1973 – Eti Seydişehir Alüminyum kuruldu.

Türkiye’de alüminyum üreten tek işletmedir. Bunun yanında alüminyum üretimi yanında cevher de çıkaran dünyadaki tek işletmedir.

“Konya Seydişehir Alüminyum Tesisleri’nin kuruluşu 1969 yıllarında başlıyor, 1974 yılında alümina üretiyor, 1975’te sıvı alüminyum alımına başlıyorlar. Alümina dediğimiz boksit madeninden alüminyumoksit üretilir. Ondan da elektrodiyaliz yöntemiyle alüminyum üretilir. Alüminyumdan da döküm yapılır, o dökümlerden de profil yapılır, boru yapılır, sigara kağıdından, çikolata kağıdına, folyoya kadar her şey üretilir. Dünyada da cevherden, işlenip en son ürüne kadar üretim yapabilen dünyadaki tek tesistir. Başka böyle bir tesis yok. Diğer ülkeler ihracat yapıyor. Tesisin kurulduğu tarihlerde Türkiye’nin alüminyum ihtiyacı 18.000 ton. İleride sanayinin gelişeceğini gözönünde bulundurarak, 60 bin ton kapasite ile kurulmasına karar veriliyor. “

1990’lerda önce yatırımları kısılarak küçültülmeye çalışıldı. Tesisin elektrik ihtiyacı içinde yapılırken, yakınında Oymapınar’a baraj ve hisroelektrik santrali kurulmasına karar veriliyor. Fakat inşaat 14 senede bitirilemiyor. Seydişehir’in yıllarca pahalı elektrikle üretim yapmasına göz yumuluyor, enerji gideri genel giderlerinin yüzde 49’unu oluşturmaya başlıyor. Özelleştirme tek kurtuluş gibi gösteriliyor. Özelleştirme olursa işçiler mutlu olacak, üretim artacak, refah yükselecek denildi.

Alüminyum fabrikası 1999-2002 yıllarında DSP-MHP-ANAP hükümeti sırasında özellikle ANAP satılma aşamasına getirildi. Ancak DSP ve MHP karşı çıktılar. Hatta Ecevit alüminyum fabrikası’nın Türkiye’de tek olması dolayısıyla özelleştirilme kapsamı dışına çıkartmak istedi. ANAP’tan Mesut Yılmaz uğraştı fakat sattıramadı.

Eti Seydişehir Alüminyum tesisi, 2005’te AKP tarafından sadece 305 milyon dolara Cengiz Holding’e peşkeş çekildi.

400 MİLYON TON boksit içeren yedi adet maden, taşınmazlar, Antalya’daki liman 49 yıllığına Cengiz’e hediye edildi. İktidar 1 MİLYAR dolar değerindeki Oymapınar Barajı ve HES’ini de yanında bedava verdi. Böylece en büyük maliyet unsuru olan elektrik bedavaya geldi.

Danıştay, 27 Kasım 2007 yılında fabrikanın satışını iptal etti. AKP karara uymadı. Diğer mahkemelerin doğru kararı vermesini engelledi. Danıştay kararı yok sayıldı.

24 Mart 2015 tarihli Aydınlık Gazetesi: CHP Antalya Milletvekili Gürkut Acar’ın önergesini yanıtlayan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız: “Bedava verilen barajdan Ce-Ka 3 katrilyon TL kazandı. Seydişehir Eti Alüminyum fabrikasını çalıştırmak üzere bedelsiz verilen Oymapınar Barajı’nda 2011 – 2014 arası üretilen elektriğin yüzde 86.8’inin piyasaya satıldığı ortaya çıktı…” Bunların hepsi halkın vergileriyle yapılmış tesislerdi, hepsi kamuya aitti. Ve toplamda belki 50’de bir fiyatına hediye edildi.

Türkiye’nin tek alüminyum üreticisi Eti Alüminyum’un özelleştirilmesi sırasında yapılan işlemlerde hukuksuzlar yapıldığı kamuoyuna yansıdı. Söz konusu tespitler bizzat Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapıldı. DSİ Genel Müdürlüğü’nün Seydişehir Eti Alüminyum İşletmeleri’nin özelleştirilmesi konusunda Enerji Bakanlığı’na yazdığı hukuki görüşte, Oymapınar Barajı’nın özelleştirme kapsamında firmaya devrinin hukuksuz olduğuna dikkat çekildi.

Tesisin yok pahasına satılmasını önlemek için işçiler ve yöre halkı eylemler yaptı, meydanlara indi. Ancak sert müdahaleler orada da kendini gösterdi. Satışın ardından çok sayıda kurum Danıştay’a iptal başvurusunda bulundu. Danıştay 13. Dairesi, 2007 yılında aldığı kararla Seydişehir Alüminyum’un satış kararını iptal etti ve fabrikanın devlete iadesini istedi. Ancak mahkemenin kararı adeta yok sayıldı. 5 yıl boyunca iade yapılmadığı gibi 2012’de Özelleştirme Yüksek Kurulu hisse devri davasından çekildi. Sonuçta tesis Cengiz’e resmen peşkeş çekildi.

Kaynakça:
. Cengiz’e altın tepside fabrika, Erdoğan Süzer, 03.11.2024, https://www.sozcu.com.tr/cengiz-e-altin-tepside-fabrika-p100970
. Özelleştirme adı altında peşkeş! Teknik Güç, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası yayın organı, sayı 151, 15.08.2005, https://eskihatay.imo.org.tr/resimler/dosya_ekler/3101047307977bb_ek.pdf?dergi=102
. Bu baraj ne işe yarar? Antalya gerçeği öğrenmek istiyor!, 04.10.2024, https://www.alanyapostasi.com.tr/bu-baraj-ne-ise-yarar-antalya-gercegi-ogrenmek-istiyor
. https://www.seydisehirgundem.com/haber-aluminyum-fabrikasinin-kurulus-tarihi-8031.html, 06.01.2019, https://www.seydisehirgundem.com/haber-aluminyum-fabrikasinin-kurulus-tarihi-8031.html
. Seydişehir Alüminyum Tesisleri, 17.09.2003, https://www.emo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=45154&tipi=3&sube=0
. Seydişehir Alüminyum nasıl mı peşkeş çekildi?, 16.03.2012, https://haber.sol.org.tr/sonuncu-kavga/seydisehir-aluminyum-nasil-mi-peskes-cekildi-haberi-52745
. https://www.metalurji.org.tr/dergi/dergi140/d140_0911.pdf
. https://www.metalurji.org.tr/dergi/dergi136/d136_1617.pdf
. Alüminyum fabrikasının özelleştirilmesi ve AYM, 10.06.2025, https://www.mecitalbayrak.com/seydisehir-eti-aluminyum-fabrikasinin-ozellestirilmesi-ve-aihm-karari/
. https://www.etialuminyum.com/hakkimizda/