Son güncelleme tarihi 16/03/2026
24 Temmuz 1957’de Manisa’nın Soma ilçesinde 2 adet 22 MW kapasiteli termik santral devreye alındı. Santral linyit kömürü yakıyordu. Soma A yıllar içinde yetersiz kalınca santrale ekleme yapıldı.
6 üniteden oluşan Soma B Termik Santrali, ünitelerinin kademeli olarak devreye alınmasıyla 1981-1992 yılları arasında kurulmuştur. 1. ünitesi 1981’de, son üniteleri ise 1992’de faaliyete geçmiştir. Kamu tarafından işletildiği dönemde üretim ve vergi rekorları kırdı, istihdam sağladı ve Türkiye’nin enerji yükünün önemli bir kısmını karşıladı.
2015’te özelleştirildi, 685,5 milyon dolara Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. ‘ye satıldı. Konya Şeker 2008’de holdingleşti, Anadolu Birlik Holding (AB Holding) oldu.
Elektrik üretimi için ihtiyaç duyulan su 127 milyon m3’lük Sevişler Barajı’ndan karşılanmaktadır. Santral kazanlarında yakılan kömür ELİ (Ege Linyitleri İşletmesi) tarafından temin edilmektedir. Devlet idaresindeyken nisbeten kanuna uygun işletilmesine özen gösterilen Soma B termik santralinde, özelleştirilmeden sonra bütçe bahanesiyle filtre kullanılmamaya başlandı. Santralde yılda yaklaşık 8 MİLYON TON kömür yakılmaktadır. Yılda yaklaşık 3,6 MİLYON TON kül çıkmaktadır.
Soma B, en fazla azotoksit ve kükürtdioksit salınan termik santrallerden biri. Altı üniteli Soma Termik Santrali’nin dört ünitesi, baca gazı kükürt giderim tesisi, filtre sistemleri ve sera gazı salımıyla ilgili çevre yatırımlarını yapmadığı için kapatıldı. 2020’de altı ay kapalı kalan santral, Geçici Faaliyet Belgesi ile yeniden çalışmaya başladı. Kapalı kaldığı süre boyunca da santrale Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) tarafından 13,5 milyon lira kapasite kullanım mekanizması teşviki verildi. Kalan iki üniteden biri arızalı. Soma’da evler santralden verilen sıcak suyla ısınıyor. Konya Şeker’in Soma’yı işlevsiz hale getirmesi yüzünden halkın zehirlendiği yetmiyormuş gibi evler de ısınmıyor.
2026 Şubat ayı. PANKOBİRLİK Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Erkoyuncu, Soma’yı kapatacaklarını açıkladı. Soma B’de yüksek maliyetler ve sürdürülebilirlik gerekçesiyle üretimi durdurma kararı alındı. Bir rivayete göre şirket borca batmış.
Soma termik santrali Konya Şeker’e ait. Konya Şeker, AB Holding’e ait. AB Holding’in bir termik santrali daha var: Kangal (Sivas). Onu da 985 milyon dolara 2013’te satın almışlar. Neredeyse milyar dolar verip termik santral satın alıyorlar ama on senede borca batıyorlar, nasıl iş…
Konya Şeker’in Türkiye Kömür İşletmeleri’ne (TKİ) 18 milyar liracık borcu bulunuyor. Anlaşılan herkese borç takıp, ödemeyip, kazandıkları parayı cebe indirmeyi hesap etmişler. Merak ediyorum, acaba santral kapatılınca TKİ’ye olan borçlar ne olacak? Konya Şeker borçtan kurtulacağını düşünerek mi santrali kapatıyor?
Soma Belediye Başkanı Sercan Okur, Soma’nın çevreye zarar vermeyecek şekilde devletçe işletilmesinden yana: “Devlet isterse TMSF ya da TKİ aracılığıyla müdahil olabilir, kayyum atayabilir ve tesisi devralabilir.” diyor.
Termik santrallerin çevreye zararı
Avrupa’da en fazla kükürtdioksit kirliliğine neden olan santraller listesinde ilk 6 santralden üçü Türkiye’de: Yatağan, Seyitömer, Kangal. Azotoksit kirliliğinde Türkiye yüzde 20 ile birinci sırada. Sülfürdioksit kirliliğinin yüzde 27’si Ukrayna’ya, yüzde 24’ü Türkiye’ye ait.
Türkiye’de 2021’in Aralık ayında üretilen linyitin yüzde 80’i ile taşkömürünün yüzde 60’ı termik santrallerde yakıldı. Doğaya salınan ve küresel ısınmayı artıran sera gazı emisyonlarının ise yüzde 72’sinden kömür, doğalgaz, petrol gibi fosil yakıtlarla enerji üreten santraller sorumlu. 1990’da nüfusumuz 56,5 milyonken sera gazı emisyonları kişi başı 4.14 tonmuş, 2021 yılında nüfus 85 milyona, sera gazı 6.82 tona çıkmış. Toplam emisyon miktarı 234 milyon tondan 580 milyon tona yükselmiş.
Kömür büyük oranda karbondan meydana gelen bir maddedir, yandığında karbondioksit açığa çıkar ve havaya karışır, atmosferi kaplayarak küresel ısınmanın artmasına sebep olur. Türkiye’de 2019 yılında toplam CO2 emisyonlarının yüzde 87,4’ü enerji sektörü kaynaklı. Avustralya’da hava kirliliğinin en önemli nedeni, kömürle çalışan termik santraller. Çin’de sadece 2013 yılında 366 bin kişi kömür yüzünden hayatını kaybetmiş. Termik santrallerin sağlığa zararlı şu ana başlıklar altında toplanabilir:
Solunum yolu hastalıkları: Partikül halindeki atıklar ve kükürtdioksit astım, KOAH, bronşit başta olmak üzere solunum yollarında sorunlar.
Kalp rahatsızlıkları: Partiküllerin kana karışması neticesinde kalp krizi veya inme.
Kanser: Kanserojen maddeler, arsenik ve ağır metaller sebebiyle başta akciğer, mesane, böbrek kanserleri
Sinir sistemi hasarı: Gıdalara bulaşan civa, özellikle çocuklarda sinir hasarı ve gelişim bozukluklarına yol açar.
Kömür tozunun zararları: Kömür tozu yığınlarında bulunan arsenik, civa ve krom, kaynak sularını zehirler.
Meslek hastalıkları: Santral işçilerinde “kara akciğer” veya “Kömür İşçisi Pnökonyozu” (KİP) diye bilinen, tedavisi bulunmayan hastalık ve silikoz
Dönemin Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, “‘Temiz kömür’ lafını duyduğunuzda sakın aldanmayın, kömürün temizi olmaz” diyor.
Madencilik firmaları, arama sahaları içindeki doğal su kaynaklarının serbest kullanım hakkına sahip. Soma termik santralı soğutma suyu çektiğinden doğal su kaynakları kurumuş. Termik santrallerde soğutma, buhar elde etme ve temizleme için kullanılan sular, sıcaklık dereceleri artmış olarak toprağa, yeraltı sularına, akarsulara ve denizlere boşaltılıyor. TÜİK’in, su ve atıksu istatistiklerine göre 2020’de su kaynaklarından çekilen 18 milyon metreküp suyun 8 milyon metreküpünü termik santraller kullandı. Madenlerin kullandığı sular, geridönüşü olmayacak şekilde kirletiliyor.
Yöre halkı termik santralden yağan küllerden rahatsız, muhtar 40 yıldır rüzgârın da etkisiyle ovaya yayılan külün ve külden oluşan asit yağmurlarının toprağı verimsiz hâle getirdiğini söylüyor.
Kömür madenciliği dünya genelinde yaşanan feci kazalarla da gündemde. 2014 yılında Soma ilçesindeki Eynez kömür madeninde meydana gelen patlamada yerin 800 metre altında bulunan yaklaşık 300 kişi çıkışa ulaşamayarak hayatını kaybetti. Yine Soma’da 1992’de 263 işçi, maden kazasında can verdi. Kısacası kömür, sadece tehlikeli değil, ölümcül bir hammadde.
Avrupa Birliği üyesi 10 ülke kömürlü santrallerini kapatırken 12 ülke 2030, yedi ülke de 2040’a kadar kömürden çıkacağını taahhüt etti. Türkiye henüz duruma uyanmış değil.
Kaynakça:
. Soma Termik Santrali kapanıyor mu? Başkan Okur: Buraya devlet el koymalı, Soma'yı kurtarmalı!, 20.02.2026, Durmuş Özke, https://sesgazete.net/soma-termik-santrali-kapaniyor-mu-baskan-okur-buraya-devlet-el-koymali-somayi-kurtarmali
. Ankara'da 'Soma Termik Santrali' krizi için zirve: 6 maddelik öneri sunuldu, 28.02.2026, https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/ankara-da-soma-daki-termik-santral-krizi-icin-zirve-6-maddelik-oneri-sunuldu-2482653
. Konya Şeker, Soma Termik Santrali kapatma kararı aldı, https://www.uptrink.com/enerji-ve-maden/konya-seker-soma-termik-santrali-kapatma-karari-aldi-5125
. https://gezegen24.com/author/sercan-engerek/
. https://envirojustice.org.au/legal-work/ending-pollution/coal-pollution/
. https://www.climatecouncil.org.au/killer-coal-just-how-bad-are-the-health-effects-of-coal/
. https://somatermik.com.tr/Tr/kurumsal
. https://veriportali.tuik.gov.tr/
. https://abholding.com.tr/tr/icerik/liste/3992/sirketlerimiz
İlk yorum yapan siz olun