1983 – TİGEM (Tarımsal İşletmeler GM)

Son güncelleme tarihi 13/12/2025

1983 yılında Devlet Üretme Çiftlikleri ile hara ve inekhaneler birleştirilerek TİGEM (Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü) meydana getirildi. TİGEM, Türkiye’de tarımın gelişmesine ve çağdaşlaşmasına olağanüstü büyük katkılarda bulunmuş olmasına rağmen, yıllarca özelleştirmeci bir anlayışla ihmal ve hatta tahrip edildi.
Asıl amacı üreticiye kaliteli tohumluk ve damızlık sağlamak olan Devlet Üretme Çiftlikleri, Türkiye geneline yayılmış 38 işletmeye ve 382 bin hektar arazi varlığına sahipti.

Gübre fabrikaları, tarımsal üretimin ihtiyacı olan gübrenin yüzde 35’ini karşılayarak fiyatta denge sağlıyordu.
Zirai Kombinalar’la birlikte bitkisel (tohum) ve hayvansal (damızlık) üretiminde faydalı çalışmalar gerçekleştirmiş ve ülke gereksinimini karşılamıştır.

1980‘li yıllarda tohumluk fiyatlarının serbest bırakılması, ardından tohumluk dışalımındaki devlet tekelinin kaldırılmasıyla TİGEM işletmelerinin işlevleri sekteye uğramıştır.

Millete ait çiftlikler ve gübre fabrikaları AKP tarafından özelleştirildi.

Ayrıntılı bilgi için şu maddelere bakınız:
1925 – Devlet üretme çiftlikleri kurulmaya başlandı.
1937 – Zirai Kombinalar
1949 – Muş Alparslan Devlet Üretme Çiftliği
1954 – Azot Sanayi T.A.Ş (TÜGSAŞ)
1971 – İstanbul Gübre Sanayii A.Ş. (İGSAŞ)
1973 – Gemlik Gübre Sanayii

Kaynakça:
. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, TİGEM, 03.09.2008, https://www.zmo.org.tr/icerik/tigem-7305
. Tigem'in Özelleştirilmesi ve Atatürk, Yıldırım Koç, Aydınlık Dergisi, 13 Ağustos 2000, No.682, https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1336590139a.pdf
. Tigem’in 10 işletmesi daha özelleşiyor, 18 Ekim 2000, http://arsiv.ntv.com.tr/news/37759.asp
. Tarımda kapitalist kuşatma, Sedat Başkavak, https://teoriveeylem.net/tr/2019/01/10/tarimda-kapitalist-kusatma/
. TİGEM arazileri özelleştiriliyor, 19 Ağustos 2008, https://www.karasaban.net/tigem-arazileri-ozellestiriliyor/
. Türkiye'de Zirai Eğitimin Tarihçesi ve Kurumsallaşması (1923-1963) Nurullah Kırkpınar, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara 2024, s.755
. AKP’nin çöken tarım politikası ve yokedilen Devlet Üretme Çiftlikleri!, Nurettin Aslan, 17.10.2022, https://www.siyasetankara.com.tr/makale-detay/akp-nin-coken-tarim-politikasi-ve-yok-edilen-devlet-uretme-ciftlikleri-0.html