1982 – Banker Krizi

Son güncelleme tarihi 19/02/2026

1970’li yıllarda büyük bir kriz yaşayan Türkiye’de, dönemin başbakanı Süleyman Demirel, Başbakan Yardımcısı Turgut Özal’ı ekonomi yönetiminin başına getirmişti. Özal, göreve gelir gelmez ’24 Ocak Kararları’ olarak bilinen istikrar paketini uygulamaya koydu. Faizleri serbest bırakan bu paket ortaya çıktığı dönemde, Türkiye’de 38 bankadan 31’i bankerler aracılığıyla halka mevduat sertifikası pazarlıyordu. Denetim sıfırdı.

Her türlü üçkağıtçı, iflas eden tüccarlar, emekli memurlar, emlakçılar, kaportacılar, kasaplar, ev kadınları veya köşe başındaki bakkal, 18 yaşından 70 yaşına kadar, her yaştan, her baştan ve her cinsten Türk vatandaşı birkaç ay içinde “banker” olup çıktı! Ülkede banker sayısı bini aşmıştı.

Bankalar, mevduat faizi yarışını imzalanan “Centilmenlik Anlaşması”na rağmen sürdürünce, bağımsız bankerler, bankalara göre daha yüksek oranlarda faiz vermeye başladı. Bankerler yüksek faiz karşılığı birikimlerini yatırmaları için halka reklamlarla çağrıda bulunuyordu. Bazı bankerlerin vaadettikleri faiz oranları yıllık enflasyonun 4 katıydı.

Enflasyonun gerilediği bir ortamda taahhüt edilen yüksek faiz ödenemeyince köşebaşı bankerleri sıkıntılı bir döneme girdi. 1981 yılı sonunda bankerler arasında seri iflaslar yaygınlaştı. 1982’de 40 banka, bankerler aracılığıyla mevduat sertifikası satmama kararı alınca bankerler nakit sıkıntısı çekmeye başladı. Köşebaşı bankerlerinden sonra Banker Kastelli ve Meban gibi büyük bankerler de tasarruf sahiplerine anapara ve faiz ödemeleri yapamaz hale geldi.

Banker Kastelli’nin çöküşüyle mali sistemin ağır bir darbe yiyeceğini bilen Özal ve Maliye Bakanı Kaya Erdem, Ziraat Bankası ve Pamukbank aracılığıyla Kastelli’ye büyük miktarda kredi sağlamaya çalıştı, ancak başaramadı.

1982 Haziran ayında Bakanlar Kurulu, arka arkaya yayınladığı iki bildiri ile mevduat sertifikalarının güvence altında olduğunu açıkladı. Değildi. Bu arada 60’a yakın bankerin yurtdışına çıkışı yasaklandı.

Bankerler ödeme yapamayıp iflas açıkladılar. Sadece Kastelli’ye 220 bin kişinin para yatırdığı söyleniyordu. Düşünün ki banker sayısı bini bulmuştu. Bankerler Krizi’nde yaklaşık 100 bin ailenin tasarruflarının önemli bir bölümü geri ödenemedi.

Kaynakça:
. https://www.ekonomim.com/sozluk/bankerler-krizi
. Banker furyasının baş aktörüydü o, 02.06.2008, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/banker-furyasinin-bas-aktoruydu-o-9082698
. ARŞİV ODASI: Cevher Özden (Banker Kastelli), 1983, 08.01.2015, https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/01/150108_arsiv_odasi_banker_kastelli