1982 – Sümerbank Van Deri ve Kundura Fabrikası

Son güncelleme tarihi 13/09/2026

Sümerbank Van Deri ve Kundura Sanayii Müessesesi erkek ayakkabısı ve terlik üretmek üzere 1982 yılında kuruldu. Milyon adetlik devlet ihalelerini alıyordu.

1985 yılında 292 işçi ve 38 memur istihdam ediliyordu. Yılda 1 milyon parça ayakkabı ve terlik üretiyordu. Sonraki senelerde hedef 10 milyon çifte, çalışan sayısı 492’ye kadar çıktı. İhracat da yapıyordu. Fabrika hayvancılık yapanlar, çalışanlar ve esnaf açısından çok önemli bir geçim kaynağıydı.

2000’li yıllardan itibaren kamu ihaleleri kamu kurumlarına değil, yandaş özel şirketlere verilmeye başlandı. Deri-İş Sendikası Başkanı Celal Tokyay: “Devlet ihaleleri özellikle Hüsamettin Özkan tarafından kurulan Özkan Kundura’ya verildi. Örneğin 1999 yılında askeriyenin açtığı üç yıllık ihalede, Özkan Kundura 3 milyon 200 bin çift ayakkabı siparişi aldı. Sümerbank Van ayakkabı fabrikası bu tarihten sonra hiç ihale alamadı ve kapanma noktasına geldi.” dedi.

Sümerbank Van deri ve kundura fabrikasında üretim 2003 yılında tamamen durdu. Diğer Sümerbank fabrikaları da aynı akıbete uğrayacaktı.

Van fabrikası Aralık 2004’te KOSGEB’e satıldı. KOSGEB burada İş Geliştirme Merkezi (İŞGEM) diye bir şey kurdu. İŞGEM 2005’te memleket kadar alanı VANSİAD’a (Van Sanayici ve İş Adamları Derneği) tahsis etti. Güya Van’ın genç girişimcilerine imkan sağlayan bir devlet kurumu olacaktı, oysa yıllardır süregelen usulsüzlük iddialarıyla gündemde. Yaklaşık 17 dönüm devasa kapalı alana sahip bölgede bugün 50’nin üzerinde işletme faaliyet gösteriyor gibi görünse de, sahadaki gerçek tablo resmi kayıtlar ve kuruluş amacından oldukça farklı. Mevzuata aykırı tahsisler, kapalı işlikler ve gençlerin dışlanması gibi sorunlar, merkezin kuruluş amacından saptığını gözler önüne seriyor. Bazı firmalar mevzuata aykırı olarak yıllarca burada tutulurken, yeni iş kurma hayaliyle başvuran genç girişimcilere ‘yer yok’ deniyor. Bazı firmalara mevzuata aykırı olarak birden fazla işyeri kiralanmış, üretim yerine depo şeklinde kullanmalarına izin verilmiş. İŞGEM’deki firmalardan birini teröristler kundaklamaya kadar vardırmış.

Bu da bize devlet idaresindeki kamu kurumlarının, düzenlenmek, yenilenmek yerine kapatılmasının çok daha büyük sorunlara yol açacağını bilmem kaçıncı kez gösteriyor.

Kaynakça:
. Van İŞGEM'de kirli oyunlar: Kamu kaynakları kimlere peşkeş çekiliyor?, 08.01.2026, M.Emir Bayram, https://www.vanhakimiyetgazetesi.com/van-isgem-de-kirli-oyunlar-kamu-kaynaklari-kimlere-peskes-cekiliyor/13318/
. Van yem sanayi arsası ne olacak!, 07.01.2024, Mizgin Kaynar, https://www.van65haber.com/van-yem-sanayi-arsasi-ne-olacak
. Van’a yeni fabrikalar kurulamaz mı?, 24.01.2025, Veysel İzgi, https://www.sehrivangazetesi.com/vana-yeni-fabrikalar-kurulamaz-mi
. Van Kundura Fabrikası satılıyor, 06.06.2003, https://www.evrensel.net/haber/140978/van-kundura-fabrikasi-satiliyor
. İlhan: Van’ın kapanan fabrikaları yeniden kurulmalı!, 03.04.2022, Mehmet Ali Ekinci-Erdal Erbaş, https://www.gazetevan.com/public/index.php/haber/van/175561/ilhan-vanin-kapanan-fabrikalari-yeniden-kurulmali
. Van'da terör operasyonu, 04.08.2011, Şükrü Akyüz, https://www.iha.com.tr/haber-vanda-teror-operasyonu-186973
. AKM Belleten – SÜMERBANK, https://ataturk.org.au/akm-belleten-cumhuriyet-tarihinde-bugun-11-temmuz-sumerbank/