Son güncelleme tarihi 06/06/2026
Türkiye’ye sığınan iki Alman zırhlısı Goeben ve Breslau’nun (Yavuz ve Midilli) Osmanlı Devleti tarafından satın alındığı açıklanmıştı. 27 Ekim 1914 günü Alman Amiral Souchon’un komutasında Goeben, Breslau ve dokuz Osmanlı savaş gemisinden oluşan bir donanma tatbikat bahanesiyle Karadeniz’e açıldı. Donanma 29 Ekim 1914 sabahı Rus liman ve gemileriyle temas kurdu. Odessa, Sivastopol, Novorossisky ve Tedosya limanlarını bombaladı. Bir mayın ve onbeş askeri nakliye gemisi batırıldı, bir torpidoya ağır hasar verildi. Bir kömür gemisi 3’ü subay 75 personeliyle esir alındı. Novorossisky’de buğday silolarıyla elli petrol deposu tahrip edildi. Bu gelişmeler dönüm noktası oldu ve 2 Kasım’da Rusya 5 Kasım’da İngiltere sırasıyla Osmanlı İmparatorluğu’na karşı savaş ilan ettiler. Peki Osmanlı’yı savaşa sokup mahfına sebep olan saldırı neden gerçekleşti?
O dönemde Almanya’nın Osmanlı elçiliğinde ataşemiliter görevinde bulunan Hasan Cemil Çambel’in anılarında anlattığına göre bombalamanın asıl nedeni farklı: Almanya savaşta yalnız kalmış ve yanına destek arıyor, Osmanlı’yı savaşa ikna etmeye çalışıyor. Enver ve Talat Paşa savaş yanlısı, fakat Cavit ve Cemal Paşa savaşa karşılar. 2 Ağustos 1914 tarihlerinde Alman Donanma Bakanı Amiral Tirpitz, kendisini tesadüfen ziyarete gelen ataşemiliter Çambel’e çıkışarak “Neden savaşa girmiyorsunuz, bırakın Goeben ve Breslau Rus sahillerini topa tutsun! Siz gemilere boşa top atın, uğraştık ama batıramadık dersiniz.” diye tavsiyede bulunuyor. Karşılığında da Osmanlı’ya Karadeniz’in tüm kuzey sahillerini vaadediyor. O gün Almanya’yla Osmanlı devleti arasında gizli bir işbirliği anlaşması imzalanıyor. Anlaşmaya göre Osmanlı Almanya’nın çarpıştığı cephelere koşacak ama nedense Almanya’nın Osmanlı’ya herhangi bir yardım zorunluluğu yok. Bu konuşmalar sırasında Goeben ve Breslau, İtalya’daki Messina Boğazı’nı geçip Çanakkale’ye doğru ilerliyor. Kaptanı Alman olan donanma, ne tesadüftür ki, 27 Ekim’de Almanlar’ın “tavsiye ettiği” gibi Rus şehirlerini bombalıyor.
İstanbul Hükümeti ve müttefiki Almanya, bütün Müslümanlar’ı etkileyebilmek ümidiyle 14 Kasım’da Mukaddes Cihat (Cihad-ı Ekber) ilan etmiş, Britanya, Fransa, Rusya, Sırbistan ve Karadağ’a karşı silahlanılmasını duyurmuştur. Ancak beklenen sonuç alınamaz. O sırada Anadolu halkının ne durumda olduğunu anlamak için 1917 tarihli aşağıdaki fotoğrafa bakmak yeter. Soldaki Alman askeri, Türk işçisiyle sohbet ediyor.
Türk halkı 1915 yılında Çanakkale’de tarihi değiştiren bir mücadele sergiler ve zafer kazanır. Fakat Çanakkale Zaferi tüm cephelerde yenilgiyi engellemeye yetmez.
Devamı 1915 Çanakkale Zaferi ve Mondros Anlaşmaları maddesinde.
Kaynakça:
. Hasan Cemil Çambel, Makaleler Hatıralar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, İstanbul 2011, s.46-47, 114-120
. İnönü Çanakkale'yi Anlatıyor, https://www.ismetinonu.org.tr/inonu-canakkaleyi-anlatiyor-1915
. Ereğli Maden Müdürü Hüseyin Fehmi İmer, Gürdal Özçakır, 25 Nisan 2023, https://www.karadenizhavadis.net/yazarlar/gurdal-ozcakir/eregli-maden-muduru-huseyin-fehmi-imer/44/
. Cihad, Kutsal Savaş (Osmanlı İmparatorluğu), Tilman Lüdke, 2018, https://encyclopedia-1914--1918--online-net.translate.goog/article/jihad-holy-war-ottoman-empire/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc&_x_tr_hist=true
İlk yorum yapan siz olun