Balkan Savaşı’nın nedenleri, Ayastefanos ve Berlin antlaşmalarına kadar dayanır. Ayastefanos Antlaşması ile Makedonya Bulgaristan’a verilmiş, Sırbistan bağımsızlığını kazanarak topraklarını genişletmeye başlamıştı. Bu antlaşma ile Osmanlı İmparatorluğu’nun zararına büyüyen Balkan devletleri, Berlin Antlaşması ile kazandıkları yerleri kısmen kaybetmişler ve tekrar ayaklanmaya başlamışlardır. Rus Çarlığı, hem Akdeniz’e inebilmek hem de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun genişlemesini durdurmak amacıyla Balkan devletlerinin isyanına destek olmuştur.
Osmanlı’nın Trablus cephesinde savaşmasını fırsat bilen devletler isyan ettiler. Osmanlı İmparatorluğu kendi hakimiyetinden çıkmış olan Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ ile çarpışmak zorunda kaldı.
Bu dönemde Osmanlı Devletinin ekonomik durumu çok bozuktu. Sürekli savaşların masraflarına ek olarak Arnavutluk, Suriye , Yemen isyanları ve Trablusgarp Savaşı devletin maddi gücünü tüketmişti. İç ve dış borçlar ile bunların faizleri, altından kalkılamayacak duruma gelmiş ve dolayısıyla ordunun araç, gereç ve silâh ihtiyaçları temin edilememişti. Ordunun muharebe eğitimi çok yetersiz, birlik mevcutları % 35 gibi çok düşük seviyede, ulaştırma imkânı kısıtlı, ikmal teşkilatı işlemez durumda, harp stoklan yetersiz ve hareket kabiliyetinden yoksun durumdaydı. Üstelik kolera salgını da başlamıştı.
Ordu içinde birlik beraberlik, disiplin ve askerlik anlayışı yoktu. Siyasi çekişmeler orduyu da çeşitli gruplara bölmüştü. Subaylar arasında doğan husumet vatan savunması için omuz omuza çarpışabilmeyi bile engelleyecek durumdaydı. 19 Eylül 1912’de seferberlik ilân etmesine rağmen gerekli hazırlıkları tamamlayamayan Osmanlı İmparatorluğu 16 Ekim’de taarruz emrini verdi.
Bulgaristan’la yaptığı savaşta Türk kuvvetleri (Doğu Ordusu) yenilgiye uğradı ve düzensiz olarak Çatalca hattına kadar çekildi. Böylece Bulgarlar İstanbul’a kadar yaklaşmış oldu. Ordumuz Sırbistan’a Kumova’da yenilmiş, Yunanlılar Selanik’i ele geçirerek, Ege Adalarından Bozcaada, Limni, Samotraki ve Taşoz’u işgal etmişlerdi. Halk akın akın savaş bölgesinden İstanbul’a doğru kaçtı. Onbinlerce insan nesillerdir yaşadığı toprakları terketti ve bir daha asla geri dönemedi.
10 Ağustos 1913’te Bükreş Antlaşması ile, fiilî duruma hukukî şekil verildi ve bundan sonra 29 Eylül 1913’te İstanbul Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre Kırklareli, Edirne ve Dimetoka, Osmanlı devletinde kalıyor, Meriç nehri, Türk-Bulgar sınırını teşkil ediyordu. Dimetoka 1915’te yapılacak Osmanlı-Bulgar Hudut Tashihi antlaşmasıyla Bulgaristan’a geri verilecekti (Dünya Savaşı’nda Osmanlı safında yer alması karşılığında).
Yunanlılar’la 14 Kasım 1913’te Atina’da yapılan barış antlaşmasıyla Meriç nehrinin batısı ve Girit adası Yunanlılar’a terk edildi, Anadolu kıyılarındaki adaların hangi devlete ait olacağı, büyük Avrupa devletlerinin kararına bırakıldı.
14 Mart I914’de, artık sınır ilişkimiz kalmayan Sırbistan ve Karadağ’la antlaşma imzalandı.
Balkan Harbi sonunda Osmanlı devleti, yaklaşık beş asır egemenliği altında bulundurduğu Balkan topraklarının tamamını kaybetti.
Kaynakça:
. https://ttk.gov.tr/balkan-harbi/
. GÖRGÜLÜ, İsmet, On Yıllık Harbin Kadrosu 1912-1922, Balkan-Birinci Dünya ve İstiklâl Harbi, Türk Tarih Kurumu yayını, Ankara 1993.
. Askeri Tarih Belgeleri Dergisi, Ocak 1995 YIL: 44 SAYI: 99, Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Başkanlığı Yayınları
. Hasan Cemil Çambel, Makaleler Hatıralar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, İstanbul 2011
. İttifak uğruna hediye edilen toprak: Dimetoka, İbrahim Yıldırım, 18.02.2022,https://bayrampasagundem.com/kose-yazilari/ittifak_ugruna_hediye_edilen_toprak_dimetoka-789.html
. Katıldığı Yönettiği Savaşlar, https://ataturk.org.au/ataturk-2/ataturkun-hayati/ataturkun-bizzat-katilmis-ve-yonetmis-oldugu-savaslar/
İlk yorum yapan siz olun