayacak kadar az bir zamanda yok ettiniz. Büyük ve yüce milletimizin fedakârlıklarına layık olduğunuzu ispat ediyorsunuz. Sahibimiz olan büyük Türk milleti, geleceğinden emin olmakta haklıdır…
Bütün arkadaşlarımın Anadolu’da daha başka meydan muharebeleri verileceğini dikkate alarak ilerlemesini ve herkesin aklını, yiğitliğini ve gayretini yarışırcasına göstermeye devam etmesini isterim.”
“Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!”
Fransa ve İtalya Türk Hükümeti’yle barış anlaşması yaparak işgal ettikleri topraklardan çekildiler. Hatta, Bolşevikler’in Milli Mücadele’ye yaptıkları altın yardımı sayesinde (Moskova Anlaşması) bu ülkelerden hatırı sayılır miktarda silah satın alındı.
26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz başladı. 30 Ağustos’ta Türk ordusu zaferini ilan etti. Mustafa Kemal Paşa 1 Eylül’de orduyu şu sözlerle cesaretlendirecekti:
“Türkiye Büyük Millet Meclisi Orduları! Afyonkarahisar-Dumlupınar Büyük Meydan Muharebesi’nde zalim ve mağrur bir ordunun asıl unsurlarını inanılmayacak kadar az bir zamanda yok ettiniz. Büyük ve yüce milletimizin fedakârlıklarına layık olduğunuzu ispat ediyorsunuz. Sahibimiz olan büyük Türk milleti, geleceğinden emin olmakta haklıdır…
Bütün arkadaşlarımın Anadolu’da daha başka meydan muharebeleri verileceğini dikkate alarak ilerlemesini ve herkesin aklını, yiğitliğini ve gayretini yarışırcasına göstermeye devam etmesini isterim.”
“Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!”
Bozulan Yunan ordusu ve gayrımüslim çeteler sakince çekilmeyecekti, yakıp yıkmaya başladılar, tüm Ege’de tarifsiz mezalimler gerçekleştirdiler.
İnsana yapılan zulümün yanında, bombalama ve yangınlar nedeniyle evlerin yüzde 95’i yıkıldı. Erzak depoları yandı. Taş taş üstüne kalmadı. Sağ kalabilenler ormanlara kaçtı, aç sefil göç ettiler.
Ordumuz bu muharebede, 15 günde 450 kilometre mesafe katederek 9 Eylül 1922 sabahı İzmir’e girdi.
Fakat kurtuluş sevincimiz uzun sürmeyecekti. İzmir’de 13 Eylül gecesi 17 farklı yerde eşzamanlı başlayan yangınlar, yetersiz imkanlar nedeniyle söndürülemiyordu. Özellikle Ermeni mahallesinde yangını söndürmeye gelenlere ateş açılıyordu. Çok sayıda kişi yaralandı, ölenler oldu. Şehrin dörtte üçü, depolar, tüm yiyecek erzakı yandı. Sağ kalanlar barınacak bir çatı, yiyecek ekmek bulamadı. Yangının molozu 10 sene kaldırılamadı.
İşgalden kurtulan Anadolu Hükümeti, yanmış, yıkılmış, zulüm ve açlıkla boğuşan topraklarla başbaşa kalmıştı.
Kaynakça:
. 100.Yılında Büyük Taarruz, https://tite.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/154/2023/01/100.-YILINDA-BUYUK-TAARRUZ.pdf
. Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele Döneminde Türk Deniz Havacılığı Faaliyetleri, Umut Cafer Karadoğan, Kasım 2018, Cilt XXXIV - Sayı 98, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/9/tur
Yanık Yurt sergisi, https://www.apikam.org.tr/tr/Sergiler/Yanik-Yurt/1/117?tab=118
. Kurtuluş Savaşı'nın Mali Kaynakları, Alptekin Müderrisoğlu, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20734
Mezalim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20675
THK uçakları, https://www.tayyareci.com/v2/digerucaklar/turkiye/kurtulus.asp.html
. Milli Mücadele Albümü, Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı Yayınları, ANKARA - 2020
. Dönemin mizah dergilerinde Milli Mücadele karikatürleri, 2004, Cüneyd Okay, https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/13934,millimucadelekarikaturleri-2pdf.pdf?0
. "BEHİÇ ERKİN" kimdir?, Yaşar Rota, 26 Mart 2014, https://www.yesillojistikciler.com/demiryolu/behic-erkin-kimdir-yasar-rota-yazdi/2436
. Prof.Dr.Taner Timur, Türk Devrimi ve Sonrası, İmge Kitabevi, 3.Baskı, s.22
. Yangın sonrası Turgutlu, 1923, Frédéric Gadmer et Camille Sauvageot - (29 octobre-6 février), Albert Kahn arşivi, https://collections.albert-kahn.hauts-de-seine.fr/document/turgutlu-izmir-turquie-d-asie-casaba-et-smyrne/617aa7e0cf8b8968b338c679?filtrerParMission%5B0%5D=1922-1923%20-%20Turquie%20-%20Frédéric%20Gadmer%20et%20Camille%20Sauvageot%20%20-%20%2829%20octobre-6%20février%29&pos=5&pgn=0
. Yangın sonrası Bilecik, 1922, Frédéric Gadmer et Camille Sauvageot - (29 octobre-6 février), Albert Kahn arşivi, https://collections.albert-kahn.hauts-de-seine.fr/document/turquie-d-asie-bilecik-achagui-keni-kuplu/617aa7e0cf8b8968b338c914?filtrerParMission%5B0%5D=1922-1923%20-%20Turquie%20-%20Fr%C3%A9d%C3%A9ric%20Gadmer%20et%20Camille%20Sauvageot%20%20-%20%2829%20octobre-6%20f%C3%A9vrier%29&pos=7&pgn=0
İlk yorum yapan siz olun